Сайттың толық нұсқасы

Қаріп көлемі

БАСТЫ   ЖАҢАЛЫҚТАР   ҚР ПРЕЗИДЕНТІНІҢ ЖОЛДАУЫ   ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАР



Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2020 жылғы 1 қыркүйек

ЖАҢА ЖАҒДАЙДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН: ІС-ҚИМЫЛ КЕЗЕҢІ

Құрметті отандастар!

Құрметті Парламент палаталарының төрағалары, депутаттар, Үкімет мүшелері!

Парламенттің кезекті сессиясының жұмысы күрделі кезеңде басталып отыр.

Елімізде жер-жаһанға зор қауіп төндірген пандемияға қарсы күрес әлі де жалғасуда. Біз азаматтардың өмірін және денсаулығын қорғау үшін бар күш-жігерімізді біріктірдік. Осындай сын сағатта ынтымағы жарасқан халқымыз жұдырықтай жұмылды.

Індетпен күрес дана халқымызға тән асыл қасиеттердің арқасында жүзеге асты. Өзгеге қолұшын созып, тілеулес болу, тосыннан келген кеселге қарсы тұру маңызды екені анық байқалды.

Дәрігерлерге, құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне, әскери қызметшілерге, еріктілерге, кәсіпкерлерге және осындай шақта бейжай қалмаған барша азаматтарға шын жүректен алғыс айтамын. Сіздер айрықша табандылықтың және зор жауапкершіліктің жарқын үлгісін көрсеттіңіздер.

Бұл Отанға деген шынайы сүйіспеншіліктің көрінісі деп санаймын.

Қазіргі күрделі жағдайда алдымызда тұрған басты міндет – әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты, жұмыс орындарын және халықтың табысын сақтап қалу.

Дағдарысқа қарсы жедел шаралардың екі топтамасы қабылданды. Уақытша табыссыз қалған 4,5 миллионнан астам азаматымыз 42 500 теңге мөлшерінде көмек алды. Бұған 450 миллиард теңгеден астам қаражат жұмсалды. Осындай жәрдем көршілес елдерде, тіпті басқа ірі мемлекеттерде берілген жоқ.

Миллионнан астам адамға азық-түлік және тұрмыстық заттар қоржыны берілді. Елбасы – Nur Otan партиясы Төрағасының бастамасымен 550 мыңнан аса отбасы «Біргеміз!» қорының қолдауымен біржолғы қаржылай көмекке ие болды.

Пандемия барлық мемлекеттер үшін сынақ кезеңіне айналды. Олар індетпен күрес жолында көп қиындықты бастан өткеруде. Бір жерде ахуал тұрақтанса, екіншісінде вирустың жаңа ошақтары пайда болуда.

Үкімет жіберілген қателіктерден сабақ алып, жұмысты жедел жолға қоя білді. Ең бастысы – біз азаматтардан еш нәрсені жасырмай, індеттен қайтыс болғандар туралы ақпараттың барлығын ашық жарияладық. Қаншалықты ащы болса да, шындықты айтып отырмыз. Бұл – кейбір мемлекеттерге қарағанда Қазақстанның ұтымды тұсы.

Алайда ахуалдың жақсаруы босаңсуға себеп болмауға тиіс. Күрес әлі жалғасуда. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының болжамы бойынша пандемияны жеңу үшін кем дегенде 2 жыл қажет.

Алдағы айларда күш-жігерімізді барынша жұмылдыра жұмыс істейтін боламыз. Осыған дайын болуымыз ке­рек. Мәселе туындаған кезде ғана шұғыл қимылдамай, алдын ала шаралар қабылдап, барлығын жан-жақты ойластырып жұмыс істеуіміз керек. Барлық шешімдер мұқият тексерілген бол­жам­дарға негізделуге тиіс.

Үкімет нақты шектеулер мен бейімді карантин әдісін енгізуде. Пандемиямен күрес жөнінде кешенді бағдарлама әзірленеді.

Мемлекет тарапынан әлеуметтік саладағы және экономиканы қолдауға бағытталған барлық міндеттемелер орын­далатын болады. Бұл мақсатқа Ұлттық қордан 1 триллион теңге бөлінуде. Әлеуметтік төлемдерді индексациялау жұмысы жалғасын табады. Осы бағытта 2023 жылға дейін шамамен 1 триллион теңгеден астам қаржы бөлу жоспарланып отыр.

Біз қазіргі қиындықты міндетті түрде еңсереміз. Дегенмен, еліміздің жаңа геосаяси ахуалдағы ұзақ мерзімді дамуын естен шығармауымыз керек.

Қазір әлем соңғы 100 жыл ішінде болмаған аса күрделі дағдарысты бастан өткеруде. Сарапшылардың айтуынша, жаһандық экономиканы қайта қалпына келтіру үшін кемінде 5 жылға дейін уақыт қажет.

Дей тұрғанмен, болашақта көш бас­тайтын мемлекеттердің бәсекеге түсу қабілеті дәл осындай дағдарыстар мен іргелі өзгерістер кезінде шыңдалады. Қазақстан жаңа әлемде өзінің лайықты орнын алуға тиіс.

Тұңғыш Президент – Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың көреген саясатының арқасында экономиканың дамуы үшін берік негіз қаланды, әлемдік аренада абырой-беделге ие болдық.

Сондықтан әлемнің жаңа болмыс-бітімі қалыптасып жатқан шақта біз реформаларға тың серпін беруіміз керек. Бұл бағытта Ұлт жоспарын және Бес институттық реформаны негізгі бағдар етіп ұстануымыз қажет.

Біз азаматтарымыздың лайықты өмір сүруіне жағдай жасауға, олардың құқықтарын қорғауға, заң үстемдігін қамтамасыз етуге, жемқорлыққа қарсы күресті күшейтуге міндеттіміз.

Ендеше, іс-қимыл жоспары қандай болмақ?

I. Мемлекеттік басқарудың жаңа үлгісі

Бұл саладағы реформаларды жүйелі түрде жүзеге асыру қажет.

Ең алдымен, мемлекеттік басқаруға, кадр саясатына, шешім қабылдау жүйе­сіне және оларды орындау жауапкершілі­гіне деген көзқарасты өзгертуден бас­тауымыз керек.

Пандемия және дағдарыс жағдайында мемлекеттік басқару жүйесі бар күш-жігерін жұмылдырып жұмыс істеуде. Жедел шешімдер қабылдау айтарлықтай уақыт пен қаражатты талап етеді. Бірақ алдағы жоспарларды назардан тыс қал­дырмауымыз қажет. Сондықтан мен тікелей Президентке бағынышты болатын Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігін құру туралы шешім қабылдадым. 

Бұрын мұндай орган болды және өз жұмысын ойдағыдай атқарды. Енді осы агенттік қайтадан тұтас мем­лекеттік жос­парлау жүйесінің негізгі орта­лығы­на айналады. Агенттік ұсынған реформалар нақты, іске асатын және ең бас­тысы, бар­лық мемле­кет­тік органдар үшін орын­дауға міндетті болуға тиіс.

Реформалар жөніндегі жоғары прези­денттік кеңес құрылады. Бұл кеңестің шешімдері түпкілікті болады. Тез өзгеріп жатқан ахуалға шынайы баға беру үшін Статистика комитеті Агенттік құрамына беріледі.

Дәстүрге сай, мемлекеттік жоспарлау жүйесінде жоспарлау, орындау және бағалау қызметін негізінен мемлекеттік аппарат атқарады. Бұл – дұрыс емес.

Мемлекеттік жоспарлау жүйесі адам ресурстарын барынша жұмылдыруға тиіс, яғни жеке сектор мен қоғам өкіл­дерін толыққанды серіктестер ретін­де жұмыстың барлық кезеңіне – жоспар­лауға, орындауға және бағалауға тартуы керек. 

Сан алуан көрсеткіштер мен индика­т­ор­лардан тұратын мемлекеттік бағдар­ламалар әзірлеуді тоқтату қажет. Барша аза­матқа түсінікті, қысқа әрі нұсқа ұлттық жобалар форматына көшкен жөн. Негіз­гі мақсат – жұмыстың барысы емес, нәти­жесі болуға тиіс.

Осындай түбегейлі реформаны жүр­гізу үшін мемлекеттік аппараттың қыз­ме­тін қайта қарау керек. Бұл мәселе бойынша реформаларды жоспарлау мен жүзеге асырудың үйлесімділігі аса маңызды.

Мемлекеттік қызмет жүйесін ретке келтіріп, қайта құру керек. Пандемия ке­зінде мемлекеттік қызметшілердің басым бөлігінің қашықтан жұмыс істеу режіміне көшуі мемлекеттік аппаратты қысқарту керектігін және бұған толық мүмкіндік бар екенін көрсетті.

Мемлекеттік аппарат және квази-мемлекеттік сектор қызметкерлерін қысқарту мерзімін жеделдетуді тапсырамын. Биыл олардың санын 10 пайызға, ал келесі жылы 15 пайызға қысқартқан жөн. Осылайша біз 2021 жылы шенеуніктердің санын 25 пайызға қысқарту мәселесін шешетін боламыз. Соның нәтижесінде және цифрландыру үдерісін ескере отырып, одан әрі қысқарту туралы шешім қабылдаймыз.

Үнемделген қаражаттың есебінен қалған қызметкерлердің жалақысын көбейтетін боламыз. Еңбекақысы аз мемлекеттік қызметтің қоғам үшін пайдасынан зияны көп. Бұл мәселеге жете назар аудармау кері кетуге, біліктілік пен бастамашылдықтан айырылуға, сондай-ақ ең сорақысы, жемқорлыққа әкеп соқтырады. Сондықтан 2021 жылғы

1 шілдеден бастап балдық-факторлық жүйе енгізілуге  тиіс. Мұндай жоба мем­лекеттік қызметшілердің құлшы­ны­сын арттырып, жауапкершілігін нығай­та түседі.

Жеке кәсіпкерліктің жетекші рөлі.

Әділ бәсекелестік, кәсіпкерлердің жаңа буыны үшін нарық ашу.

Өнімділікті көбейту, экономиканың ауқымдылығын және технологиялық сипатын арттыру.

Адами капиталды дамыту, жаңа үлгідегі білім саласына инвестиция тарту.

«Жасыл» экономиканы дамыту, қоршаған ортаны қорғау.

Мемлекет тарапынан дәйекті ше­шім­дер қабылдау және сол үшін қоғам ал­дында жауапты болу.

Бізге жаңа кадрлар, яғни кәсіби бі­лікті, озық ойлы және бастамашыл ма­ман­­дар аса қажет. Мемлекеттік қызмет қол жет­пейтін жабық кастаға айналмауға тиіс.

Сонымен қатар кәсіби және этикалық нормалардың құлдырауына жол бермей, сабақтастық пен институционалдық дәс­түрдің сақталуын қамтамасыз ету маңыз­ды. Осы тұста жауапты хатшылар институтына арнайы тоқталғым келеді.

Бұл институтты енгізген кезінде жа­уапты хатшылардың жиі ауыспай жұмыс істеуі министрлерді әкімшілік-кадрлық жұмыстардан босатып, аппараттың тұрақтылығын қамтамасыз етеді деген ой болған. Алайда іс жүзінде олай болмай шықты. Тіпті министрлер мен жауапты хатшылардың арасында түсініспеушілік туындап жатады. Мұның салдары ортақ жұмысқа зиянын тигізеді.

Негізгі жауапкершілік бір адамға, яғни Президент тағайындайтын министрге жүктелуі тиіс. Сондықтан жауапты хатшылар институтын жойып, олардың міндеттерін министрліктің аппарат басшыларына жүктеген жөн.

Бұл ұсыныстарды жүзеге асыру үшін осы жылдың соңына дейін мемлекеттік қызмет туралы заңнамаға тиісті түзетулер енгізуді тапсырамын.

Норма шығару мәселесін де қайта қарау қажет.

Карантин кезінде құқықтық жүйенің қасаңдығы қолбайлау болып, жұмысты қатты тежегені жасырын емес. Сол себепті, төтенше жағдай режімін енгізіп, «Төтенше жарлық» шығаруға тура келді.

Бірақ мұндай шаралар дағдарыс жағ­дайында мәселені түбегейлі шеш­пейді.

Негізгі проблема атқарушы биліктің әр қадамының заңмен шектеліп, адымының ашылмауында болып отыр. Біз министрлер мен әкімдерге зор талап қоямыз, бірақ олардың өкілеттіктері заңдар мен қаулылардың нақты нормаларының аясында шектеледі. Бұл жағдай мемлекеттік аппараттың ғана емес, Парламенттің де жұмысын қиындатады. Парламент палаталары атқарушы органдардың құзыретіне беруге болатын егжей-тег­жейлі баяндалатын нормаларды да қарас­ты­руға мәжбүр болып отыр.

Алмағайып дүниеде жедел шешім қабылдай алмау ұлттық қауіпсіздікке нұқсан келтіруі мүмкін.  Сондықтан Құ­қықтық саясат тұжырымдамасы аясында заңнаманы өзгерту арқылы құқықтық регламенттеу деңгейлерінің арасындағы теңгерімді қамтамасыз ету керек. Мұны кейінге қалдыруға болмайды.

Тағы бір маңызды міндет – квази­мем­лекеттік компанияларды корпоративтік басқару ісін жақсарту мәселесін шешу. 

Елімізде ондаған ұлттық компания және он мыңдаған мемлекеттік кәсіпорын бар. Бұл ретте ірі квазимемлекеттік мекемелер акционерлік қоғам ретінде жұмыс жүргізеді, яғни олардың мақсаты – пайда табу. Егер мемлекеттік қызметтердің бір бөлігі оларға берілсе, мұндай ком­па­ниялардың жұмысы азаматтарға және экономикаға нақты қызмет көрсетуге арналып, қосымша сипатқа ие болуы тиіс.

Көптеген акционерлік қоғамда қа­лып­ты түсініктер ауысып кеткен. Корпо­ративтік басқару қосымша бюро­кра­тиялық рәсімге айналып отыр. 

Тұтас квазимемлекеттік секторды реформалау ісін жалғастыру қажет. Кей­бір шешімдер бүгін жарияланады, ал қал­ған мәселелер бойынша Үкімет маған ұсыныс береді. 

ІІ. Жаңа жағдайдағы экономикалық даму

Ұзаққа созылған мұнай дәуірі аяқ­талған сияқты. Әлемдік нарықтың мүлде жаңа ахуалына дайын болу керек.

Әртараптандырылған және техно­ло­гияға негізделген экономика құру – жай қажеттілік қана емес. Біз үшін бұдан басқа жол жоқ.

Сонымен қатар экономика халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталуы керек. Ұлт­тық табыстың өсімінен түсетін игілік­тер­ді әділ бөлу, тиімді әлеуметтік «лифті­лер­ді» орнықтыру жөніндегі қоғамның өт­кір талабы міндетті түрде орындалуы тиіс.

Сондықтан еліміздің жаңа эконо­ми­калық бағдары басты жеті қағидатқа негізделуі керек:

Игіліктер мен міндеттердің әділ бөлі­нісі.

Бұл ретте біз бәсекеге қабілеттігімізді көр­­сететін артықшылығымызға және нақ­­ты мүмкіндіктерімізге сүйенуіміз керек.

 * * *

Қазақстанның алдында тұрған аса маңызды міндет – өнеркәсіптік әлеуе­тімізді толық пайдалану.

Осы саладағы табыстарымызға қара­мастан, ішкі нарықтың зор мүмкіндіктерін әлі де болса толыққанды жүзеге асыра алмай келеміз. Өңделген тауарлардың үштен екісіне жуығы шетелден әкелінеді.

Ұлттық экономиканың стратегиялық қуатын арттыру үшін тез арада қайта өңдеу ісінің жаңа салаларын дамыту қажет. Бұл қара және түсті металлургия, мұнай химиясы, көлік құрастыру және машина жасау, құрылыс материалдары мен азық-түлік өндіру және басқа да салаларды қамтиды.

Сапалық тұрғыдан мүлде жаңа ұлттық индустрияны дамыту үшін жаңғыртылған заңнамалық негіз қажет.

Өнеркәсіпті реттеу және оған қолдау көрсету мәселелері түрлі заңнамалық актілерде көрініс тапқан. Бірақ ортақ мақсат көрсетілмеген, жүзеге асырылатын саясат пен шаралардың арасында өзара байланыс жоқ. 

Сондай-ақ жекелеген секторларды не­ме­се салаларды реттейтін көптеген заң бар.

Мысалы, «Электр энергетикасы туралы» заң, «Көлік туралы» заң.

Өңдеу өнеркәсібін дамытудың қағи­дат­тарын, мақсаттары мен міндеттерін бел­гілейтін «Өнеркәсіп саясаты туралы» бірізді заң жыл соңына дейін әзірленуге тиіс.   

Өнеркәсіпке қолдау көрсетудің нақты шараларын да жетілдіру керек. Бізде жүйелі әрі біртұтас ұстаным жоқ. Соның салдарынан сансыз көп жобаға қаражатты ысырап етіп отырмыз.  

Әрине, өнеркәсіпке қолдау көрсетудің кең көлемді қамтитын ауқымды шараларын сақтап қаламыз. Сонымен бірге Үкімет стратегиялық тұрғыдан маңыз­ды өндірістерді, негізгі экспорттық басым­дықтарды айқындап, қолдау шара­ларының аясын кеңейту керек.

Стратегиялық жобалар үшін заттай грантты, қаржыландыру жеңілдігін, жекелей кепілдікті, экспорттық қол­дау тәсілдерін топтап ұсыну жолын қарас­тыру керек. Инвесторлардың қаржы­лық шығынының бір бөлігін салық төлеуден босату арқылы өтеуге болады.

Мемлекеттік, квазимемлекеттік секторлар және жер қойнауын пайдаланушылар үшін кепілді сатып алу талабын қарастыру қажет.    

Ең басты нәрсе – жобаның жүзеге асырылатын бүкіл кезеңінде заңнамалық шарттардың тұрақты болуы.   

Әрине, тек бұл шаралармен ғана шектелмейміз. Нақты қолдау деңгейі жо­баға салынған қаражаттың көлеміне және оның басымдығына байланысты болады.  

Мемлекет пен инвесторлар арасын­дағы уағдаластықтарды бекіту үшін стра­тегиялық инвестициялық келісім жасалады. Бұл – жаңа тәсіл.

Осы бастаманы жыл соңына дейін эко­номикалық өсімді қалпына келтіру жөніндегі заң жобасы аясында жүзеге асыр­ған жөн. Үкімет стратегиялық келі­сім­дерге енетін жобалардың топтамасын 2021 жылдың сәуір айына дейін әзірлейді. 

Өңдеуші кәсіпорындардың отандық ши­кізатқа қолайлы бағамен толық қол жет­кізу мәселесі де жүйелі түрде шеші­луге тиіс. 

Үкіметке жыл соңына дейін еліміздің өңдеуші өндіріс орындарын шикізатпен толық қамтамасыз етуге мүмкіндік бере­тін реттеу тәсілдерін әзірлеуді тапсырамын.

Өнеркәсіптің дамуына реттелетін сатып алу жүйесі тікелей әсер етеді. Оның көлемі 15 триллион теңгеге жуық немесе жалпы ішкі өнімнің бестен бір бөлігін құ­райды. Үкімет пен әкімдердің міндеті – осы әлеуетті барынша пайдалану.

Менің тапсырмам бойынша мем­лекеттік органдардың сатып алу жүйесін жақсарта түсетін жаңа заң қабылданды. Бірақ ұлттық компаниялардың сатып алу жүйесі әлі де болса ашық емес және оған қатардағы кәсіпкерлердің қолы жете бермейді. 

Жыл соңына дейін квазимемлекеттік сектордың барлық сатып алу жұмыстарын реттейтін біртұтас заң қабылдауды тапсырамын. Реттелетін барлық сатып алулар барынша ашық және «Бір терезе» арқылы ғана жүзеге асырылуға тиіс.

Егер тиісті құқық қолдану тәжірибесі болмаса, заңнаманы жетілдіргеннен ешқандай пайда жоқ.

Шетелдің арзан әрі сапасыз тауарлары отандық өнім ретінде ұсынылып, сатып алу конкурстарында жеңіп шығатын кездері жиі болып тұрады. Отандық өнім өндірушілердің тізімі де, индустриалды сертификаттар да жалған өндірушілерге нақты тосқауыл қоя алмай отыр.

Үкімет «Атамекен» ұлттық кәсіп­кер­лер палатасымен бірлесіп, жыл соңына дейін Қазақстанның қамту үлесін арттыру үшін нақты ұсыныстар әзірлейді.

Осы салаға қатысты ортақ міндет – өңдеу өнеркәсібінің өндірісін бес жыл ішінде кем дегенде 1,5 есе арттыру.

Алайда бір ғана өнеркәсіп саяса­ты арқылы индустриаландыру ісін айтар­лықтай ілгерілетуге қол жеткізе алмаймыз. Ақша-несие, салық және басқа да негізгі салалардағы саясаттың нақты сектор сұранысынан алшақтап кетпеуінің ма­ңызы зор. Бұған әлі толығырақ тоқта­ла­мын.  

* * *

Ауыл шаруашылығын дамытпай, бәсекеге қабілетті экономика құру мүмкін емес.

Бұл салада шешімін таппай келе жат­қан өзекті мәселелер бар. Атап айтқанда, жұрттың жерге қол жеткізе алмауы, ұзақ мерзімге берілетін «арзан несиенің» болмауы, кәсіби мамандардың тапшылығы.  

Өнімділікті арттырып, шикізат өндіру­мен ғана шектелмеу үшін, сондай-ақ қой­ма және көлік инфрақұрылымын дамы­ту мақсатында шұғыл шаралар қабыл­дау керек.

Елімізде ет, жеміс-жидек, көкөніс, қант, би­дай, майлы дақылдар, сүт өнім­дерін өндіру және өңдеу үшін 7 ірі эко­жүйе қа­лыптастыруға болады. Балық ша­руа­шы­лығына да ерекше мән берген жөн. Қо­сымша құн қалыптастырудың өзегі сана­латын ірі жобалар маңызды рөл атқаруға тиіс.

Вертикальді кооперация аясында жеке қосалқы шаруашылықтың әлеуетін пайдаланған абзал. Жеке шаруашылық миллиондаған ауыл тұрғындарына табыс табуға мүмкіндік бере алады. Оларды өңір­лік азық-түлік хабтарын құруға жұ­мыл­дыру керек.

Біз горизонтальді кооперацияның әлеуетін де естен шығармауымыз қажет. Онсыз агроөнеркәсіп кешенінде қарқынды даму болмайды. Басы бірікпеген жеке қосалқы шаруашылықтар, шын мәнінде, өлместің күнін көріп отыр. Бұл ретте, сапалы әрі мол өнім өндіру, үздіксіз тауар жеткізу туралы сөз қозғаудың өзі орынсыз. Бәсекеге қабілетсіздік пен импорттан арыла алмай отыруымыздың себебі де осында.

Кооперация кезінде жер және басқа да мүлікке қатысты барлық құқықтар сақталады. Кооперация шаруашылықтарға шикізат сатып алу, өнім өндіру және оны сатуды ұйымдастыру барысында күш жұмылдыруға мүмкіндік береді. Ауыл еңбеккерлерінің ауыр жұмысы тым арзан бағаланады. Бұл – жасырын емес. Табыстың басым бөлігіне алыпсатарлар кенеліп жатады. Сондықтан субсидия және салық жеңілдіктерін беру бағдарламалары аясында ауылдық жерлердегі кооперацияны ынталандыру үшін тиісті шаралар топтамасын әзірлеу қажет.     

Тағы бір маңызды мәселе. Келесі жылы ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді пайдалану мәселесі бойынша Жер кодексінің кейбір нормаларына қатысты енгізілген мораторий күшін жояды.  

Жеріміз шетелдіктерге сатылмайды. Бірақ Үкімет ауыл шаруашылығы жерлерін толыққанды экономикалық айналымға енгізудің өзге әдіс-тәсілдерін әзірлеуге тиіс. Аграрлық секторға инвес­тиция тарту ауадай қажет.

Кәсіби мамандардың тапшылығы, сондай-ақ аграрлық ғылымның ойдағыдай дамымауы – бұл саладағы қордаланған мәселелер. Осы бағытта атқарушы билік тарапынан нақты шаралар қабылдануы керек.

Технологиялық тұрғыдан ескірген суару жүйесі үлкен кедергі келтіріп отыр. Судың 40 пайызы далаға кетіп жататын кездері болады. Онсыз да су тапшылығының зардабын тартып отырған еліміз бұған жол бере алмайды. Осы саланың нормативтік-құқықтық тұрғыдан реттелуін қамтамасыз етіп, заманауи технологиялар мен инновацияны енгізу үшін экономикалық ынталандыру шараларын әзірлеу қажет.

Агроөнеркәсіп кешенін дамыту жөніндегі қолданыстағы мемлекеттік бағдарлама келесі жылы аяқталады. Үкіметке бизнес өкілдерімен бірлесіп, Агроөнеркәсіп кешенін дамыту жөніндегі жаңа ұлттық жобаны әзірлеуге кірісуді тапсырамын.   

Негізгі міндеттеріміз:

– әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларымен өзімізді толық қамтамасыз ету;

– миллиондаған ауыл тұрғындарының табысын арттыру;

– еңбек өнімділігін екі жарым есе көбейту;

– агроөнеркәсіп кешені өнімінің экспортын екі есе арттыру.  

 * * *

Өзекті мәселенің бірі – көлік-логистика кешенін дамыту.

«Нұрлы жол» бағдарламасының бірінші кезеңі табысты жүзеге асырылды. Соның арқасында елордамызды өңірлермен «тармақтану» қағидаты бо­йынша байланыстыруға мүмкіндік туды. Көлік жүйесінің жаңа инфрақұрылымдық ұстыны қалыптасты. Еліміздің жаһандық көлік дәліздерімен интеграциялануы қамтамасыз етіліп, Азия мен Еуропаны байланыстырған Қазақстанның тарихи мәртебесі қалпына келтірілді.   

Дегенмен, бұл саладағы бәсекелестік өте күшті. Орталық Азия өңірінде пайда болған баламалы жобалар Қазақстанның көлік әлеуетін төмендетуі мүмкін.

Сол себептен «Нұрлы жол» бағ­дар­ламасының екінші кезеңі еліміздің көлік-транзит секторының жетекші рөлін бекемдеуге арналуы керек.

Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігі тың инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру, жаңа мемлекеттер мен ком­панияларды тарту, қызмет көрсету сапасын жақсарту және транзиттік бағдар­лардағы жылдамдықты арттыру есебінен өсуге тиіс.

Алдымызда тұрған міндет – 2025 жыл­ға дейін 24 мың шақырым жолды, яғни республикалық маңызы бар жолдардың бәрін қайта жөндеп, жол бойындағы қызмет көрсетумен қамтамасыз ету.

 * * *

Шағын және орта бизнес күрделі кезеңді бастан өткеруде. Шын мәнінде, пан­демияның зардабы осы салаға ауыр тиді.

Экономиканың шеккен зардабын еңсеру үшін 700 мыңнан астам кәсіп­кер­ге салық жеңілдіктері берілді. Төлем мер­зімі кейінге шегерілді, несиені жеңіл­дік­пен қайта қаржыландыру мүмкіндігі ұсы­нылды. Бірақ, ахуал әлі де болса күрделі.

Шағын және орта бизнеске қосымша көмек ретінде экономиканың зардап шеккен салаларындағы кәсіпкерлердің қазіргі барлық несиелерінің 6 пайызға дейінгі жылдық мөлшерлемесі бойын­ша мемлекеттік субсидия беруді тапсырамын. Субсидиялау Төтенше жағ­­дай жа­рияланған сәттен, яғни биылғы 16 нау­рыздан бастап 12 айлық кезеңді қам­тиды.

Ұлттық банк көбірек зардап шеккен сек­торлардағы шағын және орта бизнес­тің айналым қаражатын көбейту үшін арнаулы бағдарламаны жүзеге асыруда. Бұған дейін бұл бағдарлама биыл аяқталады деп жоспарланған еді.

Қазіргі күрделі ахуалға байланысты аталған бағдарламаны жүзеге асыру мерзімін 2021 жылдың соңына дейін ұзартуды және оның аясын кеңейтуді тапсырамын. Осыған орай қосымша 200 миллиард теңге бөлу қажет. Сол арқылы бағдарламаның жалпы құнын 800 миллиард теңгеге дейін жеткіземіз.

Сондай-ақ мемлекеттік органдар мен квази-мемлекеттік секторға тиесілі жылжымайтын мүлік нысандарын жалға алып отырған шағын орта бизнес өкілдерін жыл соңына дейін жалдау ақысын төлеуден босатуды тапсырамын.

Қазіргідей жағдайда жұмыс орындарын және халықтың табысын сақтау – басты басымдық. Сондықтан осы кезеңде көбірек зардап шеккен сала­лар­дағы шағын және орта бизнес өкіл­дерінің еңбекақы қорына түсетін ауырт­палықты жеңілдету маңызды болып отыр. Бизнестің осы санаты бойынша еңбек­ақыдан бюджеттік емес қорларға ауда­рылатын төлемдерді жыл соңына дейін тоқтатуды тапсырамын.   

Келесі мәселе – бизнес ахуалы. Бұл сала­ны реформалау керек. Өйткені реттеу жүйесі әлі де болса қолайсыз, тіпті жазалаушы сипатынан арыла алмай отыр.

Реттеушілік саясаттың негізгі қағи­дат­­­тарын өзгерту қажет. Мемлекеттік рет­­­теу­ге азаматтардың денсаулығын жә­не эко­логияны қорғау үшін ғана жол бері­леді.

Заң бойынша да, тәжірибе жүзінде де нақты болмыстың қасаң формадан артықшылығы бар екенін, ақыл-ой мен мән-мазмұнның қатаң заң нормаларынан басым түсу мүмкіндігін ескерген жөн. Тексеру жүргізуге тыйым салған үш жылдық мораторий осындай реттеу жүйесін жаңадан енгізуге жол ашады.        

Бұл ретте сыбайлас жемқорлық мей­лінше жиі туындайтын сәулет-құрылыс қыз­меті, санитарлық-эпидемиялық қадағалау, ветеринария, сертификаттау және басқа да салалардан бастау керек. Ша­ғын және орта бизнестің қызметін рет­тейтін жаңа нормативтік-құқықтық базаны келесі жылы әзірлеуді тапсырамын.

Қайталап айтамын: мемлекеттік құры­лымдардың кәсіпкерлік қызметке кез келген заңсыз араласуы, бизнесмендердің жұмысына кедергі келтіру мемлекет­ке қарсы жасалған ауыр қылмыс ретін­де ба­ғалануы керек. Кәсіпкерлер шенеу­нік­тер тарапынан заңсыз қысым көрсе, бір­ден прокуратура органдарына жүгінгені жөн.

Кәсіпкерлікке қолдау көрсеткенде орта бизнеске де ерекше назар аудару керек. Өйткені нарықта табысты болудың негізгі көрсеткіші орта бизнестің өркендеуімен өлшенеді. Мұндай компаниялар ішкі нарыққа қана емес, сыртқы нарыққа да бейімделуге тиіс. Олардың экспорттық әлеуетін арттыру үшін қол­дауды күшейту керек.

Үкіметке шикізаттық емес орта кәсіп­орындарға арналған экспорттық акселерация бағдарламасын жүзеге асыруды тапсырамын. Бұл идеядан нәтижеге дейін мақсатты түрде қолдау көрсету үшін қажет.

Шағын және орта бизнестің жалпы іш­кі өнімдегі үлесі 2025 жылға қарай 35 пайызға дейін, ал жұмыспен қамтыл­ған­дардың саны 4 миллион адамға дейін көбеюі керек. Бұл осы саланы дамы­туға бағытталған жұмыстардың басты нәтижесі болмақ.

 * * *



Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2020 жылғы 1 қыркүйек. Жалғасы

 * * *

Жұмысымыздың табысты болуына жол ашатын маңызды фактор – «өзектес» мемлекеттік саясаттарды қайта құру.

Ақша-несие саясатын қайта қараған жөн. Біз ұлттық және халықаралық инвес­тор­лардың теңгеге сенімсіздік білдіре­тінін көріп отырмыз.

Экономиканы әртараптандыру ісінің жеткіліксіздігі және бағамның тым құ­был­малылығы шетелден инвестиция тар­т­уға кедергі келтіріп отыр. Бұл, әсіресе, шикізаттық емес секторда айқын сезіледі. 

Валюта нарығын реттеуге және капитал қозғалысына қатысты проблемалар да теріс ықпалын тигізуде. Экспорттан түсетін табыстың елеулі бөлігі ішкі валюта нарығына түспей, шетелде қалып қояды. Үкімет пен Ұлттық банк экспорттаушыларды валюталық табысты сатуға ынталандыруға тиіс.

Ақша-несие саясатының ынта­лан­дырушылық рөлін де күшейту қажет. Қазіргі таңда бұл саясат көбінесе валюта нарығындағы қаржының шамадан тыс көбейіп кету қаупіне байланысты тежелуде. Банктер валюта нарығы және Ұлттық банктің мүмкіндіктері арқылы пайда таба алатын болған соң, нақты экономиканы несиелендіруге құлықты емес. 

Осы өтімділікті қайта бағдарлап, бизнеске несие беріп, валюталық алып­са­тар­лықты тоқтату ісіне бейімдеу үшін шаралар қабылдауды тапсырамын. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық банктің осы міндетті шешу үшін өкілеттігі мен құзыреті толық жет­кілікті. Жыл соңына дейін жағдай түзе­леді деп үміттенемін.

Қаржы секторындағы тағы бір жағым­сыз фактор – тұтыну сегменті мен бизнес­ке несие беру ісіндегі теңгерімсіздік. Тұтынушыларға тоқтаусыз, тіпті жауапсыз несие беруге нормативтік тұрғыдан  тосқауыл қою керек. Оның айтарлықтай әлеуметтік зардабы болуы мүмкін. Аза­мат­тардың қаржылық сауатының төмен­дігі оларға түрлі несиені жөн-жосықсыз тықпалауға себеп болмауы керек.

Биыл менің тапсырмам бойынша заң­на­малық және нормативтік база өзгер­тіліп, қарыз алушының төлем қабі­летін бағалауға қатысты талаптар едәуір күшейтілді. Бұрын тұтыну несие­сін оңды-солды таратып келген микро­қар­жылық ұйымдар, ломбардтар мен өзге де қаржы мекемелерінің қызметі мемлекет тарапынан реттелетін болды. Алайда бұл түйткіл әлі толық шешілген жоқ. Әсіресе, дағдарыс кезінде елдің табысы азайған тұста қарызға бату қаупі арта түсті. 

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық банк несие беретін ұйымдардың жауапкершілігін арттыру, сондай-ақ несие бойынша шекті мөлшерлемелерді саралап-жіктеу және азайту үшін қосымша реттеу шараларын қабылдау керек.  

Біз ақша-несие саясатына деген сенімді арттыруға тиіспіз. Сол себепті Ұлттық банктің құрамынан Ақша-несие саясаты комитетін құру туралы шешім қабылданды. Оның құрамына тәуелсіз мүшелер де кіреді.   

Егер ұлттық табысты әділ бөлудің маңыздылығы туралы айтар болсақ, барша азаматтарға дәл сондай ұғынықты болатын салық саясатын әзірлеуіміз керек.

Бүгінде салықтар мен алымдардың 40-қа жуық түрі бар. Оны басқару ісі тым күрделі және негізінен мәжбүрлік сипатқа ие болып отыр.

Үкіметке «Атамекен» ұлттық кәсіп­кер­лер палатасымен бірлесіп және депу­таттық корпусты тарта отырып, Салық кодексін және заңға сәйкес актілерді егжей-тегжейлі қайта қарауды тапсыра­мын. Мақсатымыз – салықтық міндет­те­мелерді орындауды барынша жеңілдету және салықтар мен өзге де төлемдердің санын азайту.

Бюджетті әртараптандыру мен толық­тырудың қосымша тетігі ретінде салық­тық мөлшерлемелерді жіктеу жөнінде де ойлану керек.

Шағын және орта бизнес секторы бойынша пандемиядан көп зардап шеккен кәсіпкерлерге бөлшек сауда салығын айналым есебінен төлеуге мүмкіндік беру қажет деп есептеймін.

Халықаралық салық салу жүйесінің нормаларына да ерекше назар аударған жөн. Бұл нормалар шетел инвестициясын тартуға және тапқан табысты Қазақстанға қайта құюға барынша ынталандыруы керек. 

Сонымен қатар трансферттік баға белгілеуді және капиталдың елімізден шығарылуын қатаң бақылауға алу қажет. Сарапшылардың айтуынша, еліміздің ішкі жалпы өнімінің үштен біріне жуығы есепке алынбай, көлеңкеде қалып келеді. Бұл бюджет табысын арттыруға мол мүмкіндік берер еді.

Салық және кеден саласын цифр­ландыру «көлеңкелі экономиканың» кез келген көріністерімен күресуге айтар­лықтай көмектеседі. Тіпті, «көлеңкелі экономика» сыбайлас жемқорлыққа жол ашып отырғаны жасырын емес. 

Сондықтан Қаржы министрлігіне қа­расты Экономикалық тергеу қызметінің жұмысы негізінен «көлеңкелі экономикамен» күресуге бейімдеуді тапсырамын.   

Біз үнемді әрі жауапты жаңа бюджет саясатын әзірлеуіміз керек. Басым ба­ғыт­тар мен жобаларға ғана қаржы бөлген жөн. Қаржыны оңды-солды жұмсайтын за­ман келмеске кетті. Негізгі бюджеттік коэф­фициенттер мен ережелердің жина­ғын әзірлеу қажет.

Тұтас ахуалды білу үшін «кеңейтілген бюджет» ұғымын енгізу қажет. Онда мемлекеттік бюджеттен бөлек, бюджеттен тыс қорлардың да қаржысы есепке алынуға тиіс. 

Бюджетті жоспарлаудың жаңа жүйесі ұлттық басымдықтарды қамтамасыз етіп, ұлттық жоспарлау жүйесінің құрамдас бөлігіне айналуы керек.

Мемлекеттік органдарға бюджеттік дербестік берген жөн. Бұл міндеттерді шұғыл шешуге және ұжымдық жауап­сыз­дық пен әуре-сарсаңнан құтылуға мүм­кіндік береді.

Бірақ қойылатын талап та күшеюге тиіс. Осыған орай Есеп комитетінің құзы­ретін күшейтуді тапсырамын.

Мүдделер қайшылығына жол бермеу үшін Есеп комитетін қаржыландырудың өзгеше тәртібін белгілеу керек. Оны Үкі­мет жанындағы республикалық бюд­жеттік комиссия арқылы емес, Парла­мент­тің салалық комитеттері арқылы жүзеге асырған жөн.

Бәсекелік саясаттың маңызы арта түс­ті. Бәсекелі ортаны айтарлықтай түр­лен­­­­­діріп, әр кәсіпкер үшін шын мәнінде тең мүм­­кіндік қалыптастыру қажет. На­рық­­­тар­­ды монополизациялауды тоқтату керек.   

Нарықтағы көптеген салалар нарық­тық емес әдіс-тәсілдер арқылы «тас қа­малға» айналғаны жасырын емес. Кәсіп­керлер нарыққа кіре алмайды, ал егер кіре қалса, жеке монополистерге бағынуға мәжбүр болады.

Бәсекеге қарсы әрекет барлық салада – көмір, электр энергиясы, мұнай өнімдері, байланыс, дәрі-дәрмек, әуежай қызметтері, тұрғын үй коммуналдық шаруашылық қызметтері, логистика нарықтарында белең алып отыр. Бұл тізімді жалғастыра беруге болады.

Өңірлік деңгейде көбіне әкімшілік ре­сурс коммерциялық табыстың кілті саналады. 

Мемлекеттік және жекеменшік сала­дағы «монополистердің» жұмысын ретке келтіру керек. Нақты ережелерді бекіткен жөн: олар қандай жағдайда және қандай нысанда құрылады, түскен табыс қайда жұмсалады. Қатаң қоғамдық мониторинг жүргізу қажет.

Биржадағы сауда-саттықты тәртіпке кел­тіру керек. Бұл, ең алдымен, мұнай өнім­дері, электр энергиясы, көмір сауда­сы­на қатысты. Бұл саладағы ірі компа­ния­­лардың көзбояушылығына жол беру­ге болмайды.

Сондықтан бәсекелестікті қорғайтын және дамытатын мықты әрі тәуелсіз орган керек. Президентке тікелей бағынатын Бәсе­келестікті қорғау және дамыту агент­тігін құруды тапсырамын.

Тең құқылы бәсекелестікті дамыту үшін мемлекеттің экономикаға араласуын азайту маңызды рөл атқарады.   

Орталық мемлекеттік органдардың, әкімдіктер мен холдингтердің меншігінде әлі де болса жеті мыңға жуық әлеуметтік емес нысан бар.

Мемлекет шаруашылықты тәуір жүр­гі­зе алмайды деген қағида аксиомаға ай­нал­ды.

Үкімет Жаңа жекешелендіру жоспа­рын қабылдауға тиіс. Мемлекет менші­гінде тек әлеуметтік нысандар, сондай-ақ мемлекеттің қауіпсіздігі мен қалыпты жұмысын қамтамасыз ететін нысандар ғана қалуы керек.

Квазимемлекеттік секторда әкім­ші­лік-басқару жұмысымен айналысатын қызметкерлердің санын, пайдасыз шығындарды және басы артық еншілес компанияларды қысқарту жұмыстары жалғасын табуға тиіс.

«Бәйтерек» және «ҚазАгро» холдинг­терінің рөліне арнайы тоқталғым келеді. Бұл компаниялар индустрияландыру және агроөнеркәсіптік кешенді дамыту ісіне елеулі үлес қосып, бұрын бір-бірі­мен байланыссыз болған қаржы инсти­тут­тарының қызметін ретке келтірді.

Ал қазір біз мүлде жаңа жағдайда тұр­мыз. Институционалдық құрылымды өз­гер­ту – уақыт талабы. Сондықтан осы екі ұйым­ды біріктіріп, қаржылық мүм­кіндік­тері анағұрлым зор даму институтын құр­ған жөн.

Бұл ретте, портфельді компаниялардың саны 2 есеге азайып, штат саны да 50 пайызға қысқаруға тиіс.

Еліміздің халықаралық аренадағы экономикалық мүддесін белсенді түрде ілгерілетіп, ұлттық мүддені қорғауда сындарлы ұстаным және кәсіби біліктілік таныту керек.

Қазақстанның игілігі үшін Еуразия экономикалық одағының және «Бір белдеу – бір жол» жобасының зор мүм­кін­діктерін барынша пайдаланған жөн.

Әлемде қалыптасқан жаңа ахуалда елге инвестиция тартып, отандық тауарлар мен қызметтерді экспортқа шығару Үкі­мет үшін ерекше басымдыққа ие болып отыр.

«Астана» халықаралық қаржы орта­лы­ғының әлеуетін тиімді пайдаланған жөн.

Қаржы орталығы тікелей және порт­фельді инвестициялар тартудың негізгі құралына айналуға тиіс.

* * *

Түйіндей келе айтарым, жалпы ішкі өнімнің абстрактілі өсімімен жұртты қуан­­та алмаймыз. Халыққа тұрақты жұмыс орын­дары, қолайлы жол, ауруханалар мен мектептер, сапалы азық-түлік керек.

Экономикалық реформалар азамат­тардың табысын арттырып, тұрмыс сапа­сының жоғары стандартын қамтамасыз еткенде ғана өзін-өзі ақтап, қолдауға ие болады. Осыны әрдайым есте ұстауымыз қажет.

III. Теңгерімді аумақтық даму

Елімізді аумақтық және кеңістік тұрғысынан дамыту тәсілдерін түбегейлі өзгерту керек.

Өңірлеріміз арасында экономикалық және өндірістік бағыты, тұрмыс деңгейі, мемлекеттік қызмет сапасы жағынан айырмашылықтар бар. Сондықтан аумақ­тық даму жолында әр өңірдің бәсекелі ар­тықшылығын ескеру қажет.

Еліміздің оңтүстігі мен оңтүстік-шы­ғыс аймағының өнеркәсіптік әлеуетін барынша пайдалану керек. Осы өңірлерде еліміздің еңбек ресурсының жартысы шоғырланған. Сапалы жұмыс орындары бұл аймақтарды дамыту үшін өте өзекті.

Аграрлық секторға дәстүрлі қолдау көрсетумен қатар, ауыл шаруашылығы өнім­дерін тереңдетіп қайта өңдеуге, тамақ және тоқыма өндірісін дамытуға, құры­лыс материалдарын шығаруға және өнер­кәсіптің өзге де салаларына баса назар аудару қажет.

Индустрияландыру әлеуметтік мәсе­ле­лерді шешіп, табысты арттыру үшін ғана емес, сондай-ақ азаматтардың жаңа ментальдігін қалыптастырып, заман талабына бейімдеу үшін де маңызды. Ал бұл – ұлттың бәсекеге қабілеттілігін арттыратын негізгі фактордың бірі. 

Ірі металлургиялық кәсіпорындар орналасқан өңірлерді дамытуға қатысты тың көзқарас керек. Бұл, ең алдымен, Шығыс Қазақстан, Қарағанды және Павлодар облыстарына қатысты. Осы өңірлер жоғары технологиялы, ғылымды қажет ететін өндірістің және техникалық қызмет көрсетудің орталығы бола алады.

Қазақстанның батыс өңірлері мұнай-химия кешендерін салып, жоғары деңгейдегі қайта өңдеу ісінің жаңа өндірістік циклдарын құру үшін инвестиция тартатын орталыққа айналуға тиіс. Бізде осы күнге дейін мұнай химиясы мен газды қайта өңдеу жүйесінің жоқтығы – ақылға қонбайтын қисынсыз нәрсе.

Әсіресе, моноқалаларымызды дамыту ісіне тың серпін беру аса маңызды. Бұл ретте, қала құраушы кәсіпорындарға зор жауапкершілік жүктеледі. Олар барынша атсалыспаса, бұл міндет орындалмайды.

Қазақстан мен Ресейдің шекаралас аумақтарында 30 миллионға жуық адам тұрады. Миллионнан астам тұрғыны бар бірнеше қала орналасқан. Отандық тауарларды сату және инвестиция тарту үшін Ресей билігінің өкілдерімен және мекемелерімен тығыз қарым-қатынас орнату – еліміздің шекара маңын дамытудың аса маңызды факторы.

Ауылдың әлеуетін толық пайдалану – стратегиялық маңызы бар мәселе. Ауылдағы мейлінше өзекті мәселелерді шешуге арналған «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасын жүзеге асыру жалғасатын болады.

Өңірлерді дамыту ісіне қатысты тың тәсіл урбанизация үдерісін басқаруға, «миграция толқынын» кезең-кезеңмен жүргізуге, ірі қалалардағы халықтың ты­ғыз орналасуы мен әлеуметтік шиеленіс мәселелерін шешуге мүмкіндік береді.

IV. Азаматтардың әлеуметтік әл-ауқаты – басты басымдық

Азаматтардың әлеуметтік әл-ауқаты, ең алдымен, баспана мәселесіне тікелей байланысты.

Нарық жағдайында тұрғын үйдің қолжетімділігі адамдардың табысына және осы міндетті өздігінен шеше алу қабілетіне орай жүзеге асады. 

Менің тапсырмам бойынша ел тұр­ғын­дарының зейнетақы жинағының бір бөлігін пайдалану мәселесі пысықталды. Бұл, әсіресе, қазір ерекше маңызды.

2021 жылдың өзінде Бірыңғай жи­нақ­таушы зейнетақы қорының 700 мың салымшысы өз жинағының бір бөлігін тұрғын үй алуға, емделуге жұмсай алады немесе басқарушы компаниялардың иелігіне береді.

Үкіметке Ұлттық банкпен бірлесіп, осы жылдың соңына дейін барлық қажет­ті нормативтік-құқықтық актілерді қабыл­дап, дайындық жұмыстарын жүргізуді тапсырамын.

Бұл реформа еңбек қатынастарын ашық әрі заңды жүргізіп, зейнетақы жүйесіне қатысуға ынталандыратын пәрменді құралға айналады.

Өз бетінше баспана мәселесін шешуге табысы жетпейтін азаматтарға тиімді әлеу­меттік көмек көрсетілетін болады.

Биылдан бастап «5-10-25» бағдар­ламасы жүзеге асырылуда. Оған 390 мил­лиард теңге бөлінді. Үкімет осы бағдар­ламаның жүзеге асырылу барысын үнемі қадағалап отыруы керек.

Кезекте тұрған адамдардың баспана мә­селесін тезірек шешу керек.  

Қазір әкімдіктер оларға арнап жалға бері­летін тұрғын үйлер салып жатыр. Бюд­жеттік және сатып алу рәсімдеріне бай­ланысты бұған ұзақ уақыт кетеді.

Бұл тәртіпке өзгеріс енгізетін кез келді. Қаражатты тек үй құрылысына ғана емес, жалдау ақысын субсидиялауға да бөл­ген жөн. Оның ауқымы осы шара­ның арқасында алғашқы жылдың өзін­де-ақ 10 есе өсіп, жүз мыңнан астам отба­сына нақты көмек көрсетіледі. Бұл жұмыс­ты реттеуді Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі негізінде құрылып жатқан «От­басы банкіне» тапсырдым. Банк басшы­лығы тікелей жауапты болады.

«Нұрлы жер» бағдарламасы аясын­да жеке тұрғын үй салу ісі баяу жүріп жатыр. Мұның басты себебі – үй салынатын аумақты дайындау ісінің қарқыны төмен. Өйткені заң бойынша су және электр желілері жүргізілген аумақтан ғана жер беріледі.

Жер үй тек баспана ғана емес, сондай-ақ табысы аз, әсіресе көпбалалы от­басылардың экономикалық тірегі де бола алады. Үкімет пен әкімдіктер әлеуметтік жер үйлер салынатын учаскелерді ин­фра­құрылыммен қамтамасыз ету ісін же­дел­детуі қажет. Бұл ретте, мемлекет-же­кеменшік әріптестігін де қолданған жөн.

Депутаттардың осы маңызды мәселені шешуге тікелей атсалысуын сұраймын. Ауыл еңбеккерлерін қолжетімді баспа­намен қамтамасыз ету үшін жұмыс бе­рушілердің шығындарын субсидиялау арқылы жалдамалы үйлер салуға мін­дет­теп, көптеген отандасымыздың тұрмыс сапасын неге жақсарта алмаймыз?!

 * * *

Отбасылық-демографиялық ахуал – зор алаңдаушылық тудырып отырған мәселе. 

Өкінішке қарай, Қазақстанда әр­бір алтыншы отбасы бала сүйе алмай отыр. Сауалнама көрсеткендей, отандас­та­ры­мыз­дың 20 пайызға жуығы мұны ажы­расуға негіз болатын елеулі себеп деп санайды.

Біріккен Ұлттар Ұйымының еліміздегі халық санының өсіміне қатысты болжамы Орталық Азиядағы көршілес мем­ле­кеттермен салыстырғанда көңіл көншіт­пейді.

Үкіметке 2021 жылдан бастап «Аңса­ған сәби» арнаулы бағдарламасын жүзеге асыруды тапсырамын. Экстра­кор­пораль­ды ұрықтандыру бағдарламалары бойынша бөлінетін квота санын 7 мыңға дейін, яғни 7 есе көбейту қажет.

Балалардың қауіпсіздігі мен құқығын қорғау мәселесіне ерекше назар аудару керек.

Біз кәмелеттік жасқа толмаған бала­ларға қатысты жыныстық сипаттағы әре­кеттері үшін қылмыстық жазаны едәуір қатаңдаттық. Алайда бұл проблема әлі де ушығып тұр.

Мұндай қылмыскерлер рақымшылық алу және мерзімінен ерте босау құқы­ғы­нан айырылып, мейлінше қатаң жазалануы керек. Оларды қауіпсіздігі барынша жоғары түзеу мекемелерінде оқшаулаған жөн.

Мұндай әрбір істі прокуратура орган­дары ерекше бақылауға алуға тиіс. Әлеу­меттік және құқық қорғау органдарының әре­­кет­сіздігі немесе салғырттығына бай­­­­л­­а­­­нысты қатаң жаза қолданылатын болады.

Жалпы, бізге әлеуметтік саясаттың жаңа парадигмасы керек.

Әлеуметтік қамтамасыз ету саласы 17 заң­мен және заңға сәйкес ондаған актімен реттеледі. Бұл реттеу ісінің күрде­ленуіне және жүйесіздігіне әкеп соқ­тырды. Соның салдарынан мемлекет жауап­кершілігі айқындалмай, азаматтар өз құқықтарын жете түсінбей жүр. Үкіметке еліміздің Әлеуметтік кодексін әзірлеу жұмысын бастауды тапсырамын.

Әлеуметтік төлемдерді цифрландыру үшін шаралар қабылдау керек. Осыған орай азаматтың «әлеуметтік цифрлы әмиянын» енгізіп, тиісті тауар өткізуші жүйе қалыптастыру қажет.

Біздің қоғам еңбек құндылықтарына деген көзқарасты өзгертуі керек. Жас буынға еңбекті бағалауды, оны абыройлы және абыройлы емес деп бөлмеуді үйреткеніміз жөн.

Өкінішке қарай, жастарымыз әп-сәтте байып кеткісі келеді. Олардың лоте­реяға, бәс тігуге және букмекер агенттік­теріне жаппай әуестігінің себебі осында. Күнделікті өмірде гастарбайтерлер туралы орынсыз қалжың айту және олардың еңбегін менсінбеушілік етек алды.

Алаңдаумен өткен соңғы айларда ең­бек етудің баға жетпес қадір-қасие­тін жете түсіндік. Кіші медицина қыз­мет­керлері, коммуналдық және қызмет көрсе­ту саласында еңбек ететін азамат­тар қыруар жұмыс атқарды. Бұл – нағыз еңбектегі ерліктің жарқын үлгісі. Мұн­дай адамдар мемлекет назарынан тыс қалмайды.



Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2020 жылғы 1 қыркүйек. Жалғасы

V. Қолжетімді әрі сапалы білім

Коронавирус індетінің салдарынан дүниежүзіндегі мектеп оқушылары мен студенттердің басым көпшілігі қашықтан оқуға көшті. Бұл жұмыстың тәсілі мен мазмұнын түбегейлі өзгертуде.

Қашықтан оқыту ісін ұйымдастыруда Үкіметтің жіберген қателіктерін жақсы білеміз. Ашығын айтқанда, әлі күнге дейін нақты бір онлайн-платформа жоқ. Мұғалімдер, оқушылар және ата-аналар күндіз-түні «WhatsApp»-тан бас көтермейтін болды. Толыққанды оқу үдерісі үшін қажетті барлық функциялары бар бірыңғай онлайн білім беру платформасын шұғыл әзірлеу қажет.

Дегенмен, сапалы білім алу үшін әдет­тегідей сабаққа қатысып, мұғалімдермен және сыныптастармен араласудың орны бөлек. Сондықтан санитарлық талаптар­ды сақтай отырып, білім алудың қалып­тасқан дәстүрлі тәсіліне қайта көшудің тәртібін әзірлеген жөн. Бұл, әсіресе, мектептер үшін маңызды.

Күнделікті мәселелерді шешумен қатар, балалардың бәріне бірдей мүм­­кін­дік туғызу үшін жүйелі шаралар қа­был­­дау қажет. Балаларымыз қай жерде тұрса да, қандай тілде оқыса да сапалы білім алуы керек.

Білім саласындағы басты мәселенің бірі – ұстаздар жалақысының аздығы.

Мен 2021 жылдың қаңтар айынан бас­тап мұғалімдердің еңбекақысын 25 пайызға көбейту жөнінде шешім қабыл­дадым. Жалақы мөлшері алдағы уақытта да арта береді. Бұл мақсатқа алдағы үш жылда қосымша 1,2 триллион теңге бөлінеді.

Біз балалардың мектепке дейінгі жан-жақты даму мәселесін шешуіміз керек. 2025 жылға қарай 6 жасқа дейінгі балаларды мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен 100 пайыз қамтамасыз етуді міндеттеймін.

Бұл түйткіл мемлекеттік балабақша салумен ғана шешілмейді. Осы іске жеке бизнесті тартып, қолдаудың жа­ңа түр­лерін, соның ішінде қаржылан­дырудың ваучерлік тәсілін ойластыру қажет. Ата-аналар кез келген балабақшаны немесе мектепті таңдап, мемлекет берген ваучермен төлем жасай алады.

Мамандардың негіздеуінше, мем­ле­кеттің тек дарынды оқушыларды қолдауы балалар арасында әлеуметтік ара-жікті ұлғайтуы мүмкін. Бұған жол беруге болмайды.

Осыған орай, мемлекет қара­пайым мектептерге қолдау көрсетеді. Сонымен бірге бұл қадам қала мен ауыл ара­сын­дағы білім беру саласындағы алшақ­тықты қысқартуға жол ашады.

Азаматтардың сауаттылығы мен цифр­­лы біліктілігін арттыру мақса­тында Үкі­метке Үздіксіз білім беру тұжы­рым­дама­сын әзірлеуді тапсырамын. Бұл құ­жат­та бейресми білім берудің баламалы нұс­қаларын көптеп енгізу, өз бетінше оқу нә­тижелерін мойындау, кәсіби дағ­ды­­ларды сертификаттау мәселелерін қарас­тыру қажет.

Сонымен бірге біз кәсіби білім бе­ру­дің бүкіл жүйесін еңбек нарығында сұ­ра­нысқа ие білікті мамандар қалып­тас­тыруға бағыттағанымыз жөн.

Кәсіпкерлердің жаңа буынын қалып­тас­­тыруға басымдық беріледі. Сол се­бепті «Кәсіпкерлік негіздері» пәні мек­­тептен бастап жоғары оқу орнына де­йін­гі барлық білім беру сатысында оқы­ты­луы керек.

Өскелең ұрпақтың спорттық және шы­ғар­машылық әлеуетіне аса назар аудару қажет.

Қаржы тапшылығы кезінде мемле­кет бюджеті есебінен кәсіби спорт клуб­тарын толықтай қамтамасыз ету­дің қажеті жоқ. Мемлекеттің және квази­мем­лекеттік компаниялардың бюджетінен миллиардтаған теңге тиімсіз жұмсалуда.

Бұқаралық спортқа, дене тәрбиесіне және балаларға басымдық беру керек. Әр облыста, ірі аудан орталықтарында спорт үйірмелерін ашу қажет.

«Балалар үйірмесі» қызметін қайта қалпына келтірген жөн. Онда жастарымыз қолөнердің және шығармашылықтың бастапқы негіздерімен танысар еді.

Балалар үшін қатерлі бүгінгідей аумалы-төкпелі заманда олардың күш-жігері мен қызығушылығын дұрыс арнаға бағыттау аса маңызды. Балалар мемлекетіміздің болашағы емес пе?! Әкімдердің жұмысын осы өлшем бойынша да бағалаймыз.

Білім беру сапасы туралы бірер сөз. Былтыр мен дипломды оңды-сол­ды үлестірумен айналысатын білім меке­мелерін жабуды тапсырған болатынмын.

Білім беруді табысты бизнеске айнал­дырған ықпалды адамдардың қарсы­лығынан бұл жұмыс баяу жүруде. Бірақ проблеманы шешу керек. Премьер-Министр бұл мәселені ерекше бақылауға алуға тиіс.

Ғылым саласын дамыту туралы да айтқым келеді.

Бұл мәселе бойынша бізге тың көз­қа­рас пен жаңа тәсілдер керек, сондай-ақ ха­лық­аралық тәжірибеге арқа сүйеуіміз қажет.

Үкіметке жыл сайын әлемнің жетекші ғылыми орталықтарында 500 ғалымның тағылымдамадан өтуін қамтамасыз етуді, сондай-ақ «Жас ғалым» жобасы аясында зерттеу жүргізу үшін 1000 грант бөлуді тапсырамын.

Ғылымды қаржыландырудың және қол­даудың маңызды көзі – ірі кәсіп­орындардың, әсіресе шикізат саласын­дағы компаниялардың қаражаты.

Тапқан табыстың 1 пайызын ғылым мен технологияны дамытуға беру туралы қол­даныстағы норма талаптары сақталмай отыр. Көп жағдайда бұл қаражат компа­ниялардың ішінде бөлініске түсіп кетеді. Үкіметке осы қаражатты жинақтау ісін орта­лықтандыруды және оның бюджет арқылы жалпыұлттық ғылыми басым­дық­қа сай бөлінуін қамтамасыз етуді тапсы­рамын. 

Ірі бизнес өкілдері өңірлік универ­си­теттердің ғылыми қызметін қамқор­лыққа алса, нұр үстіне нұр болар еді.

Бізге елімізді ғылыми-технологиялық тұрғыдан дамыту жөніндегі арнаулы бағдарламалық құжат қажет. Оның бас­ты міндеті ұлттық деңгейдегі нақты мәселелерді шешуге ғылымның әлеуетін пайдалану болмақ.

VI. Денсаулық сақтау саласын дамыту

Пандемия туындатқан дағдарыс бізді көп нәрсеге үйретті. Мәселен, дәрігердің еңбегін бағалай білетін болдық. Бір кезде медицина қызметкерлерінің мемлекет назарынан тыс қалғаны рас еді.

Дәрігер мамандығын материалдық тұрғыдан да нығайта түсу маңызды болып отыр. Бюджетті таяудағы нақтылау кезінде екінші жартыжылдықта медицина қызметкерлерін ынталандыратын қосымша төлем үшін 150 миллиард теңге бөлуді тапсырамын.

Мұны біз қазіргі дағдарыс кезінде қолға алып жатырмыз, енді оны жүйелі түрде жүзеге асыруымыз керек.

2023 жылға қарай дәрігерлердің жала­қысы экономикадағы орташа жалақыдан екі есе артық болады.

Дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету мәсе­лесі шешілді, бірақ отандық фармацевтика саласын аяғынан тұрғызу керек. Барлық негізгі дәрі-дәрмектер мен медициналық бұйымдар Қазақстанда өндірілуге тиіс. Бұл – ұлттық қауіпсіздік мәселесі. Келесі жылдан бастап осы бағытта нақты нәтиже күтемін.

Тағы бір мәселе – медициналық инфра­­құрылымды дамыту.

Жыл соңына дейін еліміздің аймақ­тарында 13 жаңа жұқпалы аурулар ауруханасы салынады. Ал 2025 жылға қарай денсаулық сақтау саласына арналған 20 заманауи көпсалалы нысан пайдалануға беріледі. Бұл – осы мақсатқа орай 1,5 триллион теңгеге жуық инвестиция тартылады деген сөз.

Елбасының бастамасымен Нұр-Сұл­тан және Алматы қалаларында 2 көпса­лалы медициналық орталық салынады. Бұл орталықтар еліміздің бетке ұстар мекемелеріне айналып, инновациялық өсімге және қолданбалы медицинаның дамуына тың серпін беретін болады.

Үкіметтің алдында алғашқы дәрі­гер­лік көмекті ұйымдастыру тәсілдерін түбегейлі қайта қарау міндеті тұр. Бұл қызмет  қалың жұртшылық, әсіресе ауыл тұрғындары үшін мейлінше жедел әрі қолжетімді болуға тиіс.

Шалғайдағы өңірлерге көлік арқылы дәрігерлік қызмет көрсету ісін қайта қал­пына келтіру шараларын жүзеге асыр­ған жөн. Денсаулық сақтау ісінің тиім­ді моделін құру арқылы үш жыл ішінде барлық ауылдық елді мекенді фельд­шер­лік-акушерлік пункттермен және дәрі­герлік амбулаториялармен қамтамасыз ету қажет.

Пандемияға орай эпидемиолог, инфекционист, реаниматолог, пульмонолог, кардиолог сияқты сирек мамандық иеленетін дәрігерлерді даярлау мәселесі өткір қойылып отыр.

Үкіметке медицина мекемелерін кадр­лармен қамтамасыз етуге арналған ұзақ мерзімді (он жыл) болжам әзірлеуді тапсырамын.

Ұлттық денсаулық сақтау саласын одан әрі дамыту жөніндегі шаралар бар­­лық медицина мекемелерін қажетті құрал-жабдықтармен толық жарақтан­ды­руға, науқастарға арналған орындар қо­рын 50 пайызға жаңартуға, ескірген ин­­фра­құрылымды ауыстыруға, өмір ұзақтығын болжамды 75 жасқа дейін жет­кі­зуге мүмкіндік береді.

VII. Экология және биологиялық әркелкілікті қорғау

Қоршаған ортаны қорғау және экологиялық даму – еліміз үшін алдыңғы кезекте тұрған мәселе. Бүкіл өркениетті әлем жұртшылығы осы мәселемен айналысуда. Бізге де мұндай жаппай үрдістен шет қалуға болмайды.

Бірқатар қордаланған проблемаларды шешуге жол ашатын жаңа Экологиялық кодекстің жобасы әзірленді. Парламенттің бұл маңызды құжатты жыл аяғына дейін қарап, қабылдауын сұраймын

Үкіметке экологиялық ахуалды жақ­сар­ту жөніндегі шараларды нақты жүзеге асыруға кірісуді тапсырамын. Биоло­гиялық әркелкілікті сақтау және тиімді пайдалану жөніндегі ұзақ мерзімді жос­парларды бекіткен жөн.

Бес жыл ішінде орман алқабында 2 мил­лиард, елді мекендерде 15 миллион ағаш отырғызылатын болады. Бұл елі­міздегі көгалдандыру ауқымын кеңейтуге септігін тигізеді.

Елорданың айналасындағы жасыл же­лектің ауқымын ұлғайту мәселесі өте маңызды.  

Қазақстанның ұлттық саябақтары мен басқа да табиғат байлықтарын заңдық және нормативтік тұрғыдан қорғап, бұл са­лада құқық бұзған азаматтарды қыл­мыс­­тық және әкімшілік жауапқа тарту тәртібін қатайту керек.

Мек­тептер мен жоғары оқу орындарында өскелең ұрпаққа экологиялық тәр­бие беру ісіне жеткілікті назар аудару қажет. Қоғамда экологиялық құнды­лық­тарды орнықтыруға үндейтін «Birge – taza Qazaqstan» экологиялық акциясын жүйелі түрде өткізіп тұрған жөн.

Ел ішіндегі экологиялық туризм мә­де­ниетін белсенді дамыту – маңызды мін­детіміз.

Орта мерзімді кезеңде экономиканың өсімі мейлінше «жасыл экономика» жағ­дайында ілгерілеуге тиіс. Сондықтан қазір­дің өзінде көміртегінің үлесін барынша азайтуға бағыт ұстаған жөн. Үкіметке ғы­лыми қауыммен және жеке сектормен бір­лесіп, «жасыл өсім» жөніндегі ұсы­ныс­тар жиынтығын әзірлеуді тапсырамын. 

Үкімет азаматтық сектормен бірлесіп, «Жануарларды қорғау туралы» заң жобасын әзірлеуі қажет. Жануарларға көз­қарас – кез келген мемлекеттің өрке­ниет­тілігінің өлшемі. Ал бұл жағы­нан біздің жағдайымыз мәз емес.

VIII. Әділетті мемлекет азаматтардың мүддесін қорғау жолында

Заң үстемдігі орнықпаса және аза­мат­тардың қауіпсіздігіне кепілдік берілмесе, әлеуметтік-экономикалық дамудың бір­де-бір міндеті табысты жүзеге асырылмайды.   

«Халық үніне құлақ асатын мемлекет» – бұл, шын мәнісінде, «Әділетті мем­лекет» құру тұжырымдамасы. Азамат­тардың мәселелерін тыңдап, көріп қана қою жеткіліксіз. Ең бастысы – дұрыс жә­не әділ шешім шығару қажет.

Азаматтар мүддесіне қызмет ететін мем­лекеттің жаңа стандарттарын әзірлеу үшін көп жұмыс атқаруымыз керек. Осы тұр­ғыда құқық қорғау және сот жүйеле­ріне негізгі рөл жүктеледі. Бұл салаға ре­форма аса қажет.

Жағдай жедел өзгеруде. Күштік құ­ры­лымдар жұмыстың озық әдістеріне кө­бірек ден қойған сайын олардың ха­лық­­аралық тәжірибелерге бейімделу мүм­кін­дігі арта түседі.

Еліміздегі бүгінгі ахуалға орай азамат­тардың сұраныстарына ықылас танытуға тиіс құқық қорғау органдарының алдына жаңа талаптар қойылуда.

Бірақ құқық қорғау жүйесінің жұ­мы­­сында бұрынғы дағды бойынша айып­тауға бейімділік басымдау болып тұр. Аза­маттардың қылмыстық жауап­кер­шілік­ке негізсіз тартылатын жағ­дай­лары да аз кездеспейді. 

Қылмысты анықтайтын жедел қызмет өкілдері мен процессуалдық шешім қабылдайтын тергеушілер қылмысты ашып, істі сотқа жіберуді басты мақсат санайтын бір басшының қарамағында бірге жұмыс істейді. Алайда көрсеткіш қуалау азаматтардың құқығы мен бостандығына нұқсан келтірмеуге тиіс!

Прокурорлық қадағалауға келсек, бұл жұмыс үнемі кешеуілдеп жататынын көреміз. Прокурорлар істің мән-жайы­мен тек сотқа жіберер алдында ғана таны­­сады.

Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы елдерінің тәжірибесі бо­йынша қылмыспен күрес саласын жаңғыртқан жөн. Бізге азаматтардың құқы­ғын заманауи тұрғыдан қорғауды қам­тамасыз ететін және жоғары халық­аралық талаптарға жауап беретін үлгі керек. Қазақстанда өкілеттіктердің ара жігі нақты ажыратылған үш буынды модель құру керек деп санаймын.

Полиция қылмысты анықтап, оған қаты­сы бар адамдарды тауып, айғақ жинап, оны тиянақтап беруге тиіс.

Прокурор жиналған дәлелдемелерге тәуел­сіз баға беруге, азаматтар құқы­ғын бұзудың жолын кесуге, кінәсіз адам­дардың қылмыс үдерісіне тартылуына жол бермеуге, сотта айыптау жағын қол­дауға міндетті.

Сот органдардың әрекетіне қатысты шағымды қарайды және іс бойынша ақтық үкім шығарады.

Мұндай тәсіл тежемелік және тепе-тең­дік жүйесін нығайтып, әр кезеңде тиім­ді саралау жүргізіп отыруға мүм­кін­дік береді.

Тағы да қайталап айтамын, заңдылық пен әділеттілік сөзсіз қамтамасыз етілуге тиіс. Қылмыстық істегі қателік адам тағ­ды­рын өзгертетінін естен шығармау керек.

Қылмыстық істер бойынша 2021 жылдан бастап прокурорға адам құқығы мен бостандығына қатысты негізгі про­цес­суалдық шешімдерді келісу міндетін заң арқылы жүктеген жөн.

Қылмыстық және қылмыстық-про­цес­суалдық заңнаманың тұрақ­ты­лығын қамтамасыз ету маңызды болып отыр. Оған жиі өзгерістер енгізу құқық қолдану ісіне әсерін тигізеді және бірыңғай тергеу және сот тәжірибесін қалыптастыруға мүмкіндік бермейді.

Заңнаманы қолдануға қатысты шешім қабылдау кезінде көбіне тиісті талдау мен болжам жасалмайды. Шешім заң қолданушыларға ыңғайлы болу тұрғысынан қабылданады. Сондықтан «әкім­шілік» және «қылмыстық» құқық бұзушылықтың жаңа ұғымын қалып­тас­тыру керек. Қоғамға және заң қауым­дастығына құқық бұзушылық үшін жаза белгілеудің қисыны түсінікті болады.

Барлық озық елдерде полиция институты сервистік модель негізінде дамып келеді. Біз де мұндай үлгіге көшетінімізді мәлімдедік. Бірақ жұмыс барысында аз ғана нәтижеге қол жеткізілді.

«Жұртқа жақын полиция» қағидаты бойынша жергілікті полиция қызметінің мейлінше тұтас реформасын жасау қажеттігі пісіп-жетілді. Осыған орай учаскелік инспектордың рөліне баса мән берілетін болады.

Учаскелік инспектордың мәртебесін заңнама арқылы арттырып, оның өнімді жұмыс істеуіне мол мүмкіндік берген жөн. Ол азаматтар алдында танымал, қол­жетімді әрі беделді болуға, солардың құ­қықтарын қорғауға тиіс.

Құқық қорғау органдары қыз­мет­керлерін жұртпен ашық әңгіме жүргізуге үйретудің маңызы зор. Бұл бағыт кадр­ларды даярлау және іріктеу жүйесінде басымдыққа айналуы қажет.

Бейнебақылау жүйесін дамыту жөнінде көп айтылады. Бірақ соған қарамастан құқық қорғау органдары көбінесе өзде­рі­нің ғимараттарында құрылғысыз оты­рады. Түзеу мекемелеріне және поли­цияның қызметтік ғимараттарына жаппай бейнебақылау орнатуды тапсырамын.

Ішкі істер министрлігі құрылымын қайта қарап, оны саладан алшақ міндет­тер­ден арылту керек. Бұл маңызды ведом­ство жұмысының тиімділігін арттырады.

Біздің табиғи және техногенді апаттар дәуіріне қадам басқанымызды ескеріп, Төтенше жағдайлар министрлігін қайта құру қажет деп санаймын.

Қылмыстың алдын алу жұмыстарында да кемшіліктер бар. Прокуратураның қа­дағалауын азаматтарды және бизнес саласын толғандыратын проблемаларды тиімді шешуге бейімдеп қайта бағдарлау керек.

Бізге ауқатты инвестор келсе болды, күштік құрылымдар мен бақылаушы органдар соны тексеруге асығады. Үкімет пен Парламент күштік құрылымдардың бизнес ісіне шамадан тыс араласуына заң арқылы тосқауыл қоюы керек.

Салыққа байланысты құқық бұзғаны үшін бизнес өкілдерін қылмыстық жа­уап­кершілікке тартудың қазіргі тәртібін қайта қарау керек.

Тіркелген кәсіпкерлерге қатысты кез келген тергеу әрекеттері тек сот немесе прокурор санкциясы арқылы ғана жүзеге асырылуға тиіс. Бұл мәселені де қайта қарау керек.

Құқықтық мемлекеттің маңызды шарты – туралықтан танбайтын әділ сот төрелігінің болуы. Сот жарыспалы қағидат бойынша жүруге және судья айып­таушы жаққа тәуелді болмауға тиіс. Сол үшін адвокат пен прокурордың теңдігін қамтамасыз ету қажет.

Қоғамның соттарға деген сенімін орнықтыру басымдығы бар мақсатқа айна­луы керек. Бұған мемлекет пен судьялар корпусының өз күштерін жұ­мыл­дыруы арқасында ғана қол жеткізуге болады.

Сот жүйесі ешкімге есік ашпайтын меңіреу мекемеге айналмауға тиіс. Жоғары сот кеңесі мен Жоғарғы сот жаңа кәсіпқой кадрларды сот төрелігін жүзеге асыруға тарту жұмысын белсенді жүргізгені жөн. Сот жүйесі салық салу, жер қойнауын пайдалану, зияткерлік меншік, корпоративтік құқық саласының мамандарына зәру болып отыр.

Судьяларды іріктеу бұқаралық ақпарат құралдарының көмегімен жүргі­зілуге тиіс. Үміткердің қандай еңбегі арқылы жұмысқа қабылданғанын жұрт­шылық біліп отыруы керек.

Дау-дамайды шешудің баламалық тәсілдерін де дамыту қажет. Бұл ұстаным мемлекеттің қатысуынсыз-ақ ымыраға ке­луге жол ашады. Дамыған елдерде мұн­дай институттар өзін өзі таныта білуде.

Он жылдай уақыт бұрын біз «Ме­диа­ция туралы заң» қабылдадық. Бірақ қазіргі кезге дейін бірде-бір мем­лекеттік орган оның даму мәселесімен айналысқан емес. Айқын мемлекеттік саясат байқалмайды. Бұл жағдайды реттеп, қателікті жөндеу керек.

Президент Әкімшілігі жанынан Құқық қорғау мен сот жүйесі реформасы жөніндегі өкілдік комиссия құрылады.

Сыбайлас жемқорлықпен күрес барынша жүйелі сипат алуда. Жемқорлықтың пай­да болу себептеріне көбірек назар ау­дарылып, алдын алу жұмыстары жүргі­зілуде.

Енді жемқорлыққа апаратын факторларды анықтау үшін мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектордың нормативтік актілері мен жұмыс үдерісіне жемқорлыққа қарсы күрес тұрғысынан арнайы талдау жүргізген жөн.

Сонымен қатар сыбайлас жемқор­лық­пен күрес жауапқа тартылудан қорық­қан шенеуніктерді дербестік, баста­ма­шылдық және жедел әрекет ету қасиет­терінен айырмауға тиіс.

Біз мемлекеттік бақылауға балама ретіндегі қоғамдық бақылау институтын қолдай отырып, тиісті құқықтық негіз қалыптастыруымыз керек. Мемлекеттік органдардың, квазимемлекеттік сек­тор­дың қоғам алдындағы ашықтығын және есептілігін қамтамасыз етуге жол ашатын «Қоғамдық бақылау туралы» заңды әзірлеп, қабылдауды тапсырамын.

Қоғамдық кеңестердің рөлін арттыра түсу керек. Оларды сатып алуды ұйымдастыратын комиссиялардың жұ­мы­сына тарту қажет. Сондай-ақ, квази­мемлекеттік секторда қоғамдық кеңестер құру мүмкіндігін қарастыру керек. Пар­ламент қарауындағы тиісті заң жобасын жыл аяғына дейін қабылдаған жөн.

Сонымен қатар Қоғамдық кеңес­тер­дің құрамына түрлі әлеуметтік топ өкілдерін кеңінен тарту қажет. Мысалы, біз мүмкіндігі шектеулі адамдар осындай ұйымдардың жұмысына араласып, өз үндерін жеткізуі үшін қолайлы жағ­дай жасауымыз керек. Олар әрқашан мем­ле­кеттің ерекше назарында болуға тиіс.

Квазимемлекеттік құрылымдардың қаржы-шаруашылық қызметін, бюджет қаражатын пайдалану жөніндегі мәлі­меттерді және басқа да құнды деректерді бүкіл қоғамға қолжетімді ету үшін бірыңғай ақпараттық ресурс құру аса маңызды болып отыр.

Мемлекеттік органдардың шешімі жөніндегі ақпараттың ашықтығы азаматтық қоғаммен сындарлы диалог орнатуға септігін тигізеді. Ақпаратқа қол жеткізу мәселелері жөніндегі заң жобасын мүмкіндігінше осы сессияның аяғына дейін қабылдау керек.

Сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің жаңа тәсілдерін енгізген жөн деп санаймын. 2021 жылдан бас­тап мемлекеттік қызметшілердің, де­пу­таттардың, судьялардың шетел банк­терінде есепшотқа ие болуы, қолма-қол ақша және бағалы заттар сақтауына қа­тыс­ты жемқорлықпен күрес аясында жаңа шектеулер енгізу керек.

Мемлекеттік қызметшінің немесе квазимемлекеттік мекеме басшысының қос азаматтығы анықталған жағдайда олар қызметінен босатылады.

Құқық қорғау органдары қызмет­кер­лерінің, судьялардың, пара берушілердің және парақорлыққа делдал болғандардың сыбайлас жемқорлығы үшін жазаны қатайту тұрғысынан Қылмыстық кодекс­ке өзгерістер енгізу керек.

Сыбайлас жемқорлыққа қатысты қылмыс жасағандарға шартты түрде мер­зімінен бұрын босату шарасы қол­данылмайды. Жемқорлықпен ұсталған­дардың мемлекеттік қызметте және ква­зимемлекеттік секторда жұмыс істеуіне өмір бойы тыйым салатын қағида қатаң сақталуы керек. Біз сыбайлас жемқорлық деректері туралы хабарлаған адамдар­ды заң жүзінде қорғайтын жүйе қалып­тас­тыруымыз қажет.

Адам құқын қорғау жөнінде жаңа шаралар қабылдау өте маңызды. Мен үшін бұл мәселенің мәні зор.

Бүкіл әлемдегі сияқты Қазақстанның азаматтары да интернеттегі ғайбат­тау­­лардан қорғана алмай отыр. Бұдан ең ал­дымен балалар зардап шегуде. Олар интер­нет арқылы тараған қоқан-лоқының әсерінен қатты қиналады. Өкініш­ке қарай, соның салдарынан қайғылы жағдайға да ұшырап жатады. Азамат­тарды, әсіресе балаларды кибербуллингтен қорғау жөніндегі заңнамалық шараларды қабылдайтын кез келді.

Балалар құқын қорғау жөніндегі бас­қа да шараларды күшейту керек. Атап айтқанда, Бала құқы жөніндегі конвен­цияның хабарлау рәсіміне қатысты фа­куль­тативтік хаттамасына қосылу қажет.

Азаптаумен күрес жөніндегі ұлт­тық заңнаманы жетілдіру мәселесі маңыз­дылығын жойған жоқ. Азаптағаны үшін қылмыстық жауапкершілік белгілейтін бұл құжатты Азаптауға және басқа да қаты­гез, адамгершілікке жатпайтын іс-әре­кеттерге қарсы конвенцияның ереже­леріне сәйкестендіру керек.

Адам саудасына қарсы күрес мәсе­лесі де күн тәртібінен түспейді. Бұл жағы­нан Қазақстанның халықаралық қауым­дастық алдындағы жағдайы айтар­лық­тай емес. Құқық қорғау органдары мұн­дай қылмыстарды тергеу рәсімін жетіл­діре түсуі керек. Осыған орай сот тәр­тібімен қатаң жаза қолданылуы қажет. Бұл маңызды міндет мемлекеттік орган­дар­дың үйлесімді іс-қимылын талап етеді.

Парламенттегі заңдар тезірек қа­был­данады деп үміттенемін.

IX. Цифрландыру – барлық реформаның негізгі элементі

Цифрландыру – сәнге айналған үр­діске ілесу емес, ұлттың бәсекеге қабі­леттілігін арттырудың негізгі құралы.

Ең алдымен, цифрлы теңсіздікті жойып, барлық азаматты интернетпен және сапалы байланыспен барынша қамтамасыз ету керек. Бүгінде бұл жолдар мен электр қуаты сияқты негізгі қажет­тілікке айналып отыр.

Әлеуметтік жағынан осал отбасы­лардың балалары компьютерлік техникамен және сапалы интернетпен қамтылуға тиіс. Осы жылдың соңына дейін 250-ден астам тұрғыны бар ауылдардың барлығына интернет жүргізіледі.

Біз зейнетақы мен жәрдемақы тағайындаған кезде халықтың буда-буда қағаз толтырып, сансыз есікті тоздыруға мәжбүр болып жүргенін көріп отырмыз.

Мұның бәрін толықтай цифрландыру керек. Адамдар емес, мәліметтер «зыр жүгіруге» тиіс.

Мекемеаралық байланыста да, азаматтармен қарым-қатынас кезінде де қағазбастылықтан барынша бас тартқан жөн. Жыл соңына дейін ең қажетті анықтамалардың қағаз түрінде талап етілуін тоқтатып (47-ден 30-ы), мәліметті цифрлы түрде растау тәсілін қамтамасыз етуді тапсырамын.

Бізде мекенжай, мүліктік және өзге де анықтамалар бойынша оң тәжірибе бар. Мемлекеттік органдар жеке куәлікті, дип­ломды, жүргізуші куәлігін электронды түрде қабылдауға тиіс.

Халыққа электронды сервистерді қолдануды ыңғайлы ету үшін мемлекеттік қызмет көрсету ісінде де, бизнесте де биометрияны кеңінен пайдаланған жөн.

«Деректермен» жұмыс істеуді жаңа деңгейге көтеру керек. Мәліметтер базасының бірыңғай жүйесімен қамта­масыз ету және оны әрі қарай дамыту – Үкіметтің басты міндетінің бірі.

Әзірге бұл жұмыс тиісті деңгейде реттелмеген. Оның бір себебі ақпараттық технологиялар саласында мемлекеттік және олармен үлестес бірнеше компания басымдыққа ие болып отыр.

Министрліктер мен әкімдіктердің де ақпараттық-сараптамалық немесе IT-құрылымдары бар. Мұндай құрылымдар ортақ стратегиямен санаспай, мекеме деңгейіндегі мүддені ғана қорғайды.

Ақпараттық технологиялар нарығын, инжинирингтік және басқа да жоғары технологиялар қызметін дамыту – елімізде қосымша құн қалыптастырып, жұмыс орындарын ашып қана қоймай, осындай қызметтерді шетелге экспорттауға да жол ашады. Осы әлеуетті толық пайдаланған жөн. 

Ақпараттық технологиялар саласы мен ұлттық бизнес ынтымақтастығының болашағы зор. 

Мемлекеттік және жекеменшік ірі ком­паниялар шетелде жасалған әзірле­мелер мен қосымшаларды сатып алуға ондаған миллиард теңге жұмсайды.

Үкімет өнеркәсіп пен ақпараттық технологиялар саласының арасында өзара тиімді ынтымақтастық орнатуға атсалысуға тиіс. Бұл әр саланың цифрлы экожүйесінің қозғаушы күші бола алатын цифрлы технология платформаларын құруға мүмкіндік береді.

Біз Қазақстанның «мәліметтерді» өңдеу және сақтау жөніндегі халықаралық хабқа айналуына жағдай жасайтын заңдар қабылдадық. Былтырдың өзінде цифрлы майнинг ісіне 80 миллиард теңгеден астам инвестиция тартылды. Бірақ мұнымен тоқтап қалуға болмайды. Елімізге әлемдік алпауыт цифрлы компанияларды тартуымыз керек. Әйтпесе өзге мемлекеттер алдымызды орап кетеді. 

Бес жыл ішінде осы салаға салынатын инвестиция көлемін 500 миллиард теңгеге дейін жеткізуі қажет.



Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2020 жылғы 1 қыркүйек. Жалғасы

Х. Азаматтардың мемлекетті басқару ісіне қатысуы

Біз «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» құруды қолға алдық. Бұған дейін айтқанымдай, бұл – мемлекеттік органдар тек азаматтардың күнделікті мәселесіне байланысты жауап қатуы тиіс деген сөз емес. Бұл, ең алдымен, билік пен қоғам арасындағы тұрақты диалог.
Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі аза­маттық диалогты дамыту ісіне тың серпін берді. Кеңес еліміздегі жалпыұлттық диалог үдерісін орнықтырып, өз миссиясын орындады. Соның нәтижесінде саяси реформалар топтамасы жүзеге асырылуда.
Атап айтқанда, «Бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу тәртібі туралы» демократиялық тұрғыдан мүлде жаңа заң қабылданды. «Саяси партиялар туралы», «Сайлау туралы», «Парламент және оның депутаттарының мәртебесі туралы» заңдарға өзгерістер енгізілді. Сондай-ақ Қылмыстық кодекстің 130-бабын қылмыс санатынан алып тастау және 174-бабын ізгілендіру үшін өзгерістер қабылданды. Жұмысты сапалы әрі же­дел атқарғаны үшін Парламентке риза­шылығымды білдіремін.
Бұл – саяси саладағы реформа­лары­мыздың бастамасы ғана. Оны жаңғырту ісі жалғаса береді. Мемлекеттік биліктің барлық дерлік институттарын реформалау керек. Жаңғыртудың негізгі мақсаты – тұтас мемлекеттің тиімділігін арттыру.
Егер азаматтарымыздың әл-ауқатын шын мәнінде жақсартқымыз келсе, олар­дың өздерін осы іске белсенді түрде тарт­қан жөн. Алдағы саяси реформа­лар­дың барлығы халықты мемлекет бас­қару ісі­не кеңінен қатыстыруға бағытталуы керек.
Мысалы, қоғамдық пікір сауалдамалары ауыл әкімдерінің сайлау арқылы қызметке келуіне қатысты сұраныстың артқанын көрсетіп отыр. Бұл маңызды қадамды жан-жақты ойластырып, дәйекті түрде жүзеге асырған жөн. Мұндай жүйенің қалай жұмыс істейтінін нақты білуіміз керек. Алайда бұл мәселенің шешімін кейінге қалдыруға болмайды.
Келесі жылы бірқатар ауылдық округ әкімдерінің өкілеттік мерзімі аяқталады. Ауыл әкімдерінің тікелей сайлауын өткі­зуге болады деп ойлаймын.
Жергілікті билік өкілдерінің сайланбалы болуымен қатар, мемлекеттік басқару деңгейлері арасындағы құзыреттерді бөлу және жергілікті өзін өзі басқару ісін айқындап алуымыз қажет.
Аса маңызды мәселенің бірі – ай­мақ­тарды бюджеттен қаржыландыру моде­лін әзірлеу. Бұл ретте «орталық пен өңір» арасындағы қарым-қатынастан бөлек, қаражаттың өңір ішінде бөлінуіне айрықша назар аудару керек.
Жергілікті бюджеттерді бекіту барысында бақылауды күшейту қажет. Себебі бөлінген қаражат көп жағдайда тұрғындардың шынайы қажеттілігіне жұм­сала бермейді. Бір-екі көшені жыл сайын қайта-қайта жөндей беру, имидж­дік іс-шараларға жұмсалатын тиімсіз шы­ғындар азаматтарымыздың наразылығын тудыруда. Бұл – орынды.
Инфрақұрылымдық және әлеуметтік бас­тамаларға аудандар мен елді мекен­дер­дің бюджетінен қаражат бөлу үшін қо­ғам­дық сараптама жүргізілуге тиіс. Бұл рет­те онлайн сауалдаманы да қолданған жөн.
Жергілікті өзін өзі басқарудың қар­жы­лық мүмкіндіктерін арттыру керек. Ол үшін ауылдық округ бюджетінің мүліктік құқығын кеңейтіп, кірісін арттыру қажет. Бұл «халық атсалысатын бюджет» жобасын дамытудың келесі кезеңі болғаны жөн. Үкімет бұл маңызды мәселені шешу үшін осы жылғы 1 желтоқсанға дейін нормативтік база мен тиісті ұсыныстарды әзірлеуге тиіс.
Мәслихаттар өкілді орган ретінде өңір қаражатының тиімді жұмсалуын бақылауға жауапты. Бірақ көп жағдайда олардың пікірі ескерусіз қалады. Бұл – барып тұрған саяси анахронизм.
Осы орайда мәслихаттарға өңірді дамыту және ондаған жылдар бойы шешімін таппай келе жатқан жергілікті түйткілді мәселелерді шешу үшін қол жинау және петиция жасау құзыретін беруге болады деп ойлаймын.
Мәслихаттардың тексеру комиссия­ларын да күшейткен жөн. Үкімет пен Есеп комитетіне заңдарға енгізілетін тиісті түзетулер топтамасын әзірлеуді тапсырамын.
Мәслихат отырыстарының міндетті онлайн-көрсетілімдерін енгізу қажет. Халық қалаулыларының өзара пікір­та­ласы, олардың қоғамдық-саяси келбеті жұрт­шылық үшін қол жетпес құпия болмауға тиіс.
Жергілікті мемлекеттік басқару және жергілікті өзін өзі басқару органдары құзы­реттерінің аражігін кезең-кезеңмен ажырату қажет.
Жергілікті өзін өзі басқару органдары болып саналатын жиындар мен жина­лыстардың мәртебесін арттырған жөн. Аудандық мәслихаттар нақты шешім­дер қабылдаған кезде олардың өзекті мәселелер туралы пікірін ескеруге тиіс.
Қалалардағы өзін өзін басқару мәсе­лесіне жеке-дара тоқталған жөн. 
«Мүліктік меншік иелерінің бірлес­тігі» институтын енгізу жөніндегі реформа басталды. Тиісті заң да қабылданды. Ен­ді барлық көппәтерлі тұрғын үйлер кезең-кезеңмен осы басқару нысанына көшеді.
Бұл реформа меншікті басқару ісінде тұрғындар пікірінің ескерілуін, сондай-ақ тұрғын үйді пайдалану және жөндеу жұ­мыстарына бөлінген қаражаттың ашық­тығы мен есептілігі болуын көздейді.
Үкімет пен әкімдер осындай маңызды реформаның жүзеге асырылуын қамта­масыз етуге тиіс. Себебі мұндай бірлестік – өзін өзі ұйымдастыру және басқару институтының бастау негізі.
Жергілікті өзін өзі басқаруды дамы­тудың жаңа тұжырымдамасын әзірлейтін кез келді. Парламент соның негізінде тиісті заңдар қабылдайды.
Ашығын айтуымыз керек, мемле­кет­тік органдарда әлі де болса формализм мен жайбасарлық кеңінен етек алып отыр. Азаматтарымыз өздерінің жергі­лікті деңгейдегі мәселелерімен орта­лық мемлекеттік органдарға жүгініп, Мем­лекет басшысына шағымдануға мәжбүр.
Сол үшін жергілікті жердегі басшы­лардың құзыреті мен жауапкершілігін арттыру керек.
Әлеуметтік желілердің арқасында өңірлерде шешімін таппаған мәселелер бүкіл елге белгілі болып жатады.
Азаматтарымыз реформаларға бас­тамашы болып, ұсыныстар беру үшін онлайн-петициялардың бірыңғай заңды институтын құру қажет. Мұндай құрылым қандай да бір бұрмалау әрекеттерінен толық қорғалуға тиіс.
Үкімет азаматтық қоғаммен бірлесіп, осы маңызды жобаның нормативтік-құ­қық­тық базасын әзірлеуге және оның бар­лық техникалық мәселелерін шешуге тиіс. 
Ел азаматтарының мүддесін қорғау жөніндегі маңызды миссияны бұрын­ғыдай саяси партиялар атқара береді.
Nur Otan партиясы өзінің іс-қимылы арқылы қоғамымыздағы жетекші саяси күш екенін дәлелдеп отыр. Партия алдағы реформаларды жүзеге асыруға белсене атсалысып, өзінің әлеуетін толықтай пайдаланатын болады.
Сонымен бірге мен, Мемлекет басшысы ретінде, шын мәніндегі көппартиялық жүйені дамытуға күш салуға міндеттімін.
Біз бір орында тұрған жоқпыз. Саяси жүйемізді жаңа жағдайға бейімдеп, оны біртіндеп жетілдіріп келеміз. Саяси реформалар қоғамымызға қажет, сондықтан олар міндетті түрде өз жалғасын табады. 
Демократияның басты жауы – білім­сіздік пен популизм. Осыны естен шығар­маған жөн. Азаматтарымыз реформаларға қолдау білдіреді деп сенемін. Олар жа­ңа саяси мүмкіндіктердің арқасында қоғамда «хайпократияның» белең алуына жол бермейді деп үміттенемін.
Айтылған барлық реформалардың, өзгерістердің табысты жүзеге асуы бар­­шамыздың бірлігімізге, отан­­шыл­­дығымызға және азаматтық жауап­кер­шілі­гімізге байланысты.
ХI. Ұлттың жаңа болмысы
Қазіргі міндет – халқымыздың жаңа болмысын қалыптастыру, тұтас ұлт сапасын арттыру.
Адамды және қоғамды уақыт талабына сай жетілдіру қажеттігін өмірдің өзі көрсетіп отыр.
Жаңарған ұлт қана жаңғырған елдің жетістігін жаһан жұртына таныта алады.
Мен халқымыздың әлем үлгі тұтарлық жақсы қасиеттерінің көбірек болғанын қалаймын.
Ұлтымыз жаңа сапаға көшуі үшін біз­дің күнделікті өмірлік ұстаным­дары­мыз да өзгеруі керек.
Қазақ қоғамында жаңа қағидаттар жә­не жаңа бағдарлар салтанат құруға тиіс.
Ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлы: «Бі­­лім­ді болуға оқу керек. Бай болуға кә­сіп керек. Күшті болуға бірлік керек. Осы ке­рек­тердің жолында жұмыс істеу керек» дейді.
Бұл көзқарас бүгінгі күні өте маңызды.
Біріншіден, ХХІ ғасырдың ұрпағы терең білімді болғаны жөн.
Екіншіден, жас буынды ерінбей еңбек етуге бейімдеу қажет.
Үшіншіден, кез келген істі кәсіби дағды арқылы жүзеге асырған дұрыс.
Төртіншіден, темірдей тәртіп және жоғары жауапкершілік баршамыздың бойымызда болуы керек.
Бесіншіден, әділдіктен айнымаған жөн. Әділдік – қоғам дамуының маңызды шарты. Әділеттілік – әсіресе ел-жұрттың тағдырын шешу үшін аса қажет қасиет.
Алтыншыдан, бізге керегі – адалдық, ұқып­тылық, тиянақтылық. Бәріміз нағыз қа­­­зақты дәл осындай кейіпте көргіміз ке­­ле­ді. Біз сонда ғана бәсекеге қабілетті мем­­ле­­кет, зияткер ұлт қалыптастыра аламыз.
Қазақ зиялыларының жаңа кезеңдегі міндеті – ұлт болмысының жаңа қағи­даттарын орнықтыру. Сондай-ақ ұлт сапа­сын арттыруға атсалысу.
Жаңғырған қоғам жат әдеттерден біртіндеп арылуы керек.
Ысырапшылдық пен даңғазалық қо­ғам­ның да, адамның да абыройын тө­геді. Жауапсыздық, немқұрайдылық бү­кіл елді қасіретке ұшыратады. Ал бос сөз­ді­лік пен бөспелік, мақтаншақтық қоғам­ның дамуын тежейді. Бұл туралы ұлы Абай «Өңкей жалған мақтанмен, шын­ның бетін бояйды» деп ашық айтқан. Бұл мәселе бүгінгі күні де өзекті болып отыр.
Биік мұратқа жетелейтін еңбек деген ұлы ұғымды әр азаматтың санасына сіңіргеніміз жөн.
Біздің елімізде «Жауапты мемлекет – жауапты қоғам – жауапты адам» жүйесі берік орнығуы керек. 

Құрметті отандастар!
Алдымызда ауқымды әрі күрделі мін­деттер тұр. Соларды табысты жүзеге асы­ру үшін тың тәсіл, жаңаша ойлау, жал­пы­ұлттық ынтымақ және өзара қолдау қажет.
Біздің стратегиялық бағытымыз – ай­қын. Түйткілді тұстарымыз бен кемші­лік­терімізді жақсы білеміз.
Бүгін мен бүкіл қоғам алдында дағда­рыс жағдайында атқарылатын іс-шара­лар­дың жоспарын баяндадым. Оның жеміс­ті жүзеге асуы әрқайсымызға байланысты.
Баршамыз өз-өзімізді дамытуға күш салуымыз керек. Замана сынағы бізден үздіксіз қозғалысты, мықты күш-жігерді және табанды еңбекті талап етіп отыр.
Сондықтан еліміздің бақытты әрі жарқын келешегі әр азаматтың қажырлы қызметіне байланысты болмақ.   
Әр буынның маңдайына түрлі сынақ жазылған.
Біз төл тарихымызда тағдырдың түрлі сынынан әрдайым сүрінбей өттік. Еліміз ең күрделі деген міндеттерді шеше алады. Біз бұған дайынбыз.
Біз – халқымыздың тәуелсіздік жо­лындағы сан ғасырлық арман-тілегіне қол жеткізген ұрпақпыз.
Келер жылы тәуелсіздігімізге 30 жыл болады. Бұл мерейлі дата – Егемен еліміз үшін аса маңызды меже. Бұл – жаңа тарихи кезеңнің басы.
Бізге мемлекеттің болашағы үшін зор жауапкершілік жүктеліп отыр.
Бірлігіміз бен ынтымағымыз мығым болса, барлық қиындықты жеңіп, мақ­сатымызға жетеміз.
Бұл біздің қолымыздан келеді.
Мен бұған кәміл сенемін.
Еліміз әрқашан аман болсын!
Х. Азаматтардың мемлекетті басқару ісіне қатысуы
Біз «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» құруды қолға алдық. Бұған дейін айтқанымдай, бұл – мемлекеттік органдар тек азаматтардың күнделікті мәселесіне байланысты жауап қатуы тиіс деген сөз емес. Бұл, ең алдымен, билік пен қоғам арасындағы тұрақты диалог.
Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі аза­маттық диалогты дамыту ісіне тың серпін берді. Кеңес еліміздегі жалпыұлттық диалог үдерісін орнықтырып, өз миссиясын орындады. Соның нәтижесінде саяси реформалар топтамасы жүзеге асырылуда.
Атап айтқанда, «Бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу тәртібі туралы» демократиялық тұрғыдан мүлде жаңа заң қабылданды. «Саяси партиялар туралы», «Сайлау туралы», «Парламент және оның депутаттарының мәртебесі туралы» заңдарға өзгерістер енгізілді. Сондай-ақ Қылмыстық кодекстің 130-бабын қылмыс санатынан алып тастау және 174-бабын ізгілендіру үшін өзгерістер қабылданды. Жұмысты сапалы әрі же­дел атқарғаны үшін Парламентке риза­шылығымды білдіремін.
Бұл – саяси саладағы реформа­лары­мыздың бастамасы ғана. Оны жаңғырту ісі жалғаса береді. Мемлекеттік биліктің барлық дерлік институттарын реформалау керек. Жаңғыртудың негізгі мақсаты – тұтас мемлекеттің тиімділігін арттыру.
Егер азаматтарымыздың әл-ауқатын шын мәнінде жақсартқымыз келсе, олар­дың өздерін осы іске белсенді түрде тарт­қан жөн. Алдағы саяси реформа­лар­дың барлығы халықты мемлекет бас­қару ісі­не кеңінен қатыстыруға бағытталуы керек.
Мысалы, қоғамдық пікір сауалдамалары ауыл әкімдерінің сайлау арқылы қызметке келуіне қатысты сұраныстың артқанын көрсетіп отыр. Бұл маңызды қадамды жан-жақты ойластырып, дәйекті түрде жүзеге асырған жөн. Мұндай жүйенің қалай жұмыс істейтінін нақты білуіміз керек. Алайда бұл мәселенің шешімін кейінге қалдыруға болмайды.
Келесі жылы бірқатар ауылдық округ әкімдерінің өкілеттік мерзімі аяқталады. Ауыл әкімдерінің тікелей сайлауын өткі­зуге болады деп ойлаймын.
Жергілікті билік өкілдерінің сайланбалы болуымен қатар, мемлекеттік басқару деңгейлері арасындағы құзыреттерді бөлу және жергілікті өзін өзі басқару ісін айқындап алуымыз қажет.
Аса маңызды мәселенің бірі – ай­мақ­тарды бюджеттен қаржыландыру моде­лін әзірлеу. Бұл ретте «орталық пен өңір» арасындағы қарым-қатынастан бөлек, қаражаттың өңір ішінде бөлінуіне айрықша назар аудару керек.
Жергілікті бюджеттерді бекіту барысында бақылауды күшейту қажет. Себебі бөлінген қаражат көп жағдайда тұрғындардың шынайы қажеттілігіне жұм­сала бермейді. Бір-екі көшені жыл сайын қайта-қайта жөндей беру, имидж­дік іс-шараларға жұмсалатын тиімсіз шы­ғындар азаматтарымыздың наразылығын тудыруда. Бұл – орынды.
Инфрақұрылымдық және әлеуметтік бас­тамаларға аудандар мен елді мекен­дер­дің бюджетінен қаражат бөлу үшін қо­ғам­дық сараптама жүргізілуге тиіс. Бұл рет­те онлайн сауалдаманы да қолданған жөн.
Жергілікті өзін өзі басқарудың қар­жы­лық мүмкіндіктерін арттыру керек. Ол үшін ауылдық округ бюджетінің мүліктік құқығын кеңейтіп, кірісін арттыру қажет. Бұл «халық атсалысатын бюджет» жобасын дамытудың келесі кезеңі болғаны жөн. Үкімет бұл маңызды мәселені шешу үшін осы жылғы 1 желтоқсанға дейін нормативтік база мен тиісті ұсыныстарды әзірлеуге тиіс.
Мәслихаттар өкілді орган ретінде өңір қаражатының тиімді жұмсалуын бақылауға жауапты. Бірақ көп жағдайда олардың пікірі ескерусіз қалады. Бұл – барып тұрған саяси анахронизм.
Осы орайда мәслихаттарға өңірді дамыту және ондаған жылдар бойы шешімін таппай келе жатқан жергілікті түйткілді мәселелерді шешу үшін қол жинау және петиция жасау құзыретін беруге болады деп ойлаймын.
Мәслихаттардың тексеру комиссия­ларын да күшейткен жөн. Үкімет пен Есеп комитетіне заңдарға енгізілетін тиісті түзетулер топтамасын әзірлеуді тапсырамын.
Мәслихат отырыстарының міндетті онлайн-көрсетілімдерін енгізу қажет. Халық қалаулыларының өзара пікір­та­ласы, олардың қоғамдық-саяси келбеті жұрт­шылық үшін қол жетпес құпия болмауға тиіс.
Жергілікті мемлекеттік басқару және жергілікті өзін өзі басқару органдары құзы­реттерінің аражігін кезең-кезеңмен ажырату қажет.
Жергілікті өзін өзі басқару органдары болып саналатын жиындар мен жина­лыстардың мәртебесін арттырған жөн. Аудандық мәслихаттар нақты шешім­дер қабылдаған кезде олардың өзекті мәселелер туралы пікірін ескеруге тиіс.
Қалалардағы өзін өзін басқару мәсе­лесіне жеке-дара тоқталған жөн. 
«Мүліктік меншік иелерінің бірлес­тігі» институтын енгізу жөніндегі реформа басталды. Тиісті заң да қабылданды. Ен­ді барлық көппәтерлі тұрғын үйлер кезең-кезеңмен осы басқару нысанына көшеді.
Бұл реформа меншікті басқару ісінде тұрғындар пікірінің ескерілуін, сондай-ақ тұрғын үйді пайдалану және жөндеу жұ­мыстарына бөлінген қаражаттың ашық­тығы мен есептілігі болуын көздейді.
Үкімет пен әкімдер осындай маңызды реформаның жүзеге асырылуын қамта­масыз етуге тиіс. Себебі мұндай бірлестік – өзін өзі ұйымдастыру және басқару институтының бастау негізі.
Жергілікті өзін өзі басқаруды дамы­тудың жаңа тұжырымдамасын әзірлейтін кез келді. Парламент соның негізінде тиісті заңдар қабылдайды.
Ашығын айтуымыз керек, мемле­кет­тік органдарда әлі де болса формализм мен жайбасарлық кеңінен етек алып отыр. Азаматтарымыз өздерінің жергі­лікті деңгейдегі мәселелерімен орта­лық мемлекеттік органдарға жүгініп, Мем­лекет басшысына шағымдануға мәжбүр.
Сол үшін жергілікті жердегі басшы­лардың құзыреті мен жауапкершілігін арттыру керек.
Әлеуметтік желілердің арқасында өңірлерде шешімін таппаған мәселелер бүкіл елге белгілі болып жатады.
Азаматтарымыз реформаларға бас­тамашы болып, ұсыныстар беру үшін онлайн-петициялардың бірыңғай заңды институтын құру қажет. Мұндай құрылым қандай да бір бұрмалау әрекеттерінен толық қорғалуға тиіс.
Үкімет азаматтық қоғаммен бірлесіп, осы маңызды жобаның нормативтік-құ­қық­тық базасын әзірлеуге және оның бар­лық техникалық мәселелерін шешуге тиіс. 
Ел азаматтарының мүддесін қорғау жөніндегі маңызды миссияны бұрын­ғыдай саяси партиялар атқара береді.
Nur Otan партиясы өзінің іс-қимылы арқылы қоғамымыздағы жетекші саяси күш екенін дәлелдеп отыр. Партия алдағы реформаларды жүзеге асыруға белсене атсалысып, өзінің әлеуетін толықтай пайдаланатын болады.
Сонымен бірге мен, Мемлекет басшысы ретінде, шын мәніндегі көппартиялық жүйені дамытуға күш салуға міндеттімін.
Біз бір орында тұрған жоқпыз. Саяси жүйемізді жаңа жағдайға бейімдеп, оны біртіндеп жетілдіріп келеміз. Саяси реформалар қоғамымызға қажет, сондықтан олар міндетті түрде өз жалғасын табады. 
Демократияның басты жауы – білім­сіздік пен популизм. Осыны естен шығар­маған жөн. Азаматтарымыз реформаларға қолдау білдіреді деп сенемін. Олар жа­ңа саяси мүмкіндіктердің арқасында қоғамда «хайпократияның» белең алуына жол бермейді деп үміттенемін.
Айтылған барлық реформалардың, өзгерістердің табысты жүзеге асуы бар­­шамыздың бірлігімізге, отан­­шыл­­дығымызға және азаматтық жауап­кер­шілі­гімізге байланысты.
ХI. Ұлттың жаңа болмысы
Қазіргі міндет – халқымыздың жаңа болмысын қалыптастыру, тұтас ұлт сапасын арттыру.
Адамды және қоғамды уақыт талабына сай жетілдіру қажеттігін өмірдің өзі көрсетіп отыр.
Жаңарған ұлт қана жаңғырған елдің жетістігін жаһан жұртына таныта алады.
Мен халқымыздың әлем үлгі тұтарлық жақсы қасиеттерінің көбірек болғанын қалаймын.
Ұлтымыз жаңа сапаға көшуі үшін біз­дің күнделікті өмірлік ұстаным­дары­мыз да өзгеруі керек.
Қазақ қоғамында жаңа қағидаттар жә­не жаңа бағдарлар салтанат құруға тиіс.
Ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлы: «Бі­­лім­ді болуға оқу керек. Бай болуға кә­сіп керек. Күшті болуға бірлік керек. Осы ке­рек­тердің жолында жұмыс істеу керек» дейді.
Бұл көзқарас бүгінгі күні өте маңызды.
Біріншіден, ХХІ ғасырдың ұрпағы терең білімді болғаны жөн.
Екіншіден, жас буынды ерінбей еңбек етуге бейімдеу қажет.
Үшіншіден, кез келген істі кәсіби дағды арқылы жүзеге асырған дұрыс.
Төртіншіден, темірдей тәртіп және жоғары жауапкершілік баршамыздың бойымызда болуы керек.
Бесіншіден, әділдіктен айнымаған жөн. Әділдік – қоғам дамуының маңызды шарты. Әділеттілік – әсіресе ел-жұрттың тағдырын шешу үшін аса қажет қасиет.
Алтыншыдан, бізге керегі – адалдық, ұқып­тылық, тиянақтылық. Бәріміз нағыз қа­­­зақты дәл осындай кейіпте көргіміз ке­­ле­ді. Біз сонда ғана бәсекеге қабілетті мем­­ле­­кет, зияткер ұлт қалыптастыра аламыз.
Қазақ зиялыларының жаңа кезеңдегі міндеті – ұлт болмысының жаңа қағи­даттарын орнықтыру. Сондай-ақ ұлт сапа­сын арттыруға атсалысу.
Жаңғырған қоғам жат әдеттерден біртіндеп арылуы керек.
Ысырапшылдық пен даңғазалық қо­ғам­ның да, адамның да абыройын тө­геді. Жауапсыздық, немқұрайдылық бү­кіл елді қасіретке ұшыратады. Ал бос сөз­ді­лік пен бөспелік, мақтаншақтық қоғам­ның дамуын тежейді. Бұл туралы ұлы Абай «Өңкей жалған мақтанмен, шын­ның бетін бояйды» деп ашық айтқан. Бұл мәселе бүгінгі күні де өзекті болып отыр.
Биік мұратқа жетелейтін еңбек деген ұлы ұғымды әр азаматтың санасына сіңіргеніміз жөн.
Біздің елімізде «Жауапты мемлекет – жауапты қоғам – жауапты адам» жүйесі берік орнығуы керек. 

 

Құрметті отандастар!
Алдымызда ауқымды әрі күрделі мін­деттер тұр. Соларды табысты жүзеге асы­ру үшін тың тәсіл, жаңаша ойлау, жал­пы­ұлттық ынтымақ және өзара қолдау қажет.
Біздің стратегиялық бағытымыз – ай­қын. Түйткілді тұстарымыз бен кемші­лік­терімізді жақсы білеміз.
Бүгін мен бүкіл қоғам алдында дағда­рыс жағдайында атқарылатын іс-шара­лар­дың жоспарын баяндадым. Оның жеміс­ті жүзеге асуы әрқайсымызға байланысты.
Баршамыз өз-өзімізді дамытуға күш салуымыз керек. Замана сынағы бізден үздіксіз қозғалысты, мықты күш-жігерді және табанды еңбекті талап етіп отыр.
Сондықтан еліміздің бақытты әрі жарқын келешегі әр азаматтың қажырлы қызметіне байланысты болмақ.   
Әр буынның маңдайына түрлі сынақ жазылған.
Біз төл тарихымызда тағдырдың түрлі сынынан әрдайым сүрінбей өттік. Еліміз ең күрделі деген міндеттерді шеше алады. Біз бұған дайынбыз.
Біз – халқымыздың тәуелсіздік жо­лындағы сан ғасырлық арман-тілегіне қол жеткізген ұрпақпыз.
Келер жылы тәуелсіздігімізге 30 жыл болады. Бұл мерейлі дата – Егемен еліміз үшін аса маңызды меже. Бұл – жаңа тарихи кезеңнің басы.
Бізге мемлекеттің болашағы үшін зор жауапкершілік жүктеліп отыр.
Бірлігіміз бен ынтымағымыз мығым болса, барлық қиындықты жеңіп, мақ­сатымызға жетеміз.
Бұл біздің қолымыздан келеді.
Мен бұған кәміл сенемін.

Еліміз әрқашан аман болсын!



Қостанай авиациялық бөлімшесіндегі орман-авиациялық жұмыстар

2020 жылғы 16 сәуірде Қостанай авиациялық бөлімшесінің қызметкерлері Науырзым мемлекеттік табиғи қорығының өкілдерімен бірлесіп Ан-2 ұшағымен қорғалатын аумақты ұшып өтті. Авиациямен қарауылдау мақсаты өрт қауіпі бар маусым басталғанға дейін күзетілетін аумақта пайда болған өрттерді тіркеуді жүргізу болды. Авиациямен қарауылдау барысында орманшылықтармен және мемлекеттік табиғи қорықтың инспекторларымен радиобайланыс тексерілді. Жұмыс істеп тұрған ошақтарды оқшаулау кезінде мүмкін болатын төменгі өрттердің таралуына тосқауыл болатын және тірек желілері болып табылатын өртке қарсы жолдардың жай-күйі тексерілді. Орман өрттерінің пайда болуы мен таралуының алдын алу мақсатында бақыланатын өртеуді бастау үшін жағдай нақтыланды.

Мемлекеттік орман қорының аумағын және оған іргелес жатқан мемлекеттік босалқы жерлерді қарау кезінде тұрақты авиациямен қарауылдау қажеттілігі тексерілді.



2020 жылғы өрт қауіпті маусымда Бородулиха авиациялық бөлімшесінде орман-авиациялық жұмыстарды орындау үшін Ми-2 тікұшағы іске қосылды

Ми-2-60-шы жылдардың бірінші жартысында Миль ОКБ құрылған кеңестік көп мақсатты тікұшақ. Бұл машина газ турбиналы қозғалтқышы бар алғашқы кеңестік сериялы тікұшақ болды. Ми - 2 өндірісі 1965 жылы Польшада құрылды, ол 1992 жылға дейін шығарылды. Осы кезеңде осы машинаның 5400-ден астам бірлігі жасалды. Ми-2 тікұшағы бүгінде жұмыс істейді, ол көптеген әскери және азаматтық міндеттерді шешу үшін қолданылады. Ми-2 бірнеше рет модернизациядан өтті, осы машинаның көптеген модификациялары жасалды. Бұл тікұшақ белсенді экспортталды: оның негізгі сатып алушысы КСРО және Варшава келісімінің басқа елдері болды. Бүгінгі таңда Ми-2 әлемнің жиырмадан астам елінде қолданылады.


2020 жылғы өрт қауіпті маусымда Қостанай авиациялық бөлімшесінде орман-авиациялық жұмыстарды орындау үшін Ан-2 ұшағы жұмылдырылды

Аралас конструкциядағы Ан-2 - биплан ұшағы - тұтас металл фюзеляждан және құйрық қауырсындарынан және металл қаңқасы мен мата қаптамасы бар қанаттардан тұрады. Күштік қондырғы-атаулы қуаты 1000 а.к. АШ-62ИР поршеньді қозғалтқышы және ауыспалы қадамы бар АВ - 2 әуе винті-фюзеляждың алдыңғы бөлігінде орналасқан. Ұшақта құйрық дөңгелегі бар үш жүзді жойылмайтын шасси бар. Кең жүк-жолаушы кабинасы және кең жүк есігі 12 жолаушыға немесе 1 500 кг жүкті орналастыруға мүмкіндік береді. Машинаның максималды ұшу салмағы 5 200 кг – ға дейін, крейсерлік жылдамдық - 185 км/ сағ, ұшу қашықтығы - 2 000 км-ге дейін. Практикалық (ұшу биіктігі) төбесі-4 500 м дейін.


2020 жылғы өрт қауіпті маусымда Бақанас авиациялық нүктесінде орман-авиациялық жұмыстарды орындау үшін Partenavia P. 68 ұшағы тартылды

Partenavia P. 68-1970 жылы "Partenavia" компаниясы жасаған итальяндық екі моторлы көп мақсатты ұшақ. Өзінің алғашқы ұшуы — бұл екі моторлы әуе кемесі 1970 жылы жүзеге асырылды, алайда кейбір техникалық нюанстарға байланысты ол өндіріске тек 1972 жылы келді, онда ол бірден иелердің мақұлдайтын түсініктемелерін кездестірді, өйткені көп мақсатты қолдануға және жеткілікті жақсы жолаушылар сыйымдылығына қарамастан, ұшақ өте ықшам өлшемдерге ие болды, бұл оған жоғары жылдамдықты және жақсы маневрлікті қамтамасыз етті. Әуе кемесінің нұсқасына байланысты Partenavia P. 68 ұшағының бортында 7 адамға дейін, оның ішінде бір ұшқыш пен алты жолаушыны орналастыруға болады, бұл ретте ұшақтың кейінгі нұсқалары бортқа жолаушылардың көп және аз санын қабылдай алады. 
Сонымен қатар, Partenavia P. 68 ұшағы әртүрлі жүктерді тасымалдау саласында да өзін жақсы көрсете алды, атап айтқанда, ұшу аппараттарының бортында 660 килограмға дейін пайдалы жүктеме орналастыруға болады.

Ұшақтың өте жақсы маневрлігі бар және осы ұшақты пайдалану кезеңінде тек төрт маңызды әуе апаттары ресми түрде анықталды, олардың кейбіреулері тек адам факторымен байланысты болды.



2020 жылдың 12 сәуірінде өрт ауыздықталды

2020 жылғы 12 сәуірде Баянауыл МҰТП, Жасыбай орманшылығының 10 кварталы аумағында өрт болды. Өрт апатымен күресуге Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің, ТЖД, жергілікті әкімдіктің және Баянауыл авиациялық бөлімшесінің күштері мен құралдары лақтырылды. Өртті сөндіру қиын жерде және желдің қатты екпінімен қиындады. Өрт 7 га жерге (ескі өрт) ауыздықталды. Жануды оқшаулауға барлығы 60 адам, оның ішінде 5 өрт сөндіруші десантшы және Баянауыл авиациялық бөлімшесінің басшысы, 17 бірлік техника жұмылдырылды. Қазіргі уақытта өрт қарауылдануда.


Туған өлкенің табиғатын білу - Сары алақоржын

Сары алақржын-кішкентай (бірақ тышқаннан әлдеқайда үлкен), хомяк отбасының құмды-сары аңы. Сары алақоржынның таралу аймағына Моңғолия, Жоңғария және Қазақстан шөлдері кіреді. Өткен ғасырдың ортасына дейін Сары алақоржын Қазақстанның Орталық белдеуінде кең таралған. Бұл жануардың үлгілері Үстірт, Жайық өзенінің төменгі ағысында, Борсық құмдарында, Арал маңы Қарақұмдарында және Балқаш маңында өндірілді. Алайда, осыдан кейін Қазақстанда жануар белгісіз себептермен барлық жерде жойылып кетті. Соңғы уақытқа дейін республика аумағында сары алақоржын еш жерде сақталмады деп есептелді, өйткені қазіргі заманғы зерттеушілердің ешқайсысы бұл кеміргішті Қазақстанда еш жерде таба алмады. Қырқыншы жылдары ғана қазақ тауларында сары алақоржының қазіргі қалдықтарының табылуы туралы хабарламалар қайта пайда болды. Бұл кеміргіштер таулардың етегінде орналасқан шөлдер мен жартылай шөлдерді жақсы көреді. Олар сазды жерлерде өмір сүреді, оларды натрийге бай топырақтарда да кездестіруге болады, оларды сортаңдар деп атайды. Соңғы уақытта ол негізінен Қазақстан Республикасы мен Қытайдың шекаралас аумағында кездеседі.
Сыртқы түрі
Денесінің ұзындығы 105-тен 210 мм-ге дейін, қысқа құйрығы қысқа, ұзындығы 11-30 мм-ге жетеді, ұзын шаштарымен жабылған, көздері мен құлақтары кішкентай; мұртты қара, орташа мөлшерде. Сары алақоржынның терісі құмды немесе ашық-қоңыр түсті, жүннің ұштары қара түсті, бұл түске қара реңк береді; іші жеңілірек, басқа хомяктарға тән, артқы жағында қара бөлу жолағы жоқ. Ашық қоңыр түсті-шөл аймақтарында тамаша маскировка құралы. Жануардың табандары шаштарымен жабылған, аяқтарында кішкентай жүгері бар, сары тырнақтардың саусақтарында Үлкен емес тырнақтар өседі, үшінші саусақ басқаларына қарағанда ұзағырақ. Құлағы мен көзі кішкентай. Мұртты орташа ұзын, қара түсті.
Мінез - құлық және тамақтану
Сары алақоржын колониялық елді мекендер құрып тұрады, олар өте күрделі қозғалыс жүйесі болып табылады, төрт-бес тесік жер бетіне шығады. Қазылған туннельдердің негізгі бөлігі шамамен 50 см тереңдікте өтеді, төменде тек үш-төрт сопақша ұя салатын камералар бар, оларды сары алақоржын дәнді дақылдар мен жусанның жапырақтарымен мұқият қапталады. Бетінде шығу жолдары жақсы ерекшеленетін жолдармен қосылады. Алақоржын көп уақытын қораларда өткізеді. Олар ұйықтамайды, олар күннің бірінші жартысында, тамақ ішкенде белсенді болады. Сары алақоржынның рационында дәнді дақылдардың жасыл бөліктері, сондай-ақ жануардың мекендейтін жерлерінде көп өсетін ақ жусан басым. Кейде сары алақоржын  жәндіктерден дәм тамақтануға қарсы емес. Іннің маңайында тамақтанады, іннің маңайында бәрі желініп біткенде, жаңадан ін қазады. Қораларда тамақ қорын жасайды. Құрғақ жылдары азық-түлік жетіспеген кезде жануар жоғары учаскелерге көшеді.
Көбею және өмір сүру ұзақтығы
Сары алақоржын жылына екі-үш рет таралады, жүктілік тек 18 күнге созылады. Бір қоқыста бес-сегіз текше бар, олар төрт аптадан кейін өздері ұрпақ бере алады. Өткен ғасырдың басына дейін алақоржын саны көп болды, содан кейін белгісіз себептермен олардың саны азая бастады. Сәуірден қыркүйекке дейін өсіру, мүмкін жыл бойы; жүктілік 17-19 күн, бір урғашысына 5-8 эмбрион саны, шамамен 4 апта жасында жыныстық жетіле бастайды, жаз бойы 45-55 күннен кейін бірнеше балапан әкеледі.
Жаулары
Сары алақржындар - көптеген жыртқыштардың сүйікті олжасы, оларды жер үсті және қауырсынды жыртқыштар да аулайды. Қазіргі уақытта алақоржын туралы іс жүзінде ақпарат жоқ, бірақ кейде бұл жануардың сүйектері жыртқыш жануарлардың тамақ қалдықтарында болады, бұл түр әлі жойылып кетпеді және жасырын өмір салтын жүргізе отырып, белгілі бір жерлерде тұрады деген қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Сары алақоржын туралы барлық ақпарат үлкен қызығушылық тудырады. Сары Алақоржын Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген.


2020 жылғы 10 сәуірде Баянауыл авиациялық бөлімшесі ірі орман өрттерін сөндіруді ұйымдастыруға жауапты мекемелер мен бөлімшелердің байқауына қатысты

 
2020 жылғы 10 сәуірде Баянауыл авиациялық бөлімшесі Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи паркі аумағында ірі орман өрттерін сөндіруді ұйымдастыруға жауапты Баянауыл ауданының мекемелері мен бөлімшелерінің байқауына қатысты. Іс-шара барысында ұйымдардың төтенше жағдайларды (ірі орман өрттерін) жоюға дайындығы мен жабдықталуы тексерілді. Байқауға Баянауыл Төтенше жағдайлар бөлімі, Баянауыл МҰТП және "Қазавиаорманқорғау"РМҚК Баянауыл Авиациялық бөлімшесі қатысты. Павлодар ОАИ Павлодар облысы ТЖ Департаментімен бірлесіп, Баянауыл МҰТП жерлерінде орман өрттерін сөндіру үшін күштер мен құралдарды тарту жоспарына сәйкес тексеруді ұйымдастырды.
Өрт сөндіру бөлімдері мен авариялық-құтқару бөлімшелерінің күштері мен құралдарын, басқа күштер мен құралдарды тарту облыс немесе тиісті муниципалды округ аумағында төтенше жағдай режимі енгізілген кезде немесе өрт сөндіру бөлімшелері өз бетінше сөндіре алмайтын орман өрттерінің саны туындаған кезде жүзеге асырылады.
Өрттерді сөндіру жөніндегі іс-қимылдар өрт туралы хабарлама алған сәттен басталады және бөлімшелер тұрақты орналасу орнына оралғаннан, кезекші қарауыл мен техниканы әзірлікке келтіргеннен кейін аяқталған болып есептеледі және өзіне келесіні қосады:
1. қоңырауларды қабылдау және өңдеу;
2. шақыру (өрт) орнына шығу және бару;
3. өртті барлау;
4. адамдарды және мүлікті құтқару, эвакуациялау;
5. күштер мен құралдарды өрістету;
6. жануды оқшаулау және жою;
7. төтенше жағдайларды жою кезінде арнайы, авариялық-құтқару және кезек күттірмейтін жұмыстарды орындау;
8. жинау және бөлімшелерге оралу.
Орман өрттерін сөндіру жөніндегі іс-қимылдар өрт сөндіру тактикасына, өрт сөндіру кезіндегі қауіпсіздік және еңбекті қорғау жөніндегі қағидалардың талаптарына сәйкес орындалып, жоғары психологиялық және дене жүктемесі, жоғары қауіп, өрт сөндіруге қатысушылардың өмірі мен денсаулығына тікелей қауіп төнген жағдайда жүргізілуі мүмкін екендігін айта кету керек.
 


2020 жылғы 26 наурызда Қазақстанның бірнеше облыстарында өрт қауіпті маусым басталды

"2020 жылы мемлекеттік орман қоры жерлерінде өрт қауіпті маусым белгілеу туралы" №27-5-6/65 бұйрыққа сәйкес, 2020 жылғы 26 наурызда аумақтарда өрт қауіпті маусым басталды - Ақсу-Жабағылы, Қаратау, Алакөл, Алматы, Үстірт, Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорықтарында, "Алтын Емел" мемлекеттік ұлттық табиғи парктерінде, Іле-Алатау, "Көлсай Көлдері", Жоңғар-Алатау, Шарын және Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи парктерінде, "Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерватында, сондай-ақ Алматы, Жамбыл, Түркістан, Қызылорда және Маңғыстау облыстарының әкімдіктері жанындағы Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармаларының орман мекемелерінде.


2020 жылғы 6 сәуірде Қазақстанның бірнеше облыстарында өрт қауіпті маусым басталады

"2020 жылы мемлекеттік орман қоры жерлерінде өрт қауіпті маусым белгілеу туралы" №27-5-6/65 бұйрыққа сәйкес, 2020 жылғы 6 сәуірде аумақтарда өрт қауіпті маусым басталады - Мемлекеттік табиғи қорықтарында, "Ертіс Орманы" және "Семей Орманы" мемлекеттік орман табиғи резерваттарында, "Алтын дала", "Ақжайық", "Ырғыз-Торғай" мемлекеттік табиғи резерваттарында, "Бурабай", "Көкшетау", "Бұйратау" мемлекеттік ұлттық табиғи парктерінде, Тарбағатай, Қарқаралы, Қатон-Қарағай, Баянауыл, Сандықтау оқу-өндірістік орман шаруашылығында және "Жасыл Аймақ" республикалық мемлекеттік кәсіпорнында, республикалық орман селекциялық-тұқым шаруашылығы және жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру орталығында, сондай-ақ Ақмола, Атырау, Ақтөбе, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Павлодар және Солтүстік Қазақстан облыстары әкімдіктерінің жанындағы Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармаларының орман мекемелеріде.


Жамбыл авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусымы басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

2020 жылғы өрт қауіпті маусымға дайындық аясында "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Жамбыл авиациялық бөлімшесінде десанттық-өрт сөндіру қызметінің жеке құрамы арнайы пәндер бойынша емтихан тапсырып, теориялық оқудан өтті:

1. Орман қорын күзету және қорғау қағидалары жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру;
2. Десанттық дайындық;
3. Орман өртсөндіру жабдықтар мен механизмдер;
4. Байланыс және ақпарат;
5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;
6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.
Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістете отырып, орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



2020 жылдың 30 наурызында Мойынқұм ҚМУ-не қауіп төндіретін өрт табылды

2020 жылдың 30 наурызында Мойынқұм ҚМУ Фурманов орманшылығының 2-тоқсанына көшу қаупі бар ландшафтық өрт табылды. Өрт шыққан жерге Жамбыл авиациялық бөлімшесінің 7 өрт сөндіруші десантшысы өрт сөндіру және оның одан әрі таралуына жол бермеу үшін жіберілді. Отпен ұзақ және табанды күрес жүргізілгеннен кейін өрт 1.5 га алаңда ауыздықталды, мемлекеттік орман қорына қауіп төнді. Оқшаулаудан кейін өрт орман иесіне қарауылдануға берілді.


2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы Борабай авиациялық бөлімшесінің дайындық іс-шаралары

2020 жылғы 30 наурызда 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға дайындық шеңберінде "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Борабай  авиациялық бөлімшесінде десанттық-өрт сөндіру қызметінің жеке құрамы арнайы пәндер бойынша емтихан тапсыра отырып, теориялық оқудан өтті:

1. Жүзеге асыру қағидалары жөніндегі авиациялық жұмыстарды орман қорын күзету және қорғау;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман  өрт қорғау жабдықтар мен механизмдер;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.



Баянауыл авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусымы басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

2020 жылғы 30 наурызда 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға авиациямен өрт сөндіру қызметінің мамандарын даярлау шеңберінде Баянауыл авиациялық бөлімшесінде өрт сөндіру құралдарын өрістете отырып, орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша практикалық сабақтар өткізілді. Өрт сөндіру құралдарын өрістете отырып, өрттерді сөндіру бойынша жаттығуларды практикалық пысықтау мақсатында жану оқу ошағын құру.


Бақанас авиациялық нүктесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

2020 жылғы 28 наурызда 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға дайындық шеңберінде "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Бақанас авиациялық нүктесінде десанттық-өрт сөндіру қызметінің жеке құрамы арнайы пәндер бойынша емтихан тапсыра отырып, теориялық оқудан өтті:

1. Жүзеге асыру қағидалары жөніндегі авиациялық жұмыстарды орман қорын күзету және қорғау;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман  өрт қорғау жабдықтар мен механизмдер;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.
Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістете отырып, орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Алматы авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қаупі бар маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

2020 жылғы 28 наурызда 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға дайындық шеңберінде "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Алматы авиациялық бөлімшесінде десанттық-өрт сөндіру қызметінің жеке құрамы арнайы пәндер бойынша емтихан тапсыра отырып, теориялық оқудан өтті:

1. Жүзеге асыру қағидалары жөніндегі авиациялық жұмыстарды орман қорын күзету және қорғау;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман  өрт қорғау жабдықтар мен механизмдер;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістете отырып, орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы Бородулиха авиациялық бөлімшесінің дайындық іс-шаралары

2020 жылғы 27 және 30 наурызда 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға дайындық шеңберінде "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Бородулиха авиациялық бөлімшесінде десанттық-өрт сөндіру қызметінің жеке құрамы арнайы пәндер бойынша емтихан тапсыра отырып, теориялық оқудан өтті:

1. Жүзеге асыру қағидалары жөніндегі авиациялық жұмыстарды орман қорын күзету және қорғау;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман  өрт қорғау жабдықтар мен механизмдер;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістете отырып, орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



2020 жылғы өрт қаупі бар маусым басталар алдындағы Бөкебай авиациялық бөлімшесінің дайындық іс-шаралары

2020 жылғы 26 және 27 наурызда 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға дайындық шеңберінде "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Бөкебай авиациялық бөлімшесінде десанттық-өрт сөндіру қызметінің жеке құрамы арнайы пәндер бойынша емтихан тапсыра отырып, теориялық оқудан өтті:

1. Жүзеге асыру қағидалары жөніндегі авиациялық жұмыстарды орман қорын күзету және қорғау;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман  өрт қорғау жабдықтар мен механизмдер;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістете отырып, орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Талдықорған авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусымы басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

2020 жылғы 27 наурызда 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға дайындық шеңберінде "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Талдықорған авиациялық бөлімшесінде десанттық-өрт сөндіру қызметінің жеке құрамы теориялық оқудан өтіп, арнайы пәндер бойынша емтихан тапсырды:

1. Жүзеге асыру қағидалары жөніндегі авиациялық жұмыстарды орман қорын күзету және қорғау;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрт қорғау жабдықтар мен механизмдер;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.
Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістете отырып, орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді. Сондай-ақ жаңадан келген өрт сөндіруші десантшыларды оқыту және даярлау жүргізіледі.



2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы Қарқаралы авиациялық бөлімшесінің дайындық іс-шаралары

2020 жылғы 26 және 27 наурызда 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға дайындық шеңберінде "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Қарқаралы авиациялық бөлімшесінде десанттық-өрт сөндіру қызметінің жеке құрамы арнайы пәндер бойынша емтихан тапсыра отырып, теориялық оқудан өтті:
1. Жүзеге асыру қағидалары жөніндегі авиациялық жұмыстарды орман қорын күзету және қорғау;
2. Десанттық дайындық;
3. Орман  өрт қорғау жабдықтар мен механизмдер;
4. Байланыс және ақпарат;
5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;
6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.
Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістете отырып, орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.


Қостанай авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусымы басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

2020 жылғы 26 және 27 наурызда 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға дайындық шеңберінде "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Қостанай авиациялық бөлімшесінде десанттық-өрт сөндіру қызметінің жеке құрамы арнайы пәндер бойынша емтихан тапсыра отырып, теориялық оқудан өтті:

 1. Жүзеге асыру қағидалары жөніндегі авиациялық жұмыстарды орман қорын күзету және қорғау;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман  өрт қорғаужабдықтар мен механизмдер;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістете отырып, орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдында Көкшетау авиациялық бөлімшесінің дайындық іс-шаралары

2020 жылғы 26 және 27 наурызда 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға дайындық шеңберінде "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Көкшетау авиациялық бөлімшесінде десанттық-өрт сөндіру қызметінің жеке құрамы арнайы пәндер бойынша емтихан тапсыра отырып, теориялық оқудан өтті:

1. Жүзеге асыру қағидалары жөніндегі авиациялық жұмыстарды орман қорын күзету және қорғау;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман  өрт қорғау жабдықтар мен механизмдер;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістете отырып, орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Баянауыл авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Баянауыл  авиациялық бөлімшеде  жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Өскемен авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Өскемен авиациялық бөлімшеде жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Катон-Қарағай авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Катон-Қарағай  авиациялық бөлімшеде  жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.

 



Риддер авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

26 және 27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Риддер  авиациялық бөлімшеде  жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Павлодар авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

26 және 27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Павлодар  авиациялық бөлімшеде  жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Ақмола авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

26 және 27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Ақмола авиациялық бөлімшеде  жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



2020 жылғы наурыздың 17-18 аралығында "Қазавиаорманқорғау" РМҚК орталық аппаратта бақылаушы-ұшқыштарының біліктілігін растау және куәліктерін ұзарту бойынша іс-шаралар өтті»

Бақылаушы-ұшқыштардың біліктілігін растауы және олардың ұшу куәліктерінің қолданылу мерзімін ұзарту үшін емтихандар мен сынақтар тапсыру келесі пәндер бойынша өтті:

1. ҚР әуе кеңістігінде ұшудың негізгі ережелері;

2. Тәжірибелік аэродинамика;

3. Азаматтық авиациядағы штурмандық қызмет бойынша ұшақ жүргізу және нұсқау;

4. Авиациялық метеорология;

5. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

6. ӘК негізгі ұшу-техникалық сипаттамалары, аспаптар, радиожабдықтар және электр жабдықтары, оларды ұшуға пайдалану;

7. Десанттық жұмыстарды орындау ережесі және десанттық дайындық;

8. Ормандарды өрттен қорғау;

9. Орман қорғау жұмыстарын жүргізу кезінде авиациялық және төтенше оқиғалардың алдын алу;

10. Өрт сөндіру, Радиобайланыс және арнайы аппаратураның негізгі тактикалық-техникалық сипаттамалары;

11. Ормандарды авиациялық қорғаудағы еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.



2020 жылғы 17 наурызда "Қазавиаорманқорғау" РМҚК орталық аппаратында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тақырыбында жиналыс өтті

2020 жылғы 17 наурыз күні "Қазавиаорманқорғау" РМҚК орталық аппаратта жиналыс өткізілді, оның барысында заң бөлімінің басшысы Ж.О. Ибраев "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл және сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтың алдын алу бойынша қабылданатын шаралар"тақырыбында баяндама оқыды.

"Мемлекеттік қызметкерлер арасында өткізілетін алдын алу шараларының негізгі мақсаты - мемлекеттің сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатының әрбір негізгі ережелерін жеткізу және мысалдарды келтіру арқылы мемлекеттік қызметшілерге заңды бұзудан болатын келеңсіз салдарларды көрсету. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тиімді күрес үшін қоғамның барлық жіктерінің жүйелі күш-жігері қажет. Сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік әрбір қазақстандықтың азаматтық позициясына, ал Адалдық пен Сатылмаушылық мінез - құлық нормаларына айналуы тиіс."- деп хабарлады жиналыс барысында Ибраев Ж. О.

Жиналысқа орталық аппарат ұжымы, авиациялық буындардың командирлері, авиациялық бөлімшелердің басшылары, ұшқыштар бақылаушылар, ұшу-өндірістік қызметтің инспекторы және т. б. қатысты.



ОРМАНШЫЛАР ТАУЛЫ АЙМАҚТЫ АВИАЦИЯ КӨМЕГІМЕН БАҚЫЛАУДА

Алматы облысының далалы және таулы аймақтарында өрт қауіпсіздігінің жоғары сыныбы тіркелуде. «Қазавиаорманқорғау» мамандары орман өртінің алдын алу мақсатында күн ашық күндері әуеден тәулігіне екі рет бақылау жүргізеді. Кезекті патрульдік жұмысқа біз де қатысып қайтқан едік.
Алматы облысындағы бірқатар орман шаруашылығы аймақтарын өрттен қорғауға негізделген әуе бақылауының жалпы ұзақтығы 920 шақырым, 4 сағат 20 минутты қамтыды. Тәжірибелі орман қорғаушы Якупжан Ибрагимовтың бұл күнделікті жұмысы. Оның көктем мен қыс аралығындағы уақыты аспанда ұшумен өтеді. Өйткені, бөлімшеде бақылаушы ұшқыш саны аз. Өрт қауіпсіздігінің жоғарғы санатында ұшу уақыты күніне екі рет қосылғанда, жұмыс ауырлай түседі.
Таудың жоғарғы бөлігіндегі орманды алқаптарды қадағалауға авиацияның мүмкіндігі жоғары. Сондықтан, кенет тауда өрт шығып қалса, жоғардан жүргізілген бақылау негізінде орманшылыққа және әуеден өрт сөндіру бөліміне жедел ақпараттар беріледі. Бұл жалынның аумақты тез шарпып кетпеуіне және алдын алуға үлкен мүмкіндік береді. Құрамында әуе десентшылары бар «Қазавиаорманқорғау» қызметкерлі орман өртіндегі кез келген қауіпке дайын, бірақ қызметкерлер санын арттыру да маңызды екенін айта кеткен жөн.
«Қазавиаорманқорғау» РМҚК Алматы бөлімшесі патрульдік жұмыстарды Ан-2 ұшағының көмегімен орындайды. Авиа бақылауда Кеген орман шаруашылығы әуе кеңістігіне өту мүмкін болмады. Жаңбыр бұлттары кезінде, экипаж бұлтсыз, жаңбырсыз аумақты бағытқа алады. Төменде Сөгеті тауы, Көкпек шатқалы,  Бұғыты, Кетпен, Торайғыр тауы, Жабыр, Ұзынбұлақ, Шарын, Темірлік каньондары, көрінді.
Якупжан Ибрагимов,
«Қазавиаорманқорғау» РМҚК Алматы бөлімшесінің бақылаушы аға ұшқышы:
-Биыл өрт маусымы оңтүстік өңірде 26-наурыздан, солтүстікте 10-сәуірден басталды. Еліміздегі төтенше жағдай және карантин жағдайына байланысты ұшу жұмыстары да кеш басталды. Өйткені, қызметкерлердің қаладан ауылға, ауылдан қалаға кіріп-шығуы бойынша рұқсат қағаздары болмады. Өрт маусымы басталғанға дейін Алматы облысының бірқатар аумағында аз көлемдегі өрттер тіркелді, ал өрт маусымы басталғалы  жағдай тыныш.
Осы уақытқа дейін Алматы авиабөлімшесінде 70 сағатқа жуық уақыт ұшып өттік. Біздің бөлімшемізге 650 сағат  бөлінген. Қазіргі кезде жауын-шашынның аз болуына байланысты таулы аймақтар аса қауіпті болып есептеледі. Шыршалы, орманды аумақтарды қарау негізгі мақсат.
Өрт қауіпсіздігі бірнеше санатқа бөлінеді. Бүгінгі әуе бақылауында таулы аймақта-3 сынып, Шелек, Шоңжы, Жаркент орман шаруашылығында — 5 сыныпты көрсетті.
Жаңбыр кезеңде өрт шықса, әуеден бақылау жұмыстары орындалмайды. Бұл ұшуға қауіп тудырады. Бұл уақытта тауда найзағай жиі түседі. Өрт тауда сол кезде орын алмауы мүмкін. Бірақ ол екі, үш, тіпті бір аптадан кейін шығуы ықтимал. Себебі топырақ астындағы шөп ұзақ уақыт тұтанып, жел тұрғанда жанып кетуі мүмкін. Бұл ең қауіпті өрт болып саналады. Негізінен өрт жер асты, жер үсті және жоғарғы деп бөлінеді.
Өткен жылы найзағай әсерінен өрт көп тіркелді. Таңертен сағат 9.00-ден кешкі сағат 19.00-ге дейін ұшу жүргізілетін уақыттар болады.  Ондай күндері белгіленген бағытты қайта айналып ұшамыз. Бақылаушы ауыспайды, тек арасында бірнеше сағат үзіліс алады.  Қызметкерлер жетіспейді.
Халыққа айтарым, орман ішінде өрттен абай болу керек және алдын алу маңызды.
Досжан БАЛАБЕКҰЛЫ
(Суреттерді түсірген автор)
Алматы облысы


Баянауыл авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Баянауыл  авиациялық бөлімшеде  жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Өскемен авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Өскемен авиациялық бөлімшеде жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Катон-Қарағай авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Катон-Қарағай  авиациялық бөлімшеде  жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Риддер авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

26 және 27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Риддер  авиациялық бөлімшеде  жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Павлодар авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

26 және 27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Павлодар  авиациялық бөлімшеде  жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



Ақмола авиациялық бөлімшесінің 2020 жылғы өрт қауіпті маусым басталар алдындағы дайындық іс-шаралары

26 және 27 наурызда 2020 жылдың өрт қауіпі маусымына дайындау шеңберінде, 2020 жылға "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Ақмола авиациялық бөлімшеде  жеке құрамы десанттық-өрт сөндіру қызметінің теориялық оқыту өткізе отырып, келесі арнайы пәндер бойынша емтихандар тапсырылды:

1. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

2. Десанттық дайындық;

3. Орман өрті жабдығы мен механизмдері;

4. Байланыс және ақпарат;

5. Ормандарды қорғау және орман өрттерін сөндіру;

6. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.

Оның ішінде десанттық-өрт сөндіру қызметі жеке құрамының дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру жүргізілді, Өрт сөндіру құралдарын өрістетумен орман өрттерін сөндіру бойынша жаттығуларды пысықтау бойынша сабақтар өткізілді.



2020 жылғы наурыздың 17-18 аралығында "Қазавиаорманқорғау" РМҚК орталық аппаратта бақылаушы-ұшқыштарының біліктілігін растау және куәліктерін ұзарту бойынша іс-шаралар өтті»

Бақылаушы-ұшқыштардың біліктілігін растауы және олардың ұшу куәліктерінің қолданылу мерзімін ұзарту үшін емтихандар мен сынақтар тапсыру келесі пәндер бойынша өтті:

1. ҚР әуе кеңістігінде ұшудың негізгі ережелері;

2. Тәжірибелік аэродинамика;

3. Азаматтық авиациядағы штурмандық қызмет бойынша ұшақ жүргізу және нұсқау;

4. Авиациялық метеорология;

5. Орман қорын күзету және қорғау жөніндегі авиациялық жұмыстарды жүзеге асыру ережесі;

6. ӘК негізгі ұшу-техникалық сипаттамалары, аспаптар, радиожабдықтар және электр жабдықтары, оларды ұшуға пайдалану;

7. Десанттық жұмыстарды орындау ережесі және десанттық дайындық;

8. Ормандарды өрттен қорғау;

9. Орман қорғау жұмыстарын жүргізу кезінде авиациялық және төтенше оқиғалардың алдын алу;

10. Өрт сөндіру, Радиобайланыс және арнайы аппаратураның негізгі тактикалық-техникалық сипаттамалары;

11. Ормандарды авиациялық қорғаудағы еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы.



2020 жылғы 17 наурызда "Қазавиаорманқорғау" РМҚК орталық аппаратында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тақырыбында жиналыс өтті

2020 жылғы 17 наурыз күні "Қазавиаорманқорғау" РМҚК орталық аппаратта жиналыс өткізілді, оның барысында заң бөлімінің басшысы Ж.О. Ибраев "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл және сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтың алдын алу бойынша қабылданатын шаралар"тақырыбында баяндама оқыды.

"Мемлекеттік қызметкерлер арасында өткізілетін алдын алу шараларының негізгі мақсаты - мемлекеттің сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатының әрбір негізгі ережелерін жеткізу және мысалдарды келтіру арқылы мемлекеттік қызметшілерге заңды бұзудан болатын келеңсіз салдарларды көрсету. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тиімді күрес үшін қоғамның барлық жіктерінің жүйелі күш-жігері қажет. Сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік әрбір қазақстандықтың азаматтық позициясына, ал Адалдық пен Сатылмаушылық мінез - құлық нормаларына айналуы тиіс."- деп хабарлады жиналыс барысында Ибраев Ж. О.

Жиналысқа орталық аппарат ұжымы, авиациялық буындардың командирлері, авиациялық бөлімшелердің басшылары, ұшқыштар бақылаушылар, ұшу-өндірістік қызметтің инспекторы және т. б. қатысты.



2020 жылғы 17 наурызда "Қазавиаорманқорғау" РМҚК орталық аппаратында кеңейтілген кеңес өтті

2020 жылғы 17 наурызда "Қазавиаорманқорғау" РМҚК (орталық аппарат) бас директоры А. А. Кесімбаевтың төрағалығымен орталық аппараттың қызметтері мен бөлімдері басшыларының, авиациялық буындар командирлерінің қатысуымен кеңейтілген кеңес өтті.

Кеңес барысында орталық аппарат қызметтері мен бөлімдері басшыларының 2019 жылғы өрт қауіпті маусымның қорытындысы бойынша баяндамалары тыңдалды және талқыланды. Өрт қауіпті маусымға уақытында дайындалу бойынша бірінші кезектегі мәселелер қозғалды. Атап айтқанда, кеңесте келесі қаралды:

1. Өрт қауіпті маусымның қорытындысы және 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға арналған міндеттер;

2. Республикалық диспетчерлік қызмет жөніндегі мәселелер;

3. Бухгалтерия бойынша сұрақтар;

4. Кадр мәселелері (жаңа еңбек кодексі);

5. Еңбек Кодексы  және ұжымдық шарт сұрақтары бойынша;

6. Авиациялық бөлімшелердегі ескертулер бойынша баяндама;

7. Бұқаралық ақпарат құралдарында жұмысты күшейту және 2020 жылға арналған медиа-Жоспарды орындау жөніндегі мәселелер;

8. Әлеуетті өнім берушілермен электрондық шарттар жасасу мәселелері;

9. 2020 жылға арналған қаржылық жағдайға шолу.



2020 жылғы 17 наурызда, "Қазавиаорманқорғау" РМҚК –да азаматтық қызметшілерді аттестаттау өтті

2020 жылғы 17 наурызда, "Қазавиаорманқорғау" РМҚК –да азаматтық қызметшілерді аттестаттау өтті. Азаматтық қызметшілерді аттестаттау қызметшілердің білімі мен біліктілігінің олардың атқаратын лауазымына және (немесе) олар үміттенген біліктілік санатына сәйкестігі деңгейін айқындау мақсатында жүзеге асырылады.

Аттестациялау кезінде азаматтық қызметшілердің өзіне жүктелген міндеттерді орындау қабілеті негізгі бағалау өлшемі болып табылады. Аттестаттау комиссиясының құрамына төраға - Бас директор Кесімбаев А. А., комиссия мүшелері - бас директордың орынбасары Аманов А. К., бас бухгалтер Төлепбергенова А. С., заң бөлімінің басшысы Ибраев Ж. О., кадр бөлімінің басшысы Алмабаев С. К. кірді. Аттестаттау сынақтарына авиациялық буындардың командирлері, ҰКҚ инспекторы, мемлекеттік сатып алу бөлімінің менеджері, механик, кадрлар жөніндегі инспектор, ӘШҚ басшысы, заң кеңесшісі, инженер-инспектор, авиациялық бөлімшелердің басшылары, бақылаушы-ұшқыштар қатысты.

Қызмет басшылары аттестаттаудан өтіп жатқан қызметкерлердің кәсіби дағдылары мен жеке қасиеттерін атап өтті. "Қазавиаорманқорғау" РМҚК азаматтық қызметкерлері аттестаттаудан сәтті өтті.


Қазақстандық әйелдерді 8 наурыз - Халықаралық әйелдер күнімен құттықтау

 
Қымбатты әйелдер! Сіздерді көктемнің тамаша мерекесі - 8 наурыз Халықаралық әйелдер күнімен шын жүректен құттықтаймыз! Бұл жарқын, жан  жылумен толтырылған, наурыз күні шынайы махаббатпен және терең құрметпен нәзік жандар, адамзаттың әдемі жартысының өкілдеріне шынайы махаббат пен терең құрметпен әрдайым атап өтілді. Барлық уақытта әйел өмірдің өзі, мейірімділік пен шабыт көзі болып саналды.  Табиғатпен оның ұлы миссиясы анықталды - әсемдіктің, үйлесімділіктің және шынайы кемелділіктің Мәңгілік идеалына қызмет ету. Сенім, үміт пен махаббат, аналарымыздың, әйелдерінің, апа-қарындастарымыздың, қыздардың сарқылмас оптимизмі өмірлік қиындықтарды жеңуге мүмкіндік беретін адамгершілік күш болып табылады.
Сіздерге шын жүректен тілейтініміз, қымбатты әйелдер, сіздердің өмірлеріңіз қуаныш пен шаттыққа толы болсын! 8 Наурыз мерекесі Сіздерге көп гүлмен күлкі сыйласын, жүректеріңізді махаббат пен шаттыққа бөленсін!
Ізгі тілекпен, "Қазавиаорманқорғау" РМҚК ұжымы
 


Орман қорғауында-"ГИРС-120РБ" өрт сөндіру жүйесі

"ГИРС-120 РБ" өрт сөндіру жүйесі-орман және дала өрттерімен тиімді күресу мақсатында орман және ауыл шаруашылығы салалары үшін арнайы әзірленген. Аппарат ыңғайлы, қарапайым және үнемді, Бір жанармай (бензин) құюы 8-10 өрт сөндіру сұиқтықты құюға жетеді, бұл қысқа мерзімде өрт сөндіру сұйықтығының аз шығынымен және оператордың ерекше күш-жігерін сақтап жануды оқшаулауға мүмкіндік береді. Тиімді сөндіру қашықтығы 4 метрді құрайды, бұл орман жағдайында жеткілікті.
Өрт сөндіру сұйықтығының 1.5-2.0 м қосындысы бар ағынының алыстығы кезінде өрт ошағы бойынша жұмыс тиімділігі бірнеше есе артады.

Қысымның реттеуіші, шүмек реттеуіші, газ тұтқасымен сұйықтықтың шығынын бақылауға және өңделетін аумақтың ауданын бірнеше есе арттыруға болады. Сондай-ақ бүріккіш құрылымдарды салқындату, газсыздандыру, дезинфекциялау, дезактивациялау, санитарлық және басқа да өңдеу мақсатында суды және түрлі препараттардың су ерітінділерін жоғары тиімді бүрку үшін арналған. Бүріккіш 1кВ дейінгі кернеудегі электр қондырғыларын қоспай, 1 м-ден астам қашықтықты қоса алғанда, сумен сөндіруді жүргізуге мүмкіндік береді.

Өрт сөндіргіш зат ретінде ГИРС дыбыстан жоғары (80 м/с) газ ағынымен айдалатын жұқа тозаңданған сұйықтықты (суды) пайдаланады. Алынған газ сұйықтығы ағын жинақы алысқа төзімді ағыс түрінде немесе 50 градусқа дейін ашу бұрышымен кең алау түрінде қалыптасуы мүмкін. Сұйықтық үздіксіз және 0,2 с. импульстермен берілуі мүмкін.
Отты сөндіру жоғары оқшаулағыш, терең кіру және салқындатқыш қасиеттерімен, сондай-ақ жоғары жылдамдықты газ сұйықтығы ағынының әсерінен жалынның үзілуі қамтамасыз етіледі. Өрт сөндіру ерітіндісінің тұтас ағысының болмауы электр қондырғыларын кернеумен сөндіруге мүмкіндік береді.


2020 жылдың 4 наурызында "2019 жылғы өрт қауіпті маусымның қорытындысы және 2020 жылғы өрт қауіпті маусымдағы міндеттер" тақырыбында кеңес өтті»

2020 жылдың 4 наурызында Қазақстан Республикасы Экология, Геология және табиғи ресурстар Министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі Комитетінің Шығыс Қазақстан облыстық орман шаруашылығы және  табиғатты пайдалануды реттеу басқармасының ," Семей Орманы "МОТР," Батыс Алтай "МТҚ," Катон-Қарағай "МҰТП," Марқакөл "МТҚ, 13 коммуналдық мемлекеттік орман шаруашылығы мекемелерінің, "ҚазАвтоЖол" ҰК "АҚ және" ҚТЖ " ҰК " АҚ. өкілдерінің қатысуымен  "2019 жылғы өрт қауіпті маусымының қорытындылары және 2020" тақырыбында кеңес өтті".

"Қазавиаорманқорғау" РМҚК кәсіпорынынан кеңеске: Шығыс авиациялық буынының командирі А. В. Коншу, Катонқарағай авиациялық бөлімшесінің басшысы Ю. Н. Лесной, Риддер авиациялық бөлімшесінің басшысы Н. Н. Пельменев, Бородулиха авиациялық бөлімшесінің басшысы А. П. Лебединский қатысты.



"Қазавиаорманқорғау" РМҚК орталық аппаратында сыбайлас жемқорлық фактілері туралы хабарлаған азаматтарды сараланған көтермелеу жүйесіне арналған жиналыс өткізілді

2020 жылғы 28 ақпанда "Қазавиаорманқорғау" РМҚК орталық аппаратында сыбайлас жемқорлық фактілері туралы хабарлаған азаматтарды көтермелеудің сараланған жүйесіне арналған жиналыс өткізілді. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 4 ақпандағы № 32 қаулысымен сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық фактісі туралы хабарлаған адамдарды көтермелеу қағидаларына түзетулер қабылданды.

Жиналыс барысында заң бөлімінің басшысы Ибраев Жомарт Омашұлы сыбайлас жемқорлық фактілері туралы хабарлаған азаматтарды марапаттау жүйесінің ережелері туралы айтты.

"Президенттің тапсырмасын жүзеге асыру бойынша сыбайлас жемқорлық фактілері туралы хабарламалары үшін азаматтарды көтермелеудің жаңа жүйесі туралы Үкімет Қаулысы қабылданды. ЭЫДҰ елдерінің тәжірибесі бойынша (Германия, АҚШ, Ұлыбритания және Гонконг) сыйақы сомасы сараланған болады.

Пара сомасының 10% - ын айыптау үкімінен кейін сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық туралы хабарлаған азаматтар ала алады. Ең жоғарғы сыйақы 4000 АЕК (10 млн 604 мың теңге)." - деп хабарлады Жомарт Ибраев.

Сыбайлас жемқорлық қылмыстарды анықтау, жолын кесу, ашу және тергеу бойынша ақпарат бергені үшін немесе өзге де түрде көрсетілген жәрдем үшін қаржылық ынталандыру мөлшерін ұлғайту сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте халықтың азаматтық ұстанымын жандандыруға бағытталған. 2019 жылдың қорытындысы бойынша сыбайлас жемқорлық фактілері туралы хабарламалар бойынша қоңыраулар саны артты. Бұл азаматтардың елдің сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатына деген сенімінің артқанын көрсетеді.

"Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық фактісі туралы хабарлаған немесе сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылда өзге де жолмен жәрдемдесетін адамдарды көтермелеу қағидаларында азаматтарды көтермелеудің мынадай жүйесі көзделген:

– параның немесе келтірілген зиянның сомасы не ұсынылған жеңілдіктердің немесе көрсетілген қызметтердің құны 1 000 АЕК – тен (2 651 000 теңге) аспайтын сыбайлас жемқорлық қылмыстар бойынша-сыйақы сомасы (қылмыстың санатына қарай-онша ауыр емес қылмыстар, ауырлығы орташа қылмыстар, ауыр қылмыстар және аса ауыр қылмыстар) 30-дан 100 АЕК-ке дейін (79 530-дан 265 100 теңге) құрайды;

– егер параның немесе келтірілген зиянның сомасы немесе ұсынылған жеңілдіктердің немесе көрсетілген қызметтердің құны 1 000 АЕК-тен (2 651 000 теңге) асса-сыйақы сомасы көрсетілген соманың 10% - ын құрайды, бірақ 4 000 АЕК-тен (10 604 000 теңге) артық емес.)." - қосып айтты спикер.

Жиналысқа орталық аппарат ұжымы қатысты.



2020 жылғы 26 ақпанда мемлекеттік орман қоры және ЕҚТА аумағында 2020 жылғы өрт қауіпті маусымына дайындық мәселелері бойынша кеңес өтті

2020 жылғы 26 ақпанда орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің Қарағанды облыстық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясында мемлекеттік орман қоры және ЕҚТА аумағында 2020 жылғы өрт қауіпті маусымына дайындық, сондай-ақ облыстың орман иеленушілерінің 2020 жылға арналған жұмыс жоспарын қарау мәселелері бойынша кеңес өтті.

Кеңес қорытындысы бойынша, өрт қауіпті маусымға дайындық аясында келесіні жүргізуге қауыл етті:

1. Орман өрттерін сөндіру және аумақты өртке қарсы жайластыру мәселелері бойынша орман өрттерін оқыту және нұсқау беру;

2. Өрт сөндіру командаларын қалыптастыру;

3. Өртке қарсы техниканы, жабдықтарды және бақылау объектілерін жөндеу;

4. Елді мекендердің айналасында орналасқан ормандарда өртке қарсы алдын алу іс-шаралары;

5. Ормандарды заңсыз кесуден қорғауды қамтамасыз ету мәселелері бойынша инспекторлық құрамды, Мемлекеттік күзет қызметкерлерін, сондай-ақ оларды жасау мен жүргізу тәртібін оқыту бойынша құжаттама;

6. Өрт қаупі бар маусым басталғанға дейін қолда бар ағаш кесу қалдықтарын жағу;

7. Өрт қауіптілігін және т. б. төмендету мақсатында орман қоры аумағында және оған іргелес аумақтарда бақыланатын шөп өсімдіктерін өртеу жүргізу.

Кеңеске Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының, орман шаруашылығының коммуналдық мемлекеттік мекемелерінің, Қарағанды облысында орналасқан ұлттық табиғи парктердің өкілдері, ТЖБ өкілдері қатысты. "Қазавиаорманқорғау" РМҚК кәсіпорынынан кеңеске Қарқаралы авиациялық бөлімшесінің басшысы Т. В. Плотников қатысты.



РФ "Авиалесоохрана" ФБМ Қазақстан Республикасының авиа орман күзеті үшін бақылаушы-ұшқышты және өрт сөндіруші-десантшылардың нұсқаушыларын дайындайды

Қазақстан Республикасы көп орманды мемлекет болмаса да (Ресей Федерациясымен салыстырғанда) көптеген орман аудандарының бірегейлігімен және көптеген орман аудандарының жетуі қиындығымен ерекшеленеді. Тянь-Шаньдің реликтілік шыршалары, Алтай орманы, қар барысының мекендейтін жерлері және мемлекеттің басқа да "табиғи маржандары" өрттен кәсіби қорғауды қажет етеді.
Қазақстанда ормандарды авиациялық қорғау 1948 жылы басталды, ол кезде Қазақ одақтас Республикасы Кеңес Одағының құрамына кірді. 30 жылға жуық Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасында ормандарды күзету Батыс Сібір ормандарды авиациялық қорғау базасы қамтамасыз етті.

Қазақстан ормандарына барудың ұдайы өсуіне, демек, өрттердің өсуіне байланысты 1978 жылы Республикада дербес мамандандырылған қызмет - Қазақ ормандарды авиациялық қорғау базасы ұйымдастырылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Қазақстан ормандарды авиациялық қорғау жүйесін сақтап қалды және қазіргі уақытта мұнда бақылаушы-ұшқыштар, авиа өрт сөндіру топтарының нұсқаушылары, өрт сөндіруші-десантшылар штаты бар "Қазавиаорманқорғау" Республикалық Мемлекеттік Қазыналық Кәсіпорны жұмыс істейді.

"Қазавиаорманқорғау" міндеттерінің арасында - орман қорын, сондай-ақ ерекше қорғалатын аумақтарды өрттен қорғау жөніндегі жұмыстарды жүргізу, сондай-ақ орман патологиялық қадағалауды жүргізу, аңшылық шаруашылығының мұқтаждықтары үшін ұшуларды орындау. Ан-2, Partenavia P.68 ұшақтарынан, Ми-2, Ми-8 тікұшақтарынан басқа ВО-105, Eurocopter EC145, Ми-17 тікұшақтары пайдаланылады.

Ресей мен Қазақстанның орман шаруашылығы мамандарының кәсіби өзара іс-қимылы сақталып, үнемі дамып келеді.

Шекара маңындағы аумақтардағы табиғи өрттердің алдын алу және сөндіру жөніндегі ТМД елдері арасындағы Келісімді іске асыру барысында Ресей мен Қазақстанның орман қызметтері тұрақты ақпараттық өзара іс-қимылды, орман қорының шекара маңындағы аумақтарын өртке қарсы жайластыруды, туындайтын өрттерді сөндіруді қамтамасыз етеді және бірлескен тактикалық оқу-жаттығулар өткізеді.

Қазіргі уақытта "Авиалесоохрана" ФБМ Авиациялық оқу орталығында Қазақстан Республикасының авиа өрт сөндіру қызметінің қызметкерлерін даярлау жүріп жатыр.

Курсант Шыңғысхан Шайзатхан бақылаушы-ұшқыш мамандығын игеруде, оның жолдастары Валерий Бабаков, Елнұр Сатыбалдин, Төлеген Төлепбергенов өрт сөндіруші-десантшылардың нұсқаушыларын кәсіби дайындықтан өтуде.

"Қазавиаорманқорғау" үшін бақылаушы ұшқышты оқыту мамыр айының аяғында, ал нұсқаушыларды оқыту-2020 жылдың сәуір айының басында аяқталады.

Бақылаушы-ұшқыш және өрт сөндіруші-десантшылардың нұсқаушысы сияқты мамандардың болуы авиа өрт сөндіру топтарының орман өрттеріне қызмет көрсетуінің кәсіби деңгейін қамтамасыз етеді, бұл ең күрделі жағдайларда от апатымен тиімді күресуге мүмкіндік береді.



Туған өлкенің табиғатын тану- Шұбар күзен

Шұбар күзен

Шұбар күзен - сусарлар тұқымдас сүтқоректілердің түрі (Mustelidae). Шығыс Еуропада, алдыңғы және Орталық Азияда тұрады.  Шұбар күзен үшін әдеттегі өмір сүру ортасы – шөл, дала, сирек кездесетін орманшалар. Бұдан басқа, бұл аң теңіз деңгейінен биіктігі 3 мың метрге дейін тауға көтеріледі. Шығыс Еуропа мен Азияның барлық учаскесінде шұбар күзен кең таралған. Егер күзендердің өмір сүру аумағын сипаттаса, онда олар Балқан түбегінен Ресей оңтүстігін, Моңғолия мен Қытайдың солтүстік-батыс аудандарына дейін мекендейді. Жануар сирек көшеді, егер аумағында тамақ аяқталған жағдайда ғана. Шұбар күзен немесе бөтен інде өмір сүреді, немесе өзі жасайды. Жануарлар адамдар мен қоныстардан аулақ болуға тырыспайды, сондықтан оны бақшаларда, жүзімдіктер мен саябақтарда кездестіруге болады. Шұбар күзен жиі үйде тұрады, өйткені олардың ұстауы күзендер немесе атжалмандардан аз ерекшеленеді.

Сыртқы түрі

Шұбар күзен -кішкентай аң өлшемі жай күзеннен аз. Қызықты бояу үшін шұбар күзен "мәрмәр күзен"деп аталады. Дене ұзындығы 30-дан 40 см-ге дейін, бұл ретте жартысы құйрыққа түседі. Ең ірі ересек түрлерінің салмағы 730 г жетеді, аналықтарының орташа салмағы — барлығы 300-400 г. Шұбар күзеннің көптеген сусарлар өкілдері үшін тән денесі бар. Ұзын денесі, ұзын құйрығы, қысқа аяғы, шағын басы-бұл оның сыртқы түрінің негізгі сипаттамалары. Алайда шұбар күзенді жақын туысқандардан арнайы түсімен оңай ажыратылады. Аңдардың денесінің жоғарғы жағы мен арқасы қара қоңыр түске боялған, көптеген ашық сары дақтар мен жолақтары бар. Дененің төменгі жағы және мойын қара. Тұмсығы да қара, кең ақ жолақтан әдемі өрнектермен.

Мінез-құлық және тамақтану

Шұбар күзендер ымырт және түнгі өмір салтын жүргізеді. Күндіз олар басқа жануарлар тастаған немесе өздері қазған індерде демалады. Шұбар күзен — белсенді жыртқыш, оның негізгі олжасы ұсақ кеміргіштер: саршұнақтар, шақылдақтар, тышқандар.  Шұбар күзендер жер бетінде аң аулайды, олар кейде жердің ең жақсы шолуы болуы үшін артқы аяқтарына тұрады, сондай-ақ өрмелеп шыға алатын ағаштарда да аң аулайды .  Көбею кезеңінен тыс, еркектері де, аналықтар да оңаша болады. Жеке түрлерінің учаскелері қиылысуы  мүмкін, бұл ретте аумақ үшін күресте жекпе-жек болмайды. аңдар бір-бірімен байланыстардан  қашады. Шұбар күзендер, сасық күзендер сияқты, жауды қорқыту үшін жаман иісі бар құйрық бездерінің құпиясын пайдаланады. Шабуыл алдында олар жауға қауіп төндіріп, жүнді үркітіп, ескертеді. Шұбар күзеннің өзіндік дауысы бар. Ол дауыстап айқайлай алады, шыңғырып және тіпті қорсылдай алады. Бірақ егер жануар қауіпті жағдайда болса, онда анық ырыл естіледі.

Шұбар күзеннің  аң аулауда қызықты факт болып табылатыны, ол кейде басқа жануарлармен – түлкімен бірігеді, құмтышқандар колонияға шабуыл жасау үшін. Түлкі кеміргіштердің індерінен  шығуларында қарауылдайды, ал шұбар күзен оларды жер асты жолдарында жояды.

Көбею және өмір сүру ұзақтығы

Шұбар күзен ұрғашылары үш ай жасында жыныстық жетілген болады. Ерлердің соңғы өсіп жетілуі  үшін шамамен бір жыл қажет. Шұбар күзен үктілігі 11 айға созылады. Көптеген  сусарлар сияқты, бұл аңдардың эмбрион дамуы тежеледі. Бір мезгілде бір-сегіз бала дүниеге келеді. Олар өте кішкентай және соқыр, бірақ тез өсіп, бір айдан кейін сүттен бас тартады. Туғаннан кейін бір айдан кейін олар ана сүтінен ажыратып, өз бетінше тамақтана бастайды. Ерлері тек қана еріксіз жағдайда баланы тәрбиелеуге қатысады. Күшіктің көзі 40 күннен кейін ашылады. 1,5 айдан кейін күшіктер ана сүтінен ажыратылады және өз бетінше аң аулайды. Бостандықта жануар 6 жылға жуық өмір сүреді, бірақ қолда 9-ға дейін өмір сүреді.

Жаулары
XX ғасырда шұбар күзен популяциясы тез қысқарды. Мұның себебі аң аулау емес, басқа сусарлар түрлерінің терісімен салыстырғанда олардың терілері өте жоғары бағаланбайды, себебі олардың өмір сүру саласын ауыл шаруашылығы жерлеріне айналдыру. Оған қоса,оларға олжа болатын кеміргіштерді кең ауқымды жою, оларды тамақтанудан айырады. Vormela peregusna peregusna шұбар күзеннің Балқанлық түрі жоғалу қаупі бар деп саналады, бірақ жалпы шұбар күзен түрі әлі де өткір қауіп төндірмейді.



2020 жылғы 25 ақпанда "2019 жылғы өрт қауіпті маусымның қорытындысы және 2020 жылғы өрт қауіпті маусымдағы міндеттер" тақырыбында кеңес өтті

"Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің Алматы облыстық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясы" РММ-де "2019 жылғы өрт қауіпті маусымның қорытындысы және 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға арналған міндеттер" тақырыбында Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы, Алматы облысының коммуналдық мемлекеттік орман шаруашылығы мекемелері, ұлттық табиғи парктер мен қорықтар өкілдерінің қатысуымен кеңес өтті.

Кеңес барысында 2020 жылғы өрт қауіпті маусымға дайындық және орман иеленушілердің өрт қауіпті маусым ішінде орман өрттерінің алдын алу және олармен күресу мақсатында қабылдаған шаралары туралы мәселелер талқыланды. Кеңес қорытындысы бойынша, өрт қауіпті маусымға дайындық аясында келесіні жүргізуге қауылданды:

1. Орман өрттерін сөндіру және аумақты өртке қарсы жайластыру мәселелері бойынша орман өрттерін оқыту және нұсқау беру;

2. Өрт сөндіру командаларын қалыптастыру;

3. Өртке қарсы техниканы, жабдықтарды және бақылау объектілерін жөндеу;

4. Елді мекендердің айналасында орналасқан ормандарда өртке қарсы алдын алу іс-шаралары;

5. Ормандарды заңсыз кесуден қорғауды қамтамасыз ету мәселелері бойынша инспекторлық құрамды, Мемлекеттік күзет қызметкерлерін, сондай-ақ орман тәртібін бұзушылықтар бойынша құжаттаманы жасау және жүргізу тәртібін оқыту;

6. Өрт қаупі бар маусым басталғанға дейін қолда бар ағаш кесу қалдықтарын жағу;

7. Өрт қауіптілігін төмендету мақсатында орман қоры аумағында және оған іргелес аумақтарда бақыланатын шөп өсімдіктерін өртеу жүргізу.

"Қазавиаорманқорғау" РМҚК кәсіпорынынан кеңеске Талдықорған авиациялық бөлімшесінің басшысы М. К. Базарбеков және Алматы авиациялық бөлімшесінің бақылаушы - ұшқыш Я. Р. Ибрагимов қатысты.



2020 жылдың 20 қаңтарында Орталық аппаратта сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тақырыбында жиналыс өткізілді

2020 жылдың 20 қаңтарында Орталық аппаратта "сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл әрбір азаматтың міндеті" және "қол астындағы қызметкерлердің сыбайлас жемқорлық теріс қылықтары үшін Бірінші басшылардың дербес жауапкершілігі"тақырыбына жиналыс өткізілді.

Жиналыс барысында заң бөлімінің басшысы Ж. О. Ибраевпен  Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік қызмет және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2019 жылғы 28 қарашада қол қойған заңы туралы айтылды. Түзетулер дербес тәртіпті, бірінші басшылардың қол астындағылардың сыбайлас жемқорлық қылмыстарын жасаған кездегі жауапкершілігін арттыруға бағытталған. Мәселен, олар басшылардың - саяси мемлекеттік қызметшілердің - министрлердің, құрылым басшылары мен облыс әкімдерінің дербес жауапкершілігін белгілеу туралы норманы қамтиды. Елімізде сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың жаңа кезеңі басталды. Тәуелсіз Қазақстан тарихында алғаш рет басшылардың өздерінің қол астындағылары үшін жауапкершілігі заңнамалық деңгейде бекітілген.

Тікелей бағыныштылар болып табылады:

1. министр үшін-оның орынбасарлары, жауапты хатшы не аппарат басшысы, облыстық бөлімшелердің басшылары;

2. облыс, республикалық маңызы бар қала, астана әкімі үшін – оның орынбасарлары, аппарат басшысы, аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімі);

3. вице – министр үшін-өзі жетекшілік ететін ведомствоның немесе дербес құрылымдық бөлімшенің басшысы;

4. облыс әкімінің орынбасарлары үшін-жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын, оларға жетекшілік ететін атқарушы органдардың басшылары;

5. аудан әкімі үшін-оның орынбасарлары, аппарат басшылары, жетекшілік ететін аудандық атқарушы органдардың басшылары, ауыл, кент, ауылдық округ әкімдері.

Жалпы заң жобасы Мемлекеттік қызметке түсуге, өтуге және тоқтатуға байланысты қоғамдық қатынастарды реттеуге бағытталған.

Құжат негізгі ұғымдарды ашып көрсетеді, ҚР Мемлекеттік қызмет қағидаттары, Мемлекеттік қызметшілердің құқықтық жағдайы мен мәртебесі, Мемлекеттік қызметке түсу шарттары мен өту тәртібі анықталады.

Сондай-ақ мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті органның құзыреті белгіленеді.

Мәселен, мемлекеттік органдар уәкілетті комиссияның шешімі бойынша ҚР Ұлттық қауіпсіздік органдарының арнайы тексеруден өткен шетелдік қызметкерлерді жұмысқа қабылдай алады, олармен еңбек қатынастарын ҚР еңбек заңнамасына сәйкес ресімдей алады.

Заң сондай-ақ мемлекеттік қызметке түсу және өту тәртібін, сондай-ақ құзыретті және конкурстық тәсілді регламенттейді. Ол 71 баптан тұрады.

Осылайша, мемлекеттік қызметке алғаш рет түсу үш кезеңді конкурстық іріктеу негізінде төменгі лауазымда жүзеге асырылады. Бірінші кезеңде үміткерлер заңнаманы білуге және құзыреттілігі бойынша тестілеуден өтеді. Екінші комиссия оның мемлекеттік қызмет құндылықтарына бейімділігіне баға береді. Үшінші Мемлекеттік орган кандидаттардың кәсіби білімі мен іскерлігін әңгімелесу арқылы бағалайды. Конкурстың табысты процесі үшін тәлімгерлерді бекіте отырып, 3 айдан 6 айға дейінгі сынақ мерзімі белгіленеді.

Сынақтан өтпеген жағдайда қызметші агенттікпен келісім бойынша жұмыстан босатылуға жатады. Мемлекеттік қызмет бойынша мансаптық ілгерілеу тек конкурстық негізде жүзеге асырылатын болады. Бұл құзырет қажет жұмыс өтілі төмен тұрған лауазымдарда қызмет атқарды.

Атап айтқанда, 8-бап жаңа тармақпен толықтырылады, оған сәйкес сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасау тәуекелі жоғары мемлекеттік лауазымға орналасуға үміткер адамдар сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың сақталуы тұрғысынан арнайы тексеруді қолдану мүмкіндігі туралы өзіне міндеттеме алады. Лауазымдар тізбесі мен тексеруді жүзеге асыру тетігін Үкімет айқындайтын болады.

Сондай-ақ жиналыс барысында сыбайлас жемқорлық қоғамның салауатты даму жолындағы елеулі кедергі, араласу мен жоюды талап ететін әлеуметтік зұлымдық болып табылатыны айтылды. Бірақ бұл жағымсыз құбылыспен тиімді күрес оның мәнін, пайда болудың нақты шарттарын және салдарын толық және нақты білмей мүмкін емес. Қоғамның осы құбылысқа теріс қабылдауын қалыптастыру және халықты сыбайлас жемқорлыққа қарсы ағарту адамгершілік және азаматтық тәрбиенің, құқықтық мәдениеттің, өзінің құқықтары мен қоғам алдындағы міндеттерін түсінудің ажырамас бөлігі болып табылуы тиіс.



Рождество Христово мерекесімен!

Құрметті Қазақстандықтар!

Сіздерді Рождество мерекесімен шын жүректен құттықтаймыз! Бұл мереке бүкіл әлемдегі христиандарға жарық пен қуаныш сыйлайды,адамзаттың ең жақсы, адамгершілік жағынан жетілген өмірге үмітін табуды білдіреді.

Рождество Христово әрдайым мейірімділік пен мейірімділіктің салтанатын көрсетеді. Осы мереке күндері біз христиандықтың негізінде жатқан мәңгілік құндылықтарға жүгінеміз және жақынға деген махаббат, бейбітшілікке, әділеттілікке, руханилыққа және келісімге ұмтылу арқылы гуманизмнің асыл мұраттарын даңқтаймыз.

Құрметті Қазақстандықтар, сіздерді осы айтулы мерекемен шын жүректен құттықтаймыз. Әр отбасына зор денсаулық, бақыт, бейбітшілік пен амандық тілейміз!

Ізгі тілекпен, "Қазавиаорманқорғау" РМҚК ұжымы



Келе жатқан Жаңа жылмен!

Құрметті Қазақстандықтар!

Сіздерді келе жатқан Жаңа жылмен шын жүректен құттықтаймыз! 2019 жыл күрделі болды, бірақ біз тап болған қиындықтар бізді біріктірді, алға жылжу үшін біздің мүмкіндіктеріміздің орасан зор резервтерін ашуға түрткі болды. Ең бастысы-біз өзімізге, өз күшімізге, өз елімізге сенеміз. Біз жұмыс істейміз, табысты жұмыс істейміз және бізде көп нәрсе бар. Біздің барлық жетістіктеріміз, барлық қазақстандықтардың шабыттанған еңбегінің, халқымыздың ерік-жігері мен іс-қимылдарының бірлігінің нәтижесі, Президентіміздің дұрыс саясатының нәтижесі болып табылады.

Бізде үлкен, бірегей және тамаша ел бар! Бізді ортақ қамқорлық пен ортақ қуаныш біріктіріп, жаңа жылды отбасы ортасында қарсы алу, ең жақсы деген үмітпен, ежелден келе жатқан ізгі дәстүрді біріктіреді. Құрметті Қазақстандықтар, сіздердің барлық армандарыңыз, таза ойлар мен ізгі ниеттеріңіз орындалсын. Әр үйде қуаныш пен махаббат болсын. Біздің ортақ Отанымыз – Қазақстан Республикасына бейбітшілік пен өркендеу тілейміз.

Ізгі тілекпен, "Қазавиаорманқорғау" РМҚК ұжымы



Туған өлкенің табиғатын тану - Мензбир суыры

Мензбир суыры

Мензбир суыры-өте аз таралу аймағы бар Батыс Тянь-Шань эндемигі. Палеарктикалық суырлардың ең ұсағы. Тек Қаржантау тауының солтүстік-шығыс үшінші бөлігінде және Угам жотасының іргелес баурайында (типтік немесе Өгем кіші түрі), сондай-ақ Чаткал оңтүстік-батыс төрттігінде және Курамин жотасының іргелес солтүстік-шығыс бөлігінде (чаткал кіші түрі) таралған. Угам суырының ареалы толығымен Қазақстанның Шымкент облысында, ал чаткалдық — негізінен Өзбекстанда орналасқан және тек қана Қырғыз бен Тәжікстанға аз ғана кіреді. Қазақстанда Мензбир суыры тек таудың субальпиялық және альпі белдеулерінде теңіз деңгейінен 2100— 3300 м биіктікте өмір сүреді.  Төменгі белдеуде, онда салыстырмалы жылы, ал жазда өсімдіктер ерте құрғайды, ол көбінесе солтүстік және Солтүстік-Шығыс ең көп қарды баурайларда тұрады.

Бұл жерде суыр қоныстары қаршыларға немесе бұлақты су шығатын жерлерге — өсімдіктер күзге дейін жасыл болып қалатын саздарға арналған. Жоғарғы белдеуде (2900 м жоғары) қар түрінде жауын-шашын көп түседі, ал солтүстік беткейлер маусым айының ортасында қатты қар болады. Сондықтан мұнда суыр негізінен қар аз, күнмен жылынып жатқан оңтүстік және оңтүстік-батыс беткейлерінде орналасады, онда бұрын бұталар мен жасыл азықтар пайда болады, ал топырақ жақсы кеуіп қалады. Суыр үшін ең қолайлы, жақсы айқындалған мезорельефі бар тау беткейлері. Мұнда індер құрылғысы үшін ұсақ жер қабатының жеткілікті тереңдігі, мозаикалы-өсімдіктері, аңдардың жақсы қоректенуінің негізі. Мұндай орындар мұздық мұздықтарда жиі кездеседі, олар әрдайым дерлік суырмен қоныстанған.

Сыртқы түрі

Дене ұзындығы 40-50 см, құйрығы 8,5—13 см. Дене ұзындығына қатысты құйрық орта есеппен 22% алады. Салмағы 1850-3400 г мамырда 3450 г. және  4080 г-тамызда.  Бастың, арқаның және бүйірінің түсі қара қоңыр, кейде қара, мойын мен бастың құла-сарғыш бүйірінен күрт шектелген. Қарны мен табандары қызыл-күлгін, құйрығы қара қоңыр, бірақ толық емес жүні түскен жағдайында-сары немесе тіпті осы тондардың араласуынан ала. Жазда, жүні түлегенде, қараңғы тондар, ашық-қоңыр және сарғыш-қара болады, ал түсі жалпы алғанда аз тән. Тянь-Шаньдің басқа суырларынан қысқа құйрығымен ерекшеленеді, ал жаздың соңында — арқа, бас пен мойынның өте қара түсімен, бас пен мойынның ашық бүйір бөліктерінен, сондай-ақ "крыый"айқайларымен тән ұзын-шуылмен (ызылдақ құс - канюк сияқты) ерекшеленеді.

Мінез-құлықы және тамақтануы

Бадам өзенінің жоғарғы жағында көктемде 2600 м-ге дейінгі биіктікте суырлар ең көп пияз, қаз пиязы, Эремурус Регель жапырақтары, сондай-ақ аз мөлшерде жалтлик пиязы және шөлді шөлейт тамыр жейді. Сайрам өз. бассейнінің жоғарғы белдеуінде (2900 м-ден жоғары) көк пайда болғанға дейін суырдың негізгі азығы — жайылған остролодка тамырлары, ал кейінірек оның жапырақтары. Сонымен қатар, краеночечная лютик жапырақтары,  Федченко пиязы, Корольков ляготисы және басқа да өсімдіктердің жапырақтарын жейді. Жазда тамақтану әртүрлі. Төменгі белдеуде мекендейтін аңдар жұқакесілген феруланың көп жапырақтары мен гүлдерін, прангоса, Регель эремуруса, Максимович рауғашын, Северцовкорольковиясын, Попов мелисситусын  және кейбір басқа да өсімдіктерді жейді.

Жоғарғы белдеуде, Сайрам өз.өңірінде, онда ең мезофилды өсімдіктер Альпі бақ-бағы,Федченко пиазы, шалғынды түкіқұйрық, жайылған остролодка және Кириллов родиоласы оның қоректенуінің негізі.

Суыр мекендейтін орта және төменгі белдеулерінде ұзақ уақытқа созылатын скотобоен өсімдіктері үлкен маңызға ие, онда суырлар, саздыда сияқты, ұйықтауға жатқанға дейін қоректенеді. Көктемде және жаздың басында суыр тірі жемтікті жиі жейді (моллюскалар, жәндіктер, құрттар). Көктемде қарды жеуі байқалса да, өсімдіктердегі ылғалмен щөлін басады.

Суыр-отырықшы аң болғанымен, қар жамылғысының таралуы мен еру сипатына байланысты аздаған маусымдық қозғалыстар тән. Қойдың отарына еріп жүретін иттермен адамдар, жиі үрей туғызып, суырлардың шығарылуын тудырады . Бірақ аңдар әдетте 300-400 м-ден аспайтын жерге қоныс аударады және жаздың соңында қой көшкеннен кейін бұрынғы жерлерге қайта оралады.

Ерте көктемде ұйықтағаннан кейін жоғары (1-3 м) қар жамылғысын тесіп шығады. Теңіз деңгейінен 2600 м баурайларда суырлар жаппай наурыз айының соңында — сәуірдің басында, сәуірдің екінші онкүндігінде және сәуірдің аяғында — мамырдың басында 2900 м. биіктікте пайда болады. Алғашқы бір-бір жарым апта ұйықтағаннан кейін іннен сағ10 шамасында шығады және сағ. 12-13-те жиі жасырылады. Қардан босаған жер пайда болғаннан кейін оларға 100-150 метрге дейін өз індерінен барады. Жел және қар жаууы бар ауа райында белсенділіктері толығымен тоқтатылады.

Жазда (мамыр айының үшінші онкүндігінен шілде айының соңына дейін 2600 м биіктікте) суырдың көбісі 6 сағ шамасында нардан пайда болады және оларда шамамен 21 сағ. кетеді, ең ыстық уақытта (10-11— ден 15-16 сағ.дейін) үзіліс жасай отырып, баспаналарда немесе жартастың көлеңкесінде демалады. Тамыз айында (2600 м дейін) әдетте құрғақ жылы ауа райы. Көптеген жерлерде азықтар жеткілікті. Алайда, суырдың жердегі белсенділігі осы уақытта төмендейді, түлеуі және май жиналуы аяқталады. Тамыз айының үшінші онкүндігінің басында суырлар ұйықтауға жата бастайды. Жоғарғы белдеуде бұл қыркүйектің екінші және үшінші онкүндігінде (1971 ж.), түнгі аяз және қар жауады. Төменгі белдікте суырлардың қысқы болуы-6,5 ай. Ересек аңдардың май салмағы ұйықтаудың басында орта есеппен 23% — ды, ал жас төлде-дене салмағына шамамен 12% - ды құрайды.

Бұл кішкентай топтармен күнге күйуді ұнататын жануарлар. Суыр күні бойы тамақ, күн іздеу және басқа да дарақтармен ойындарда өтеді. Бұл ретте олар кешке қайтып келуі тиіс індерінің маңында үнемі болады. Бұл кеміргіштің аз салмағына қарамастан, ол ерекше жылдамдықпен және ептілікпен жүгіре, секіре және тастарды жылжыта алады. Суыр қорқынышты кезде, ол тән өткір ысқышты шығарады. Табандар мен ұзын тырнақтарды пайдалана отырып, ол жер асты тоннельдермен байланыстыра отырып, әр түрлі көлемдегі ұзын күзендерді қазады. Ұйқымен кеміргіш суық, аш, қар қысы жағдайында өмір сүру мүмкіндігін арттырады. Суырды ұйықтау кезінде нағыз физиологиялық ғажайыптар жасайды. Оның денесінің температурасы 35-тен 5-ке дейін және одан төмен Цельсий градустан төмендейді,ал жүрек ырғақты минутына 130-дан 15-ке дейін баяулатады. Осындай "қысылу" кезінде суырдың тыныс алуы әрең байқалады.

Көбею және өмір сүру ұзақтығы

Суырлардың жыныстық жетілуі мен көбеюге енуі 2-6 жасында жүреді. Ерте көктемде көбеюге дайындық ұйқыға кетер алдында басталады. Булау, кейбір жағдайларда күшіктеу мен лактацияның бір бөлігі жер бетіне ұйықтағаннан кейін іннен шығар алдында өтеді. Жүктілік 31-33 күн созылады. Шығудың нақты шамасы (баланың жербетіне нақты шыққан) 1-15 дарақты құрайды. Әлеуетті өсімталдық фактіден біршама жоғары, бұл жатыр эмбриондарының бір бөлігінің сорылуымен байланысты. Негізгі репродуктивті үлесін 2-4 жастағы аналықтар қосады, ал ең аз 8 жастан асқан аналықтары. 12-15 жасқа дейін ұрғашысы күшіктей алады. Ең жоғары репродуктивті қасиеттерге 5-8 жастағы суырлар ие болады. Көптеген отбасыларда суыр жұптары әр түрлі жастағы 2-8 жыл айырмашылықпен. Ата-аналардың бірінің ауысуы жиі емес және олардың біреуі қайтыс болған жағдайда болады деп болжауға болады. Оны ауыстырған мигранттар немесе өз отбасының мүшелері қатарынан болуы мүмкін, бұл суыр түрлерінің барлық түрлерінде дарақтарды тұрақты отбасы аралық қайта топтау тетігімен іске асырылады. Маусымның екінші жартысында көптеген ересек аналықтар басқа отбасыларға көшеді және келесі жылы жаңа отбасында төл әкеледі. Бұл фактілер ұйықтауға дайындықты бастау кезеңінде аналықтардың қандай да бір белгілері (реакциялары) бойынша ұйықтағаннан кейін еркектердің өнімді ұйықтауға әлеуетті дайындығын анықтауға қабілетті және бұл оларды жаңа отбасына енгізуге ынталандырады. Дарақтардың тұрақты "араласуы" нәтижесінде (бір жастағы, бір жылдық, 2-3 жастағы және ересек) топтау құрамының әртүрлі сапалылығы артады,жалпы генетикалық құрылым күрделенеді және популяцияның тұрақты құрылымы қалыптасады.

Каржантау тауларында еркектері 58,6% — ды, ал аналықтары — 41,1%— ды құрайды; жасы бойынша: ересектер— 36,3, жартылай өскен (екі жастан асқан)—14%, жастан асқан-13,3% - ды және келген суыр-36,3% - ды құрайды. 2400-2600 м биіктікте жұптасулары көктемде суырлардың жер бетіне бірінші шыққанға дейін, бірінші аптада олар пайда болған соң болады.  Мамыр айының соңында — маусымның басында 2600 м — ге дейін биіктікте іннен алғаш рет пайда болатын 2-7 суыр шығады; маусым айының екінші онкүндігінде 2900 м— ге дейін және шілде айының бірінші жартысында 3300 м-ге дейін, 240-310 г салмағына ие.

Жануардың орташа өмір сүру ұзақтығы 15-18 жылды құрайды. Жабайы табиғаттың тамаша жағдайларында суырлар 20 жасқа дейін өмір сүрген ұзақ өмір сүру жағдайлары байқалды. Үй ортасында олардың өмір сүру мерзімі айтарлықтай қысқарады. Барлық мәні-кеміргішті жасанды түрде ұйқыға енгізу. Егер мұны жасамаса, суыр бес жыл өмір сүрмейді.

Жаулары

Қазақстанда суырды зерттеу оның жаудан, паразиттерден, аурулар мен климаттық құбылыстардан жаппай қаза табуы байқалмайтынын және санының өзгеруін негізінен адам қызметінің анықтайтынын көрсетті. Браконьерлік аң аулау және шопан иттерінің көптігі, суырларды көбісіне құртатын, әсіресе сенімді жастарын. Мал жаюының теріс мәні және шамадан тыс болуы мүмкін: суыр азығын отау олардың төмен қоңдылығына және ұйықтау кезінде өлуіне әкеп соқтыруы мүмкін.

Жыртқыштар суырлар өмірінде үлкен рөл атқарады, себебі бұл аңдардың жаулары өте көп. Оларды қасқырлар, қарсақтар, түлкілер, дала бүркіттері, обалар, қызыл сілеуіштер, манулдар, жыландар, бүркіттер және басқа жыртқыш құстар аулайды. Өз өмірін қорғау үшін суырлар үнемі күзетуде бағана ұқсап, айналасын қарап тұруға мәжбүр. Қауіп-қатерден жалғыз құтқару- терең ін және алдын алу белгі беретін, өзара көмек көрсететін  ағаиндастар болып табылады. Інге жасырынуға ұмтыла отырып, суыр 16 км / сағ жылдамдықпен жүгіре алады,ал олар әдетте 3 км/сағ жылдамдықпен қозғалады. Сонымен қатар, ұсталған аң қарсылық көрсете алады және өткір кескіштермен қатты тістеп алуы мүмкін. Сонымен қатар, суырларға бүргелер, кенелер, нематодтар (құрттар) қауіп төндіреді, күшті залалданған кезде жас балапандарды әлсіретеді.



Қазақстанда табиғи өрт маусымы аяқталды. Мойынқұм сексеуілін өрттен аман сақтап қалды

Жыл сайын табиғи жанудың ең қиын жағдайы оңтүстікте – Жамбыл және Алматы облыстарында қалыптасады.
Informburo.kz мемлекеттік орман қорының ең құнды бөлігі – Орталық Азиядағы ең ірі Сексеуіл массиві орналасқан Мойынқұм ауданында болған журналист Григорий Беденконың суретін жариялайды.
Өткен жылы Жамбыл облысы табиғи өрттердің саны бойынша Қазақстанның басқа өңірлерінің арасында қайғылы рекордшы болды. Бесінші, өрт қауіптілігінің ең жоғары сыныбы мұнда мамыр айынан қараша айына дейін 7 ай тұрды, ал өрт күн сайын тіркелді. Тек қана мемлекеттік орман қоры – ерекше қорғалатын аумақтар – сол кезде 36 рет жанған, ал отты зақымдаған алаң 130 мың гектарды құрады.
Өкінішке орай, бірегей сексеуіл ормандары да зардап шекті. Өрт Байзақ ММ (мемлекеттік орман және жануарлар дүниесін қорғау басқармасы), Ақкөл ММ және Мойынқұм ММ аумағында тіркелді. Тек Мойынқұмда 6 мың гектар сексеуіл оты болған.
Сексеуіл ормандарының басым бөлігі Мойынқұм шөлінде – 800 мың гектар (Жамбыл облысы Мемлекеттік орман қорының негізгі бөлігі) өседі. Сексеуіл мұнда екі түрі бар: қара немесе Зайсан, сирек – ақ. Екеуі де шөлде өсетін ағаштардың жалғыз түрі болып саналады. Қара сексеуіл басқа өсімдіктер үшін мүлдем жарамсыз сортаң топырақта да өседі.
Қазіргі уақытта елімізде сексеуілдің таралу аймағының 1990-шы жылдары күрт қысқаруын ескере отырып, сексеуілді кесуге мораторий әрекет етеді. Ағаштар жергілікті тұрғындармен бақылаусыз жойылды. Бүгінде сексеуіл біртіндеп қалпына келеді, алайда қылқан жапырақты сияқты, ол өте баяу өсіп келеді және ұзақ уақыт қорғауды қажет етеді. Сондықтан да сексеуілдегі ең аз өрт бірден республикалық ауқымдағы ТЖ-ға айналады.
"Қазавиаорманқорғау" РМҚК ойлауымен, осындай өрттердің пайда болуының негізгі себебі-жергілікті халықтың жауапсыз іс-әрекеттері. Мал өсірушілер оттың көмегімен аумақты жайылымға тазалайды. Көктемде ашық жерде шөп жақсы өседі, ал өрттен қалған күл топырақты тыңдайды деп саналады.
Тағы бір, өте экзотикалық, даланы өртеу себебі-қасқырдан қорғау. Жергілікті тұрғындар жоғары шөпті құртып, бұталар мен ағаштарды өртпен, жыртқыштарды жасырынып, малға шабуыл жасау мүмкіндігінен айырады деп сенеді. Мұндай өрт кезінде әдетте көптеген ұсақ құстар, ірі жабайы жануарлар өледі, олар оттан құтқаруға үлгермейді.
Жалпы жағдай Іле өзені – Балхаш көлін қоректендіретін ең ірі қазақстандық су артерияларының бірінің дельтасында орын алатынына ұқсас. Бұл туралы біз көктемде егжей-тегжейлі жаздық.
– Биылғы жылы жаз өте ыстық болды. Ауа температурасы көлеңкеде 47 градусқа дейін көтерілді, - дейді Жамбыл авиа бөлімшесінің басшысы Талғат Әлиев. - Өрттер негізінен жайылымдар, шабындықтар және бархан-шөл учаскелер аумақтарында пайда болды. Сондай-ақ, өрт ескі оттықтарда пайда болды. Бұл жерлерде өрт бірден таралады. Территориялар үлкен және жергілікті орман шаруашылықтарының күшін тарту үшін көп уақыт кетеді.
Талғат Әлиевтің пікірінше, табиғи өрттердің негізгі факторлары – күшті жел, ауа температурасы жоғары және жер бедерінің ерекшеліктері көп жағдайда жету қиын. Онда адамдар мен техника жеткенше өрт үлкен аумақты қамтып үлгереді.
- Биыл сексеуілдерде өрт болған жоқ. Біз бұл үлкен плюс деп есептейміз, – деп сендірді Жамбыл авиабөлімшесінің басшысы, – өткен жылмен салыстырғанда осы маусымдағы өрт саны мен ауданы бойынша аз. Дала өрттерінің белгілі бір саны құрғақ найзағай салдарынан пайда болады. Бұл фактор климаттың өзгеру үдерісіне жатады. Бұрын мен олар туралы мүлдем естімедім. Құрғақ найзағай соңғы 2-3 жылда өтуде.
Құрғақ найзағайлар - метеорологиялық құбылыс, онда найзағай кезінде жауын-шашын болмайды немесе олардың ең аз саны түседі: олар атмосферада буланып, жер бетіне жетуге үлгермейді.
- Шу өзенінің жайылма бөлігінде қамысты өртеу мемлекеттік орман қорына тікелей қауіп төндіреді, – деп есептейді Талғат Әлиев. - Әсіресе, желдің екпіні секундына 20 метрден асқан кезде. Мысалы, 11 қазанда біз қамыс алқабынан Шу жайылымынан келген өртті қыйындықпен тоқтатдық. Ол топырақ жолын, суғару арнасы – жолда болған барлық мүмкін болатын кедергілерден өтті. Күзетілетін аумаққа 50 метрден аз жер қалды. Сол күні қатты жел болды. Осы учаскеде үлкен қиындықпен бірлескен күш-жігерімізбен қауіп-қатерді оқшаулауға қол жеткіздік.
"Қазавиаорманқорғау" мамандарының пікірінше, осындай өрттерге қарсы күрестің тиімді тәсілі – бұл жергілікті жерді жырту. Аспалы соқасы бар тракторлар пайдаланылады.
Жыл сайын жергілікті орман шаруашылықтарымен және билік органдарымен өзара іс-қимыл жоспары әзірленуде.
– Биылғы жылы барлығы өртте адал қызмет етіп, тіпті бір-біріне көмектесті: өртті жоюға көмектесу үшін бір орманшардан екінші орманшарға техника берді, - деп әңгімелейді Талғат Әлиев. – Әрбір өрт аумақтық инспекция мен табиғи ресурстар басқармасының ерекше бақылауында болды. Биыл бізде 3 млн 48 мың гектар қорғалатын аумақтағы төрт бағыт бекітілді. Күзетілетін аумақта 14 орман өрті пайда болды. Жалпы аумағы 40 мың гектарды құрады. Олардың көпшілігі ірі өрт қатарына өтті.
"Қазавиаорманқорғау" РМҚК Жамбыл авиабөлімшесінің штаты– 14 адам: бөлімше басшысы, бақылаушы-ұшқыш, авиа өрт сөндіру тобының нұсқаушысы, 6 десантшы, радиооператор және Мойынқұм аудан орталығындағы аэродромға қызмет көрсететін қызметкерлер. Сондай-ақ топ құрамында ұшқыштар мен жалға алынған авиатехниканың техникалық персоналы бар.
Ұжымның негізгі міндеті – мемлекеттік орман қорын өрттен қорғау, ал жануарлар әлемін – әуе барлауы арқылы браконьерлерден. Авиатоп 2011 жылы құрылған. Аумақты патрульдеуден Аeroprakt.kz компаниясының жеңіл Partenavia P. 68 ұшағы пайдаланылады және "Тянь-Шань"ұшу орталығынан Ми-2 тікұшағы бар.
Бүгін Жамбыл авиатобы аумағы 3 млн астам гектарды қорғайды. Барлық ол мемлекеттік орман қорына жатады. Өңірде 14 орман шаруашылығы жұмыс істейді, оның ішінде 10-на "Қазавиаорманқорғау" қызмет көрсетеді: Мойынқұм, Қосқұдық, Меркі, Бурубайтал, Ақкөл, Шуалы, Байзақ, Жамбыл, Ақыртөбе және Көктерек ММ.
Сарасуйское, Луговой, Қарақамыс және Қордай ММ қызмет көрсетілмейді, өйткені олардың аумақтары базадан едәуір алыс орналасқан – шағын авиация оларды ала алмайды.
Жамбыл облысында құм-бархан және жетуі өте қиын жер басым. Көбінесе өрт ошақтары ауыр техника мен өрт қызметі орналасқан жерлерден алыс пайда болады. Қашықтық 80-ден 150 километрге дейін өзгереді. Сондықтан өңірде өртті дер кезінде анықтау барысында шағын авиация орны толмас деп саналады.


Орман қорғауында-Partenavia P. 68 ұшағы

Құрылу тарихы

Partenavia P. 68-1970 жылы "Partenavia" компаниясы әзірлеген, итальяндық екі моторлы, көп мақсатты ұшақ. Partenavia P.68 ұшағы 1967 жылы итальяндық инженер және дизайнер Луиджи Паскальмен жобалана бастады, бұл ретте, ұшақты пайдаланудың әр түрлі салалары үшін, оның ішінде жолаушылар тасымалын, жүктерді тасымалдауды жүзеге асыру және әскери авиация саласында бірқатар қойылған мақсаттарды орындау үшін қолдануға болады деп болжалды. Жаңа әуе кемесінің жобасы болашақ Тапсырыс берушілерді қызықтырды, бұл сайып келгенде осы ұшу аппаратының өте жоғары танымал болуына әкелді.

Бұл екі моторлы әуе кемесі өзінің алғашқы ұшуын - 1970 жылы жүзеге асырды, алайда, кейбір техникалық нюанстарға байланысты өндіріске тек 1972 жылы түсті, онда иелері тарапынан мақұлдаушылық пікірлерді бірден қарсы алды, өйткені көп мақсатты қолдануға және жеткілікті жақсы жолаушылар сыйымдылығы қарамастан, ұшақ өте жинақы мөлшерге ие болды, бұл оған жоғары қозғалыс жылдамдығын және жақсы маневрлікті қамтамасыз етті. Әуе кемесінің нұсқасына байланысты Partenavia P. 68 ұшағының бортында бір пилот пен алты жолаушыларды қоса алғанда, 7 адамға дейін орналастырылуы мүмкін, бұл ретте ұшақтың неғұрлым кеш нұсқаларын бортқа жолаушылардың көбірек да, аз да санын да қабылдай алады. Сонымен қатар, Partenavia P. 68 ұшағы әртүрлі жүктерді тасымалдау саласында да өзін жақсы көрсете алды, атап айтқанда, ұшу аппаратының бортында 660 килограмм пайдалы жүктемені орналастыруға болады. Ұшақ жеткілікті жақсы маневрлікке ие және осы ұшу аппаратын пайдаланудың барлық кезеңінде тек төрт күрделі әуе сапары ресми түрде анықталды, олардың бір бөлігі тек адам факторымен байланысты болды.

Оның фюзеляжының жаңа алдыңғы бөлігі болды, оның ішінде органикалық шыныдан мұрын бөлігі, тамаша төменгі және алдыңғы шолуды қамтамасыз етті. Тәжірибелі ұшақ 1976 жылдың ақпан айында алғашқы ұшуын жасады және сериялық өндіріске қабылданды саны 20 ұшақты құрастырған. Р. 68D ұшағының жинайтын шассиі бар P. 68R нұсқасы 1976 жылдың желтоқсанында бірінші рет ұшу жасады, бірақ сериялық өндіріске түспеген.

Модификациялары

Он төрт сериялық ұшақтан кейін фюзеляжы15см ұзартылған p. 68B жетілдірілген ұшағы жүрді, 1974 жылдың басында өндіріске түсті; барлығы 190 ұшақ салынды.

Содан кейін ол Р.68С нұсқасымен ауыстырылды, ол ұзартылған мұрын бөлігі, отынның ұлғайтылған қоры және бірнеше ішкі өзгерістер болды.

Патрульдеу және бақылау үшін арнайы нұсқа P. 68 Обсервер бақылау мен патрульдеуге арналған арнайы нұсқа P.68 Обсервер 1975-76 жылдары жасалған. 

Қуаты 157 кВт (210 а. к.) tio-360-C турбокүшетушісі бар қозғалтқыштармен P. 68C-TC ұшағы 1980 жылдың маусымында сертификатталды, содан бері 36 машина сатылды. Кейінірек компания бастапқыда P.68 Турбо (Turbo) ретінде белгіленген турбобұрандалы қозғалтқыштармен нұсқаны әзірлеуді бастады. Нәтижесінде тоғыз орындық АР ұшағы болды.68тр, оның тәжірибелі данасы 1978 жылдың 11 қыркүйегінде алғашқы ұшуын жасады. 1992 жылға дейін барлығы 400-ге жуық ұшақ салынды.

Ұшу-техникалық сипаттамалары

Partenavia P.68 моделіндегі ұшақта қуатты қондырғы ретінде әрқайсысы 200 а. к. қуаты бар Lycoming IO-360-A1B6 (ұшақтың бір нұсқасы) екі поршеньді авиақозғалтқышы қолданылады, бұл өз кезегінде ұшу аппаратына шамамен 320 км / сағ жоғары ұшу жылдамдығын (модификацияға байланысты), сондай-ақ жоғары жүк көтергіштікті қамтамасыз етеді. Partenavia P. 68 ұшағының неғұрлым кеш нұсқаларында турбовинттік күш қондырғысы да қолданылуы мүмкін, соның арқасында жылдамдық, ұшу қашықтығы-2110 км дейін, ең жоғары жүк көтергіштігі-660 кг дейін және ұшудың ең жоғары биіктігі-5850 м дейін айтарлықтай мөлшерде жоғары.

Пайдалану

Partenavia P. 68 ұшағы әскери авиацияда да белсенді қолдануды тапты, онда әскери контингентті тасымалдаудан бастап, жергілікті жерді патрульдеу және аэрофототүсіруді жүргізу бойынша міндеттерді орындаумен аяқталды. Қазавиаорманқорғауда  Partenavia P. 68 ұшағы орман-авиациялық жұмыстарды, сондай-ақ браконьерлік фактілерді, табиғат қорғау органдарымен бірлесіп жүргізілетін аң аулау және балық аулау ережелерін бұзуды анықтауға және жолын кесуге бағытталған авиарейдтерді жүргізу үшін пайдаланылады.



Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік Күнімен!

Құрметті Қазақстандықтар!

Сіздерді еліміздің басты мерекелерінің бірі - Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күнімен шын жүректен құттықтаймыз!

Бүгін біз өзіміздің тарихи миссиямыз - тәуелсіз, гүлденген, саяси тұрақты Қазақстанды құрудамыз. Өткен жылдар ішінде қазақстандықтар тұрақты іргетасын құра алды, онда бүгінде республиканың экономикасы мен әлеуметтік саласын нығайту, оның тұрғындарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету және әл-ауқатын арттыру жөнінде белсенді жұмыстар жүргізілуде. Біздің басты құндылығымыз-өз еңбегімен, қайырымды істерімен, тарих пен дәстүрлерге ұқыпты қараумен біздің Отанымызды дәріптейтін адамдар!

Құрметті Қазақстандықтар, сіздерді осы айтулы мерекемен шын жүректен құттықтаймыз. Баршаңызды шын жүректен зор денсаулық, бақыт, әрбір отбасына бейбітшілік пен амандық, егеменді еліміздің одан әрі өркендеуі жолындағы еңбектеріңізге табыс тілейміз!

Ізгі тілекпен, "Қазавиаорманқорғау" РМҚК ұжымы.



2019 жылдың 29 қарашасында Орталық аппаратта сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тақырыбында жиналыс өткізілді

2019 жылғы 29 қарашада орталық аппаратта «"Қазавиаорманқорғау" РМҚК-да сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алу және болдырмау»  тақырыбында жиналыс өткізілді. Заң бөлімінің басшысы Ибраев Ж. О. келесіні түсіндірді:

- "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы "Қазақстан Республикасы Заңының жалпы ережелері»;

- Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл шаралары;

- Қазақстан Республикасының 2015-2025 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясы.



Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Күнімен!

Құрметті Қазақстандықтар!

Сіздерді мемлекеттік мереке-Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Күнімен құттықтаймыз! Бұл күні, 27 жыл бұрын Нұрсұлтан Назарбаев алғашқы бүкілхалықтық сайлау нәтижесінде, ел Президенті жарияланды. Мемлекет басшысы-халық пен мемлекеттік билік бірлігінің, Конституцияның мызғымастығының, адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының нышаны және КЕПІЛІ. Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев – қарқынды әлеуметтік-экономикалық, саяси дамуы бар мемлекеттің бірегей моделін қалыптастырған, бәсекеге қабілетті мемлекетті құру үшін өз күшін, дарындарын беретін, қазіргі заманның көрнекті мемлекеттік және саяси қайраткері. Сондықтан, оның стратегиялық ойлауы мен көреген саясаты әлемдік көшбасшыларды таңдандырады, адамдардың шынайы құрметін тудырады, қазақстандықтарға қоғамды онжылдықта алға дамытудағы басымдықтарды айқындауға мүмкіндік береді.

Құрметті Қазақстандықтар, сіздерді осы айтулы мерекемен шын жүректен құттықтаймыз. Баршаңызды шын жүректен зор денсаулық, бақыт, әрбір отбасына бейбітшілік пен амандық, егеменді еліміздің одан әрі өркендеуі жолындағы еңбектеріңізге табыс тілейміз!

Ізгі тілекпен, "Қазавиаорманқорғау" РМҚК ұжымы.



2019 жылғы 29 қарашада "2019 жылғы өрт қауіпті маусымның қорытындысы" тақырыбында кеңес өтті

Қазақстан Республикасы Экология, Геология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің Павлодар облыстық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясында "2019 жылғы өрт қауіпті маусымның қорытындысы" тақырыбында кеңес өтті.

"Қазавиаорманқорғау" РМҚК кәсіпорынынан кеңеске Баянауыл авиациялық бөлімшесінің басшысы С. Н. Морозов қатысты.



Туған өлке табиғатын тану- Итаю (балборсық)

Үнді итаюы (балборсық), немесе тақыр борсық (Mellivora capensis) – өз түрінің бір өкілі болып табылатын сусарлар тұқымдас кішкентай жыртқыш.

Бұл жануардың атын балды ұнататындығымен атайды, алайда ол жабайы аралардың колонияларына шабуылдарын өте сирек жасайды және негізінен әртүрлі жануарларды жейді. Балборсық Африка мен Азияда тұрады. Африкада бұл Арабстан түбегінен бастап Орта Азияға дейін, сондай-ақ Үндістан мен Непалға дейін барлық жерде кездеседі. Итаютар әртүрлі климаттық белдеулерде, соның ішінде дала, орман және таулы жерлерде, шөлдер немесе тропикалық ормандар сияқты өте ыстық немесе ылғалды аймақтардан аулақ өмір сүреді.

Өткен ғасырдың 80-жылдарына дейін бұрынғы КСРО аумағындағы итаю тек Түркіменстанда тұрады деген пікір қалыптасқан. Қазақстанда алғаш рет итаюды зоолог Коринфский тапты. 1987 жылдың наурыз айында оның әріптесі Плахов Үстірт қорығының аумағында итаюды көрді. Аң терең емес жаңа қазылған күзенде қысқа мерзімді ұйықтау жағдайында табылды, ол суық болғандықтан ұйқтады. Мазасызданған итаю ызаланып адамдарға ырылдаумен тап берді. Сол жылы басқа жерде итаюмен тағы бір кездесу тіркелді. Бұл аймақта аң сирек болса да, онда үнемі өмір сүргенін дәлелдейді. Итаю еліміздің териофауна құрамына енгізіліп, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілді. Маңғыстауда тұратын қазақтарда сенім бар - егер бала итаюды кездестірсе, онда батыл және табысты адам болып өседі.

Сыртқы түрі

Ересек итаюдың дене ұзындығы 60-77 см болғанда (бұл 25 сантиметр құйрығын есептемегенде) орта есеппен 8-16 кг салмақ болады. Сыртынан ол борсыкқа, оның созылған денесімен және қысқа бұлшықты аяқтармен, ұқсайды. Бірақ итаюдың тұмсығы борсыкка қарағанда, тұйық, құлақ қабыршақтары жоқ, алдыңғы табандарда 4-5-сантиметрді иілген тырнақтар бар, ал терісі өте икемді және қалың - мойында ол 6 мм қалыңдыққа жетеді.

Бұл жыртқыштың түсі қарама-қарсы: дененің барлық төменгі бөлігі, соның ішінде аяқтары қара жылтыр жүнмен жабылған, ал бастың жоғарғы бөлігі, арқасы мен бүйірінің сұр-ақ түсі бар.

Итаюдың саусақтарының арасында кішкене тері өсімдері бар, ал табаны жалпақ және жүнсіз. Табандардың өзі үлкен, ұзыншақ, ал саусақтары, әсіресе тырнақтардың ұзындығы ең үлкен алдыңғы табандарда, бір-бірінен сәл алыс көрінеді. Аң басы ірі, кең және өте жалпақ бас сүйегі бар, бірақ мұрынға қарай ол күрт тарылады. Тұмсығы өте қысқа және соңында өтелген көрінеді. Жыртқыштың көзі қара және ұсақ, сондықтан кейде жануардың көмір дей-қара жүні аясында оларды көру оңай емес.

Мінез-құлықы және тамақтануы

Тұрғын үй үшін итаю 1-ден 3 метрге дейін күзенді қазады, ол қандай да бір төсенішсіз шағын камерамен аяқталады. Қуатты алақанның арқасында ол тек 10 минут ішінде пана қазып алады. Кейде итаю басқа жануарлардың күзелерін алып, сондай-ақ үй ретінде жартасты және тіпті ағаш бұталарын пайдаланады. Өз аумағында итаюларда әдетте бірнеше күзен бар, және олар тәулік ішінде үлкен қашықтықты өтеді, сондықтан бір жерде екі түн қатарынан ешқашан түнемейді. Бұл аңдар көбінесе ымыртта немесе түнде белсенді, бірақ салқын ауа райы кезінде оларды күндіз де көруге болады.

Итаютар таңқаларлық батыл, кейде агрессивті жануарлар ретінде белгілі. Олардың қалың терісі, қуатты жақтары мен тырнақтары жаудан қорғаудың тиімді құралдары болып табылады. Улы жыландыдың шағуына итаюларда өте ерекше реакция тән, ол конвульсия және өлім сияқты көрінеді - бұл жағдайда 20-40 минуттан кейін жануар тіріліп, қалыпты өмірге оралады. Сонымен қатар, аңның, скунс сияқты, сұлы өте жарамсыз иісті бездері бар. Итаюға қауіп төнген жағдайда, ол өзінен тіпті айтарлықтай көлемі артық жануарларға шабуыл жасайды.

Бұл жыртқыш кез-келген жануарлармен тамақтанады, тасбақа, улы және улы емес жыландар мен шағын қолтырауыннан бастап, өрмекшілермен және шаяндармен, әр түрлі жәндіктермен (шегіртке, термиттермен) аяқтайды. Сондай-ақ, тағам әзіріне түрлі кеміргіштер, түлкі немесе антилопа ірі жануарлардың төлдері, құстар мен олардың жұмыртқалары, сондай-ақ қосмекенділер мен жемтіктер кіреді. Кейде итаю жидектер мен жемістер жейді. Тамақ іздеуде ол жер бетіне жылжиды, бірақ кейде, әсіресе балға жету үшін, ағаштарға да барады. Итаюдың иіс қабылеті өте жоғар, ол жер астында жасырынып жатқан аңдарды табуға көмектеседі, оны аң тез қазып алады. Сирек кездесетін аппетитке ие бола отырып, ол тамаққа жарамды барлық нәрсеге түседі және кез келген аңға шабуыл жасайды.

Жыландар (тіпті улы мамбылар), кесерткелер, құстар, ұсақ аңдар, балықтар, бақалар, тасбақалар, шаяндар және жәндіктер итаютың олжасы болады. Тағамына қосымша құс жұмыртқалары, жемістер, тамырлар мен гүлшоқтары қосымшаланады. Итаю жер мен ағаштарда бірдей ептілікпен аң аулайды, сурикаттар, егеуқұйрықтар, дала тиындар жер ақуыздар індеріне кіреді; іннің иесін ол дереу өлтіреді және сол жерде жейді. Өзінің сүйікті балын іздегенде, жануарлар мен адамдарды ара ұяларына жетуді үйренген бал көрсеткішінің құсының көмегін жиі қолданады. Ұзын және өткір тырнақтармен аң ұяны жыртады, ал қалың жүн мен қалың тері оны ызаланған жәндіктердің шағуынан қорғайды. Итаю тойғаннан кейін, тамақтануға бал көрсеткіші кіріседі, оған балауыз бен бал араларының құрттары қалады.

Көбею және өмір сүру ұзақтығы

Жылдың көп бөлігі итаюлар жалғыз өмір сүреді. Ұрғашы итаю тек қана ағу кезінде өз аумағында еркек итаюдың болуына төзеді. Қырындау мерзімі жылдам және қатал. Әдетте інде болатын жұптастырудан кейін ұрықтандырылған ұрғашы серіктесін құып жібереді. Жүктілік 6-7 айға созылады. Босанғанға дейін ұрғашысы інді дайындайды, онда бір-үш күшік пайда болады. Бірінші уақытта анасы балаларын сүтпен тамақтандырады,тек бір мезгіл әлдену үшін оларды қараусыз қалдырады, ал олар өсіп келе жатқан кезде аң аулауға көп уақыт жұмсайды. Ұрпақтары іннен алғашқы шыққан кезінде ең үлкен қауіп күтеді. Егер анасы көмекке келе алмаса, кішкентай итаюлар жыртқыштардың, оның ішінде өздерінің ересек туыстарының құрбандары бола алады. Шамамен 18 айда нәрестелер жыныстық жетілуге жетеді - және анасымен қуылғаннан кейін, өз учаскелерін іздеуге кетеді. Олардың өмір сүру ұзақтығы табиғатта әлі белгісіз, еріксіз-шамамен 25 жыл.

Жаулары

Итаюдың табиғи жаулары-қасқырлар мен жабайы иттер. Арыстандар, әдетте, итаюмен соқтығысудан қашады, бірақ кейбіреулері өте сирек болса да, балборсықтарды (рательдерді) аулай алады. Көбінесе, бұл прайдтан (үйірінен) қуылған немесе жараланған, аштықтан торыққан жануарлар. Итаю өз өмірі үшін жанкешті күреседі, ол іс жүзінде тістеу ауруын сезінбейді, өйткені оның өте қалың терісі мен үлкен май қабаты бар. Ал жыртқыш өзі тырнақтарымен және тістерімен, шабуыл жасауға ойластырылған жануарға, өте ауыр жарақат келтіруі мүмкін.



2019 жылғы 18 қарашада "2019 жылғы өрт қауіпті маусымның қорытындысы" тақырыпта кеңес өтті

Қазақстан Республикасы Экология, Геология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің Алматы облыстық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясында "2019 жылғы өрт қауіпті маусымның қорытындысы" тақырыбында кеңес өтті.
"Қазавиаорманқорғау" РМҚК кәсіпорынынан кеңеске Алматы авиациялық бөлімшесінің басшысы Б. С. Төлепбергенов және Талдықорған авиациялық бөлімшесінің басшысы М. К. Базарбеков қатысты.



Орман күзетінде-ауа үрлеу-бүріккіш АМ-190

Ауа үрлеу-бүріккіш орман алқаптарында өрт ошақтарын сөндіру кезінде пайдаланылады, сөндірудің ауа-су тәсілін қолдану арқылы нәтижеге қол жеткізіледі. Жалын сөндіру процесі судың ұсақ дисперсті тамшылары бар қатты ауа ағыны есебінен жүреді. Осы мақсатта өрт сөндіру ауа үрлегіштері суы бар сыйымдылықпен жабдықталады. Ауа ағыны суды тартып алады және оны шашыраған күйінде өрт ошағына береді. Нәтижесінде жалын біртіндеп өшіріледі. Oleo-Mac am 190 бүріккіші қазіргі заманғы қуаты 3,5 а.к.72,4 текше см. көлемімен Oleo-Mac бензинді қозғалтқышының қуатын пайдаланады. Бұл қозғалтқыштың артықшылықтары жоғары сенімділік пен әр түрлі ауа райы жағдайында пайдалану мүмкіндігін қамтиды.
Қозғалтқыш, моторесурсты арттыру үшін, қағаз сүзгішпен (гофрленген), сондай-ақ тиімді салқындату жүйесімен жабдықталған. Карбюраторлық жүйе ластануға төзімділікті арттыратын компенсаторларды пайдаланады. Мото бүріккіште орнатылған помпа тозуға жақсы төзімді және химикаттарды бүрку үшін жеткілікті үлкен қысымды қамтамасыз етеді (пайда болған ауа ағынының жылдамдығы 120 м/с дейін жетуі мүмкін). Бүріккіштің осы моделінің ерекшеліктерінің бірі оны ауа үрлеу ретінде пайдалану мүмкіндігі болып табылады. Қуатты ауа ағыны шаң мен қоқысты тиімді жоюды қамтамасыз етеді, ауаның максималды көлемі 960 текше м / сағ. Сонымен қатар, Oleo-Mac am 190 бүріккіші ұнтақты заттарды шашырату кезінде жақсы нәтиже көрсетеді, бұл оны ашық отты сөндіру кезінде қосымша пайдалануға мүмкіндік береді.
Бүріккішпен жұмыс істеу үшін ыңғайлы баулар қарастырылған-пайдаланушы бұйымды ыңғайлы тасымалдауы мүмкін, оған 12,5 кг агрегаттың жеке салмағы аз әсер етеді. Заттарды бүрку үшін бактың көлемі 14 л құрайды, бұл ұзақ үздіксіз жұмыс үшін жеткілікті. Реттелетін сапта басқару элементтері орналастырылған. 
Бүрку сипаттамалары осы бүріккіш моделін пайдалану кезінде өңдеудің жоғары сапасын анықтауға мүмкіндік береді. Бүрку кезінде сұйықтық шығыны 0,5-3 л / мин құрайды, бұл тиімді таралуын көрсетеді. Қорытынды жасай отырып, бүріккіштің жоғары сенімділігі, пайдалану қарапайымдылығы, өнімділігі туралы қорытынды жасауға болады.


2019 жылдың 15 қарашасында Қазақстанның бірнеше облысында өрт қауіпті маусым аяқталды

"2019 жылы мемлекеттік орман қоры жерлерінде өрт қауіпті маусымның аяқталуы туралы" №17-5-6/59 бұйрығына сәйкес, 2019 жылы 15 қарашада Жамбыл, Алматы, Қызылорда және Түркістан облыстарының аумақтарында өрт қауіпті маусым аяқталады.


2019 жылғы 7 қарашада "Қазавиаорманқорғау" РМҚК-да азаматтық қызметшілер аттестаттаудан өтті

2019 жылғы 7 қарашада "Қазавиаорманқорғау" РМҚК-да азаматтық қызметшілер аттестаттаудан өтті. Азаматтық қызметшілерді аттестаттау қызметшілердің білімі мен біліктілігінің олардың атқаратын лауазымына және (немесе) олар үміттенген біліктілік санатына сәйкестігі деңгейін айқындау мақсатында жүзеге асырылады. Аттестациялау кезінде азаматтық қызметшілердің өзіне жүктелген міндеттерді орындау қабілеті негізгі бағалау өлшемі болып табылады. Аттестаттау комиссиясының құрамына төраға - Бас директор Кесимбаев А. А., комиссия мүшелері - бас бухгалтер Төлепбергенова А. С., заң бөлімінің басшысы Ибраев Ж. О., кадр бөлімінің басшысы Алмабаев С. К., ұшу-өндірістік қызметінің басшысы Аманов А. К. кірді. Аттестаттау сынақтарына бақылаушы-ұшқыштар, авиациялық бөлімшелердің басшылары, бухгалтерлер, заң кеңесшісі, экономист, АӨТ және АӨК нұсқаушылары, ҰКҚ, РДҚ және АӨҚ басшылары, мемлекеттік сатып алу бөлімінің басшысы, бас бухгалтер, инженер-бағдарламашы, контент-менеджер, РДҚ диспетчері және т. б. қатысты. Қызмет басшылары аттестаттаудан өтіп жатқан қызметкерлердің кәсіби дағдылары мен жеке қасиеттерін атап өтті. "Қазавиаорманқорғау" РМҚК азаматтық қызметкерлері аттестаттаудан сәтті өтті.


КСРО, Ресей Федерациясында және Қазақстан Республикасында ормандарды авиациялық қорғаудың қалыптасу тарихы. 3-тарау. Жалғасы

1978 жылы Орталық авиабазаның өндірістік-техникалық зертханасының инженері Н. А. Пушкаревтің ұтымды ұсынысы бойынша "СУ-Р" ролик типті арнайы түсіру құрылғысы әзірленді,ол өрт сөндіруші десантшылардың түсіруді орындау қауіпсіздігін және топтарды түсіруді жеделдетті.

Сол уақытта Ми-4 тікұшағына қосымша Ми-8 тікұшақтарынан түсірулер орындалады. 1972 жылы орталық авиабазаның техникалық талаптары бойынша өрт сөндіруші-парашютшілер үшін арнайы "орманшы" парашюттік жүйесі құрылып, енгізілді, соның арқасында жерге қонудың дәлдігі мен қауіпсіздігі айтарлықтай өсті. Бұл ретте 4М сериялы T-4 спорттық-жаттығу парашюті негізге алынды. "Орманшы" саңылаулы парашюттерге жатады.

 Реактивті әсердің арқасында (ауа күмбездегі арнайы саңылаулар арқылы өтеді) өрт сөндіруші-парашютші көлденең бағытта қозғалуға және бұрылуға оңай. "Орманшыда" секіру 600 метр биіктіктен орындалады. "Орманшыны" енгізу оңай болмады. Орман шаруашылығының көптеген қызметкерлері оларды сынап көрді, олар парашютистен жоғары біліктілікті талап етеді деп есептеді. 1985 жылы ормандағы шектеулі алаңдарға дәлірек қонуға және желдің жылдамдығы 12 м/сек-қа дейін секіруге мүмкіндік беретін арнайы мақсаттағы "орманшы-2" ауада сырғанау парашюттік жүйесі әзірленіп, енгізілді, бұл парашюттік жүйені іс жүзінде "барлық ауа-райылық" болды. Секіруді көрген "Вокруг света" журналының тілшісі қабылдау комиссиясының төрағасы Э. П. Давыденкоға сұрақ қойды: "неге жаңа "Лесник" керек?, егер бұрынғы "орманшы" орман өрттерінде өзін жақсы көрсетсе?». Давыденко жауап берді: "қазір біздің қызметке көбірек талаптар қойылады. Өртті дер кезінде сөндіру, мүмкіндігінше көп ошақтарды жою – қоршаған ортаны қорғау ісіне біздің үлесіміз".

Егер ескі "Орманшыда" терең тайга өртіне жақын жерге қонбаса, онда сіз сынақтарда көрген парашют осы тапсырманы іс жүзінде шешеді. Ал қорытынды ретінде- қосымша жүздеген гектар орманды құтқару". "Орманшы-2" парашютімен бір уақытта парашютші-өрт сөндіруші "СПП-2" жарақтарының жаңа нұсқасы әзірленді және сынақтан өтті. Ол екі қабатты берік матадан жасалған комбинезон түрінде жеңіл, бірақ берік ендірмелермен орындалды, костюмды жүзбелі қылды. Үлкен қорғаныш жағасы мен қайырмалы торы бар қорғаныш дулыға пайда болды. Орманға секіру кезінде жарақат алу қаупі айтарлықтай азайды.1986 жылдың 25 сәуірінде Чернобыль АЭС апат болды. Авиаорманқорғау Чернобыль апатының салдарын жоюға белсене қатысып, 200-ге жуық қызметкер мен көптеген техника жіберді.Иуағар құрылғылары бар авиация пайдаланылды,ол кезде онымен тек қана авиаорманқорғау жабдықталған. Чернобыль АЭС-індегі апатты жою жөніндегі жұмысы үшін Красноярск авиабазасының бастығы Н. А. Ковалев, орталық авиабазаның ұшу-өндірістік қызметінің инспекторы А. И. Глебов, Орал авиабазасының бастығы В. С. Тарасевич ерлік орденімен марапатталды.80-ші жылдары ормандарды авиациямен қорғау жүйесінде өрттің 70%-ға дейін бастапқы сатыларында сөндірген 8 мыңнан астам өрт сөндіруші парашютшілер мен өрт сөндіруші десантшылар жұмыс істеді. Авиакәсіп орындарда жылына 600 әуе кемесі жалға алынды. Өрт қауіпті маусымда ұшу сағаты 110-115 мың болды. Авиация көмегімен дер кезінде 85% орман өрті анықталды. Өрттің орташа ауданы 22-27 га құратын.
Парашют-десанттық өрт сөндіру қызметінің күшімен базааралық маневрлеу бүкіл Кеңес Одағының аумағы бойынша жүзеге асырылды. Ормандарды авиациялық қорғау жүйесінде күштер мен құралдарды, қаржы және басқа да ресурстарды орталықтандыру жоғары тиімділікпен жұмыс істеуге мүмкіндік берді.

Жалғасы бар...



2019 жылдың 1 қарашасында Қазақстанның бірнеше облысында өрт қауіпті маусымы аяқталды

"2019 жылы мемлекеттік орман қоры жерлерінде өрт қауіпті маусымның аяқталуы туралы" №17-5-6/59 бұйрығына сәйкес, 2019 жылы 1 қарашада - Ақсу-Жабағылы, Қаратау, Алакөл, Алматы, Үстірт, Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорықтары, "Алтын Емел" мемлекеттік ұлттық табиғи парктері, Іле-Алатау, "Көлсай Көлдері", Жоңғар-Алатау, Шарын және Сайрам-Өгем, "Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерваты, Батыс Алтай, Марқакөл, Наурызым және Қорғалжын мемлекеттік табиғи қорықтары, "Ертіс Орманы" және "Семей Орманы" мемлекеттік орман табиғи резерваттары, "Алтын дала", "Ақжайық", "Ырғыз-Торғай" мемлекеттік табиғи резерваттары, "Бурабай", "Көкшетау", "Бұйратау" мемлекеттік ұлттық табиғи парктері, Тарбағатай, Қарқаралы, Қатон-Қарағай, Баянауыл, Сандықтау оқу-өндірістік орман шаруашылығы және "Жасыл Аймақ" республикалық мемлекеттік кәсіпорны, республикалық орман селекциялық-тұқым шаруашылығы орталығы, сондай-ақ Ақмола, Атырау, Ақтөбе, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Павлодар және Солтүстік Қазақстан облыстарының әкімдіктері жанындағы Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармаларының орман мекемелері аумақтардағы өрт қауіпті маусым аяқталуда.


2019 жылы 27 қазанда Алматы авиациялық бөлімінің қызметкерлері өрт тапты

2019 жылы 27 қазанда Алматы авиациялық бөлімшесі күзететін аумақты авиациямен қарауылдау барысында Қошқарбай ауылының ауданында мемлекеттік қор жерлерінен өрт шыққаны табылды. Өрт туралы ақпарат дереу орман иесіне берілді. Табылған кездегі өрт ауданы 0.6 га.


2019 жылғы 22-24 қазан аралығында табиғат пайдалану ережелерінің сақталуын бақылау және табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілерін анықтау бойынша ұшулар жүргізілді

2019 жылдың 22-24 қазан аралығында Бородулиха авиациялық бөлімшесінің мамандары "Семей Орманы" МОТР Бородулиха филиалының орман иеленушілерімен бірлесіп табиғат пайдалану ережелерінің сақталуын бақылау және табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілерін анықтау мақсатында күзетілетін аумақты аралап шықты. Авиарейдтер барысында табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілері анықталған жоқ.


2019 жылы 19 қазанда табиғат пайдалану ережелерінің сақталуын бақылау және табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілерін анықтау бойынша ұшу жүзеге асырылды

2019 жылы 19 қазанда Талдықорған авиациялық бөлімесіні қызметкерлері ,"Жоңғар-Алатау" МҰТП бас директоры және Алматы облыстық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясының бас маманы бірлесіп, табиғатты пайдалану ережелерінің сақталуын бақылау және табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілерін анықтау мақсатында күзетілетін аумақты аралап шықты. Авиарейд барысында табиғатты қорғау заңнамасын бұзу фактілері анықталған жоқ.


"Ертіс Орманы" МОТР РММ-де орман шаруашылығы қызметкерлері күніне арналған салтанатты іс-шара өтті

2019 жылғы 18 қазанда "Ертіс Орманы" мемлекеттік орман табиғи резерваты республикалық мемлекеттік мекемесінде орман шаруашылығы қызметкерлері күніне арналған салтанатты іс-шара өтті.

Іс-шара барысында "Ертіс Орманы" МОТР РММ орман алқабын күзетуге көмек көрсеткені үшін "Қазавиаорманқорғау"РМҚК қызметкерлері марапатталды.

Сол күні орман өрттерінде қаза болғандарды еске алды. Іс-шараға аудан мекемелері мен ұйымдарының, әкімдіктің және басқа да ұйымдардың өкілдері қатысты. Іс-шараға қатысушылар бір минут үнсіздікпен орман өрттерінде қаза болғандарды еске алды. Ескерткіштің етегіне гүл шоқтары мен гүл шоқтары қойылды.



2019 жылы 17 қазанда Баянауыл авиациялық бөлімшесінің қызметкері профилактикалық дәріс өткізді

2019 жылғы 17 қазанда халықты ақпараттандыру бағдарламасы аясында Баянауыл авиациялық бөлімінің ПҚТ нұсқаушысы Е. Б. Ибраев Торайғыр орта мектебінің оқушылары арасында өртке қарсы тақырыпта профилактикалық дәріс өткізді.

Дәріс барысында оқушылар МОҚ аумағында отты пайдалану кезіндегі сақтық шараларымен, орман өртін байқаған кездегі іс-әрекеттермен, орманға барғанда санитарлық нормаларды сақтау ережелерімен танысты. Дәріс соңында қатысушыларға үгіт-насихат парақшалары таратылды.



Орман шаруашылығы қызметкерлері күнімен құттықтаймыз

Орман шаруашылығы қызметкерлерінің күні (Белоруссия, Қырғызстан, Ресей Федерациясы және Украинада - орман қызметкерлері күні)— барлық орман қызметкерлерінің интернационалдық кәсіби мерекесі. Қазан айының үшінші жексенбісінде Қазақстанда өздерінің асыл еңбегімен біздің орман байлығымызды еселейтін және оларды тиімді пайдалануға ықпал ететін адамдардың кәсіби мерекесі аталып өтеді.

Барлық уақытта адамдар іс жүзінде кез келген кәсіп беделді бола алатынын мойындады – барлығы адам қалай жұмыс істейтініне байланысты. Кез келген мамандық бірегей. Әр мамандықтың өзіндік ерекшелігі, өз құндылықтары мен қаһармандары бар.

Орман - біздің ең үлкен табиғи байлығымыз, экологиялық қауіпсіздіктің кепілі, елдің халықтық-шаруашылық кешенінің басым бөлігі. Орманға дана және қамқор иесі қажет. Осы құнды ұлттық қазынаны сақтау, көбейту, қамқорлы және ұтымды пайдалану — орманшылықтың ғана емес, қоғамның да міндеті.

Құрметті орман шаруашылығы қызметкерлері!

Сіздерді кәсіби мерекелеріңізбен шын жүректен құттықтаймыз! Шын жүректен денсаулық, оптимизм, еңбекте жаңа жетістіктер тілейміз. Сіздің барлық мақсаттар мен ұмтылыстарыңыз іске асырылатын боласын, әрбір отбасында бейбітшілік, бақыт және береке орын алсын!

Ізгі тілекпен, "Қазавиаорманқорғау" РМҚК ұжымы



Катон-Қарағай ұлттық паркінде 6 тәулікке жуық ірі өрт сөндірілді

Катонқарағай ұлттық паркінде 20 гектардан астам орман алқабы жанып кетті, деп хабарлайды "Хабар 24". Өрт, жетуі қиын таулы жерлерде, 6 тәулік бойы сөндірілді. Өрттің үш көзі теңіз деңгейінен 2000 метр биіктікте табылды. Ұлттық парктің 114 қызметкері, Қазавиаорманқорғау әуе бөлімшесі және ат патрульдері отпен күресті. Іс жүзінде өрт сөндірушілер тау беткейінде мотопомпалар орнатылып, жалын ошақтарын жойды. Жыл басынан бері бұл Катон-Қарағай паркінде алтыншы өрт болды. Оқиға себептері мен мән-жайларында өңірде құрылған жұмыс тобымен талқылануда.

Юрий Лесной, "Қазавиаорманқорғау" РМҚК Катон-Қарағай авиациялық бөлімшесінің басшысы»:

- Биылғы жылы Катон-Қарағай паркінің аумағында 6 өрт болды, олар жетуі қиын жерде, онда жету тек аттармен немесе тікұшақпен ғана, түнде - суық, күндіз - ыстық. Тау беткейінде мотопомпалармен су жеткізу қиынға соқты.



Аспаннан құлап түскен бірдеңе ШҚО ұлттық паркіндегі қатты өрттің себебі болуы мүмкін

Шығыс Қазақстанда белгісіз нысан аспаннан құлап түсті. Ол Катон-Қарағай ұлттық паркіндегі ірі өрттің себебі болды. Өрт үш тәуліктен кейін ғана ауыздықталды, бірақ әлі күнге дейін жалғасуда. Орман қорғау қызметкерлері өртті жою қиын жерлерге байланысты қиын болғанын айтады. Сонымен қатар, қылшық пен жапырақтан жасалған төсеніш бір жарым метр қалыңдыққа жетуі мүмкін және оны сөндіру мүмкін емес. Қазір ең бастысы-өрттің таралуына жол бермеу, ал бықсуы, кейбір ошақтар шығуы қар жауғанға дейін болады. 80 гектар дала мен орман жанып кеткен өрттің себебі қазір анықталуда. Негізгі нұсқасы өте ерекше: қорық аумағына аспаннан бір нәрсе құлап түсуінен мүмкін.

Владимир Санаров, "Қазавиаорманқорғау" РМҚК ұшу-өндірістік қызметінің инспекторы:

- Куәгерлердің айтуынша, ол жерде танылмаған ұшу объектісінің құлауынан өрт пайда болды. Ал, бұл зымыран-тасығыштың қадамы деп болжануда. Бірнеше адам оны көрген, тіпті түсіруге тырысты. Бірақ осы өрттің салдарынан өрт шығып, 82,2 гектар жерге тарады.



2019 жылы 11 қазанда өрт табылды

2019 жылғы 11 қазанда мемлекеттік қор жерлері аумағында өрт пайда болды, Өскемен ҚМУ Серебрянск орманшылығының  160 және 165 кварталдарына қауіп төнді. Өрт апатымен күреске Өскемен авиациялық бөлімшесінің, Өскемен ҚМУ, ТЖД күштері мен құралдары жіберілді. Жаттыққан іс-әрекеттердің күшімен өрт тоқтатылды, Мемлекеттік орман қорына төнген қауіп  алынды. Өртті сөндіруге Өскемен авиациялық бөлімшесінің тікұшағы мен 7 өрт сөндіруші-десантшылары, Өскемен ҚМУ-ның 10 адамы, ТЖД-ның 5 адамы, 3 техника бірлігі жұмылдырылды. Өрт алаңы анықталуда.


2019 жылы 11 қазанда Жамбыл авиациялық бөлімінің қызметкерлері өрт шыққанын тапты

2019 жылдың 11 қазанында мемлекеттік қор жерлері аумағында өрт пайда болды, Көктерек ҚМУ-нің  Алмалы орманшылығының 80-кварталына қауіп төнді. Өрт болған жерге Жамбыл авиациялық бөлімінің 5 өрт сөндіруші-десантшылары өрт сөндіру құралдарымен, өрт сөндіру және оның одан әрі таралуына жол бермеу үшін жеткізілді. Дер кезінде анықтау және оқшаулау шараларын қабылдау нәтижесінде өрт тоқтатылды, мемлекеттік орман қорына қауіп жойылды. Өрт 5 га көлемінде АПС күшімен сөндірілді.


2019 жылы 9 қазанда өрт табылды

2019 жылы 9 қазанда Берел филиалы Рахман орман шаруашылығының 63 және 64 кварталдарының аумағында өрт шықты. Өрт сөндіруге Катон-Қарағай авиациялық бөлімшесі мен Катонқарағай МҰТП күштері мен құралдары жіберілді. Өрт сөндіру жетуі қиын жермен күрделенді. Отпен күрес 5 тәулікке созылды. 14 қазанда өрт ауыздықталды.

Өртті сөндіруге Катон-Қарағай авиациялық бөлімшесінің тікұшағы мен 6 өрт сөндіруші-десантшылары, Қатон-Қарағай МҰТП 100-ден астам адамы, 5-тен астам техника жұмылдырылды. Өрт аумағы 86.2 га.



2019 жылы 9 қазанда өрт жойылды

2019 жылы 9 қазанда "Бурабай" МҰТП, Котаркөл орман шаруашылығының 7 кварталының аумағына өткен өрт табылды. Өрт апатымен күреске Бурабай авиациялық бөлімшесінің және "Бурабай" МҰТП күштері мен құралдары тастанды. Жедел қабылданған шаралардың арқасында өрт 0.01 га кіші алаңда жойылды. Өртті ауыздықтауға және жоюға: Боровской авиациялық бөлімшесінің тікұшағы мен 2 өрт сөндіруші-десантшысы, "Бурабай" МҰТП 12 адамы, 3 техника жұмылдырылды.


2019 жылы 8 қазанда өрт жойылды

2019 жылдың 8 қазанында КММ «Аққөл ООШ» Ақкөл орман шаруашылығының 109 кварталына қауіп төніп тұрған өрт анықталды. Өрт апатымен күреске Ақмола авиациялық бөлімшесінің және "Ақкөл ООШ" КММ күштері мен құралдары жіберілді. Жаттыққан  іс-әрекеттердің күшімен өрт тоқтатылды, Мемлекеттік орман қорына төнген  қауіп алынды. Өрт 0,01 га аумақта жойылды. Өртті ауыздықтауға және жоюға Ақмола авиациялық бөлімінің тікұшағы мен 5 өрт сөндіруші-десантшысы, "Ақкөл ООШ" КММ 8 адамы, 4 техника жұмылдырылды.


2019 жылы 8 қазанда өрт жойылды

2019 жылы 8 қазанда "Кеңес" ҚММ Күзған орманшылығының 91 кварталында өрт табылды. Өрт апатымен күреске Ақмола Авиациялық бөлімшесі мен "Кеңес"КММ күштері мен құралдары жіберілді. Жаттыққан іс-әрекеттердің күшімен өрт тоқтатылды, Мемлекеттік орман қорына төнген қауіп алынды. Өрт 1 га аумақта жойылды. Өртті сөндіруге Ақмола авиациялық бөлімінің тікұшағы мен 6 өрт сөндіруші-десантшысы, "Кеңес" ҚММ 9 адамы, 5 бірлік техника жұмылдырылды.


2019 жылдың 8 қазанында табиғат пайдалану ережелерінің сақталуын бақылау және табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілерін анықтау бойынша ұшулар жүзеге асырылды

2019 жылдың 8 қазанында Қарқаралы авиациялық бөлімшесінің мамандары Қарқаралы МҰТП орман қорғау және өсімін молайту бөлімінің бастығы Е. Құрманғалиевпен бірлесіп табиғат пайдалану ережелерінің сақталуын бақылау және табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілерін анықтау мақсатында күзетілетін аумақты аралап шықты. Авиарейд барысында табиғатты қорғау заңнамасын бұзу фактілері анықталған жоқ.


2019 жылы 8 қазанда Көкшетау авиациялық бөлімінің қызметкерлері өрт шыққанын тапты

2019 жылы 8 қазанда Көкшетау авиациялық бөлімшесі күзетілетін аумақты авиациямен қарауылдау барысында Куйбышев ҚМУ және Бұқпа аумағында, Густорощин орман шаруашылығының 155 кварталында өрт шыққанын тапты. Өрт апатымен күреске Көкшетау авиациялық бөлімінің, Куйбышев ҚМУ және Бұқпа күштері мен құралдары жіберілді. Өртті сөндіруге 1 тікұшақ және Көкшетау авиациялық бөлімінің 6 өрт сөндіруші-десантшысы, Куйбышев және Букпа ҚМУ-нің 20 адамы, 5 бірлік техника жұмылдырылды. Өрт 2 га көлемінде жойылды.


2019 жылдың 7 қазанында табиғат пайдалану ережелерінің сақталуын бақылау және табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілерін анықтау бойынша ұшулар жүзеге асырылды

2019 жылы 7 қазанда Өскемен авиациялық бөлімшесінің мамандары табиғатты қорғау полициясы өкілдерімен бірлесіп табиғат пайдалану ережелерінің сақталуын бақылау және табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілерін анықтау мақсатында күзетілетін аумақты аралап шықты.

Авиарейд барысында табиғатты қорғау заңнамасын бұзу фактісі анықталды - Қызыл кітаптағы балықты заңсыз аулау. Қызыл кітаптағы балықты заңсыз аулау аулау фактісі бойынша барлық материалдар қылмыстық іс қозғау үшін Алтай қаласының АІІБ-не берілді.

Сол  күні Марқакөл мемлекеттік табиғи қорығының аумағында заңсыз балық аулауды жүзеге асыратын қорық аумағындағы топ ұсталды. Оқиға орнына Теректі кенттік полиция бөлімінің жедел тобы жеткізілді.

Тексеру кезінде заңсыз аулау өнімдері, аулау құралдары және тіркелмеген қарудың бір бірлігі табылды. Бұл ретте, топ көлік құралын жүргізу құқығына құжаттары жоқ үшінші тұлғаға тиесілі автомашинада орын алған.



2019 жылы 7 қазанда Боровской авиация бөлімінің қызметкерлері өрт тапты

2019 жылы 7 қазанда Боровской авиациялық бөлімшесі күзетілетін аумақты авиациямен қарауылдау барысында, мемлекеттік қор жерлерінде "Бұқпа" КШБ Самарбай орманшылығына қауіп төніп тұрған өрт табылды. От апатымен күреске Боровской авиациялық бөлімшесінің, КММ "Бұқпа"КШБ, мамандандырылған өрт сөндіру бөлімінің күштері мен құралдары жіберілді. Өртті сөндіруге: 1 тікұшақ және Боровской авиациялық бөлімшесінің 3 өрт сөндіруші-десантшы, "Бұқпа" КМУ және МӨСБ қызметкерлері, 6 бірлік техника жұмылдырылды.


2019 жылдың 5 қазанында табиғат пайдалану ережелерінің сақталуын бақылау және табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілерін анықтау бойынша ұшулар жүзеге асырылды

2019 жылдың 5 қазанында Ақмола авиациялық бөлімшесінің мамандары Ақмола облысының табиғатты қорғау инспекциясы және Ақкөл ауданының ӨПК өкілдерімен бірлесіп табиғатты пайдалану ережелерінің сақталуын бақылау және табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілерін анықтау мақсатында күзетілетін аумақты аралап шықты.
Авиарейд барысында табиғатты қорғау заңнамасын бұзудың екі фактісі анықталды-жас қарағай ағаштарын қазып алу және аң аулау ережелерін бұзу. Табиғат қорғау заңнамасын бұзу фактілері бойынша хаттамалар жасалды.


2019 жылы 5 қазанда өрт жойылды

2019 жылдың 5 қазанында Бородулиха филиалы, Қамысты орман шаруашылығының 115 кварталы аумағында шыққан өрт табылды. От апатымен күреске Бородулиха авиациялық бөлімшесі мен Бородулиха филиалының күштері мен құралдары жіберілді. Өртті сөндіруге тікұшақ пен Бородулиха авиациялық бөлімшесінің 2 өрт сөндіруші-десантшысы, Бородулиха филиалының 5 адамы, 2 техника жұмылдырылды. Жедел қабылданған шаралардың арқасында өрт кіші алаңда - 0.01 га жойылды.


2019 жылы 19 қыркүйекте Бөкебай авиациялық бөлімшесінің қызметкері профилактикалық дәріс өткізді

2019 жылғы 19 қыркүйекте халықты ақпараттандыру бағдарламасы шеңберінде АӨК-нің нұсқаушысы С. К. Мусин Бесқарағай ауданының ХҚКО-да өртке қарсы тақырыпта профилактикалық дәріс өткізді. Ұйым қызметкерлері орманда отты пайдалану кезіндегі сақтық шараларымен, орман өртін байқаған кездегі іс-әрекеттермен, орманда адасқан іс-әрекеттермен, орман алқаптарына барғанда санитарлық нормаларды сақтаумен танысты.


Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Бірлесе білген ел бәрін жеңеді» атты мақаласы

Тәуелсіздік жылдары ел өмірінің ең қиын да күрделі кезеңдерінде мен кез келген мәселені қадірменді отандастарыммен бірге бүкпесіз, ашық талқыға салып, туған халқыммен үнемі ой бөлісіп келемін. Бүгінгідей бүкіл әлем алаң күй кешіп, ұлт саулығы сынға түскен қазіргі сәтте де баршаны сабырға, байсалдылыққа шақырып, тағы да жұртыма ақ тілеулі сөзімді арнағалы отырмын.

Тұтқиылдан келген жаман індет – коронавирус дерті барша адамзатқа қауіп-қатер төндіруде. Қазірдің өзінде дүние жүзі бойынша 1,4 миллионнан астам жан осы сырқатқа шалдығып, ондаған мың адамның өмірі қиылды. Сондықтан әлем мемлекеттері қатерлі дертке бірлесе дауа іздеп, бүгінгі заманның бар күш-қуатын, ақыл-ойы мен ғылым-білімінің жетістігін ортақ мақсат жолына бірлесе жұмылдырып, ынтымақтаса әрекет етуде.

Қазақстан қауіпті дерттің алдын алуға әлем елдерінің ең алғашқыларының бірі болып кірісті. Тиісті сақтандыру шаралары жасалды. Мемлекеттік органдар арнаулы дайындықтан өткізілді. Өзге елдерде вирус қалай пайда болып, пандемия қалай өрбіп, өршігені бақыланды. Соның нәтижесінде індеттің етек алып кетуіне мүмкіндігінше жол берілмей, ахуал күн сайын тұрақты назарда ұсталып отыр. Жағдайды оңалту үшін көп жұмыс істелді, әлі де талай шаруа атқарылатын болады. Игі мақсаттағы іс-шаралардың бәріне жер-жерлерде бүкіл халық болып қолдау көрсеткеніміз жөн.

Тәуелсіздіктің ең алғашқы күндерінен бастап мен ұлы Абай атамыздың «Кімге достығың болса, достық достық шақырады» деген дана қағидасын басшылыққа алып, әлемнің барлық мемлекетімен арадағы келісім мен достыққа, өзара сенім мен ықпалдастыққа негізделген саясат ұстандым. Егемендіктің бастапқы жылдарында іргелес елдердің бәрімен тату қарым-қатынас орнатып, шекара мәселесін түбегейлі шешкеннен кейін түрлі деңгейдегі ынтымақтастық ұйымдарын құруға бастамашы болғанымның басты себебі де сол еді.

Еуразия экономикалық одағын, Шанхай ынтымақтастық ұйымын, Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі кеңесті құрып, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының тарихи саммитін, Астана экономикалық форумы мен бүкіләлемдік ЕХРО көрмесін өткізу шараларының бәрі – Қазақстан мен дүние жүзі мемлекеттері арасындағы өзара достық пен сенімге негізделген байланысты, экономикалық ынтымақтастықты нығайту үшін жасалды. Өмірдің өзі, дәл бүгінгі қалыптасқан жағдай біз ұстанған бірігу мен бірлесуге негізделген саясаттың бірден-бір дұрыс жол екендігіне көзімізді жеткізіп отыр.

Жаһан жұртшылығын әбігерге салған пандемия жаңа бүкіл әлемде экономикалық дағдарыс туғызды. Алып кәсіпорындардың жұмысы тоқтады, көлік атаулының қозғалысы шектелді. Мұнайдың бағасы құлдырады. Ел мен ел арасындағы шекаралар жабылып, алыс-беріс тиылды. Мұның бәрі бұрын-соңды болмаған аса ауқымды рецессияға әкеліп соқтырып, жұмыссыздықты көбейтіп отыр.

Біздің Отанымыз Қазақстан – қазба байлықтарға, оның ішінде мұнайға бай ел. Мен «Бізде мұнай мен газ бар екен деп, үнемі соған тәуелді болған дұрыс емес» деп талай мәрте айтқанмын. Сондықтан егемендік жылдары біз ел экономикасын әртараптандырумен болдық. Осы мақсатты жүзеге асыру үшін «Қазақстан – 2050» стратегиясын жасап, «Үдемелі индустриялық-инновациялық даму» бағдарламасы аясында 1000-нан астам жаңа кәсіпорын аштық. Соның арқасында әлемдік бәсекеге қабілетті өнімдер шығарылып, елімізге жаңа технологиялар келді. Бұл еліміздің үшінші технологиялық жаңғыруына жол ашты.

Ел аумағында бұрын-соңды болмаған теміржол, автокөлік жолдары салынды.

Жүйелі жүргізілген реформалар нәтижесінде ауыл шаруашылығы да айтарлықтай дамып, Қазақстан өзін ет, сүт және тағы басқа да азық-түлік өнімдерімен емін-еркін қамтамасыз етіп қана қоймай, әлемдегі астық экспорттаушы алғашқы алты мемлекеттің қатарына қосылды.

Болашақ үшін, алда күтіп тұрған осындай алмағайып замандар сынағын еркін еңсеру үшін көп қаржы-қаражат салып, зор жауапкершілікпен атқарылған бұл реформалардың дұрыс болғанын өмірдің өзі дәлелдеді.

Біздің Ата заңымыздың бірінші бабында: «Қазақстан Республикасының ең қымбат қазынасы – адам және оның өмірі», – деп нақты жазылған. Сондықтан елімізде денсаулық сақтау саласын дамытуға айрықша көңіл бөлінді. «Саламатты Қазақстан» бағдарламасын қабылдап, барлық өңірде бұрын болмаған жүздеген заманауи ауруханалар мен емханалар салдық. Елордада әлемдік деңгейдегі ең озық техникалармен жарақталған аса ірі ғылыми-медициналық орталықтар ашып, оның мамандарын әлемнің ең дамыған елдерінде тәжірибеден өткіздік және «Болашақ» бағдарламасы аясында оқыттық. Осылай алдын ала қамданудың нәтижесінде ұлт денсаулығына қатер төндірген бүгінгідей қиыншылық заманда жұқпалы дерттің дәл диагностикасын жасау, оның алдын алу, науқасты емдеу сияқты тиісті шараларды біздің дәрігерлеріміз жоғары кәсіби деңгейде атқаруда.

Әрине, қалыптасып отырған жағдай оңай емес. Бұл – бүкіл әлем мемлекеттеріне түскен зор ауыртпашылық. Біз оны осындай сын сағатта септігін тигізетін халқымыздың төзімділігі, ерік-жігері және өзіне деген зор сенімі арқасында міндетті түрде жеңіп шығамыз. Ол үшін бізге қажетті нәрсе – қаржы-қаражат, материалдық ресурс, техника, азық-түлік – бәрі бар. Алаңдайтын, абыржитын еш негіз жоқ.

Әдетте жұрт көңілі алаң осындай кезді ел ішіне үрей таратып, байбалам салушылар өз мүддесіне пайдалануға тырысады. Мен халықты әртүрлі сондай азғырынды, арзан әңгімелерге еруден сақ болуға шақырамын. Шынымен көптің қамын көздейтін адам айғайшыл күшімен емес, игілікті ісімен қызмет еткені дұрыс. Ғайбат пен байбалам орнына ғылым-біліммен шұғылданған абзал.

Бүгінгі күрес даңқты қолбасшы Бауыржан Момышұлының: «Тәртіпсіз – ел болмайды, тәртіпке бас иген ел құл болмайды» деген қанатты сөзін еске салады және соны бекем ұстануды талап етеді. Өздеріңіз білесіздер, бұл пандемияны көршіміз Қытай елі ұйымшылдығы мен темірдей берік тәртібінің арқасында ауыздықтай алды.

Қазіргі Қазақстанды Кеңес Одағы ыдыраған өткен ғасырдың 90-жылдарындағы Қазақстанмен салыстыруға болмайды. Бізде осындай қиындық туғанда ешкімге алақан жаймау үшін, ұрпақ қамы, ел болашағы үшін жинақталған Ұлттық қор мен алтын-валюта қорында 90 миллиард АҚШ доллары бар. Ретімен, үнемді пайдаланар болсақ, ол бүгін басымызға түскен тағдыр мен тарих сынынан еңсемізді тік ұстап өтуімізге мол мүмкіндік береді.

Ел ПрезидентіҚасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев халыққа арнаған таяудағы үндеуінде барлық әлеуметтік топтарға, кәсіпкерлерге, ауыл шаруашылығы саласына көрсетілетін алуан түрлі көмек туралы жан-жақты мағлұмат берді. Егер Қазақстанның ұлттық экономикадағы қол жеткізген табыстары мен жоғарыда аталған қор құрылмаса, мұның бірі де болмас еді. Кезінде соның бәрін таратып берейік дегендер де болған, бірақ өмір біз қабылдаған шешімнің дұрыс болғанын көрсетті.

Енді Үкімет пен жергілікті атқару органдары соны үнемді түрде, рет-ретімен орындауға кірісуі керек. Әр министр, әрбір облыс, қала және аудан басшылары жүйемен, тәртіппен, үйлесіммен, нақты жоспармен, нық сеніммен әрекет етіп, уақытша қиындықтан шығуға барлық күш-қуатты жұмылдыруы қажет. «Nur Otan» партиясының мүшелері де осы бір сауапты істің алдыңғы қатарынан табылуға тиіс.

Еліміздің ең үлкен байлығы – адам мен оның өмірі болғандықтан, әрбір адам өзінің, отбасының, ата-анасы мен бала-шағасының өміріне, денсаулығына зор жанашырлықпен, ерекше жауапкершілікпен қарауы керек. Өйткені, ұлт денсаулығы – мемлекет қауіпсіздігінің құрамдас бөлігі.

Дәл осы тұста бәрімізге халқымыздың әрдайым үлкенге – құрмет көрсетіп, кішіге – қамқор болатын абзал қасиеттері септігін тигізеді деп сенемін.

Адамның өзіне деген сенімі – үлкен күш. Бұл бойымызға – қажыр, денемізге – қуат, жүрегімізге сенім ұялатады. Біз қазір көмекке аса мұқтаж қарияларды, ардагерлерімізді, көпбалалы аналарды, әл-ауқаты төмендерді, жұмысқа жарамсыз жандарды ерекше қамқорлыққа алуымыз керек. Халқымыздың бойындағы ұрпақтан ұрпаққа үзілмей жеткен ең ізгі қасиеттер бізді осыған үндейді.

Дәл қазір бүкіл адамзат жолайрықта тұр. Әлемдік геосаясатты, экономиканы, экологияны, қоғам өмірінің сан алуан саласын қамтып, тізбектеле келген, бұрын-соңды болмаған проблемалар әлем мемлекеттерінің қарым-қатынасын да өзгерте бастады. Үнді халқының ұлы гуманист қайраткері Махатма Ганди: «Әлемді өзгерту үшін әуелі өзіміз өзгеруіміз керек», – деген екен. Кеше ғана бір-бірін аяқтан шалып, жағадан алып, «санкциялық соғыстарға» жол ашқан мемлекеттер енді өзара көмек қолын созысуда. Бұл – жаһандық деңгейдегі үлкен өзгерістердің бастауы.

Әлем тарихында ондаған жылдарға, тіпті жүз жылдан да астам уақытқа созылған талай соғыстар, шиеленісті жағдайлар мен кикілжіңдер орын алған. Миллиондаған адамдарды баудай түсірген індеттер де аз болмаған. Адамзат соның бәрін жеңген. Жан алқымнан алып тұрған бұл шырғалаңнан да шығамыз. Әлемнің ең алпауыт мемлекеттері осы қиындықтан сабақ алуы керек.

Кезінде Әйтеке би бабамыз: «Ел мұраты – көрешек, ер мұраты – келешек. Осыларды ойлаған – қоймас түбі сүйінбей», – деген екен. Қандай керемет айтылған сөз! Дәл қазір бізге бүкіл адамзат өркениетін сүріндіретін емес, барша әлем халқын сүйіндіретін жаңашыл саясат керек.

Кез келген қиындық адамды тығырықтан шығуға, өзгеше ойлауға, қалыптасқан жұмыс тәсілдерін жетілдіруге бастайды. Ал бұл ғылым мен технологияны дамытуға, сергек өмір салтын қалыптастыруға алып келеді. Бүгінде еңбекті ұйымдастырудың креативті әдістері, тіпті жаңа кәсіп түрлері шыға бастады. Қазір адамдар біртіндеп қағазбастылықтан арылып, қашықтан жұмыс істеу режиміне көшті. Осының бәрі бір кезде алдын ала жоспарланып, кеңінен ойластырылған шаралардың арқасында ғана мүмкін болып отыр.

Рухы мықты, өзіне сенімді адамды қиындықтар шынықтырады. Сондықтан біз бойкүйездіктен, сарыуайымнан, енжарлықтан арылып, тығырықтан шығудың жолын іздеген бүкіл әлем халқымен бірге ширыға, шыңдала түсуіміз керек.

«Бірлік жоқ жерде – тірлік жоқ», – деген екен әйгілі данышпан Төле би. Береке-бірліктің алмайтын қамалы, бағындырмайтын биігі болмайды. Біз үшін ата-бабаларымыз ғасырлар бойы аңсап күткен, 30 жылға жуық уақыт бұрын қолымыз жеткен азаттықты мәңгі баянды етуден асқан мұрат жоқ. Қазақстан – халқымыз тату-тәтті және келісімде өмір сүріп жатқан ортақ шаңырағымыз. Алуандығымыз – бәсекелі және жаһандық әлемдегі біздің баға жетпес байлығымыз бен артықшылығымыз. Тәуелсіздік жылдары қол жеткізген барлық табысымыздың қайнары – ең алдымен халқымыздың береке-бірлігі. Алла Тағала бізді осы бірлігімізден де, тірлігімізден де айырмасын.

Мен сөзімді алдымен аға ұрпақ пен зиялы қауым өкілдеріне арнаймын: халықты ынтымаққа шақырып, жақсылыққа, ізгі амалдар жасауға, саламатты өмір салтын ұстануға үндеңіздер. «Ырыс алды – ынтымақ» екенін ұмытпаңыздар. Жастарды еңбекке, білім алуға, қатарының алды болуға тәрбиелеңіздер. Ұрпақ алдындағы жауапкершілік бізді осыған міндеттейді.

Жаңа өскін – жас ұрпаққа айтарым: тәуелсіздік жылдары дүниеге келген сендер келер жылы орда бұзар отызға толасыңдар. Еліміздегі ең қуатты күш – өздеріңсіңдер. Аға ұрпақ сендер үшін қолдан келгеннің бәрін жасады, енді сендердің де күш-қайрат жұмсайтын кездерің келді. Жамандықтан, жат әдеттен сақтанып, игі істер жасауға ұмтылыңдар. Үлкенге – ізетті, кішіге– қамқор, бір-біріңе дос болыңдар. «Біріңді қазақ бірің дос, көрмесең – істің бәрі бос» деген Абай аталарыңның өсиетін ешқашан естен шығармаңдар.

Кәсіпкерлерге де арнайы айтарым бар: сіздер тәуелсіздіктің арқасында өз істеріңізді қалыптастырып, аяқтарыңызға нық тұрдыңыздар, мол дәулетке кенелдіңіздер. Енді «Мен еліме не беремін?» дейтін кездеріңіз де келді.

Осы орайда, менің өтінішім бойынша өз отандастарына қол ұшын беріп, қаржылай, заттай көмектесіп жатқан кәсіпкер азаматтар баршылық. Осы бір жарасымды үрдіс, игі іс одан әрі жалғасын табады деп сенемін.

Ұрпақ пен дәстүр сабақтастығы болған жерде ғана игілік пен ізгілік қатар өркен жаяды. Осы қасиетті қағида әрбір қазақстандықтың жадынан, жүрегінен орын алуы керек.

Маған небір қиын-қыстау күндерде ешқашан намысын бермеген, қашанда бірлігі бекем, пейілі кең, құшағы ашық, бауырмал халыққа басшылық ету бақыты бұйырды. Сондықтан қазіргідей алабұртпа көңіл жағдайында дана да дархан халқыма – баршаңызға зор ризашылыққа толы осы сөздерімді жолдадым.

Біз тәуелсіздік жылдары сан алуан қиындық пен дағдарысты бастан өткердік. Соның бәрінде мен анық жағдайды, түйткілді проблемаларды ашық түрде алдарыңызға жайып салып отырдым. Сіздер маған үнемі сенім арттыңыздар, мен туған халқымның сол сенімінен ұдайы күш-қуат алдым. Сол үшін Сіздерге тағы мың да бір алғысымды білдіремін.

Ұлт денсаулығы мен мемлекет қауіпсіздігі – бір-бірімен етене, егіз ұғымдар. Мемлекет бұл қиындықтан шығу үшін қолдан келгеннің бәрін жасайды және тиісті шараның барлығын атқарады. Бірде-бір адам, еліміздің ешбір азаматы қамқорлықсыз қалмайды.

Біз – біртұтас ел, бірлігі берік жұртпыз. Мен әрқашан халқыммен бірге болғанмын, бұл жолы да сіздермен біргемін.

Біз біргеміз. Қиындыққа қайыспай, белімізді бекем буып, береке-бірлігімізден айрылмайық. Сонда ғана біз қастерлі тәуелсіздігімізді сақтап, Қазақстанды «Мәңгілік ел» болуға лайықты ете аламыз.



2019 жылғы 4 қазанда өрт жойылды

2019 жылдың 4 қазанында мемлекеттік қор жерлерінің аумағында Мойынқұм ҚМУ-нің Фурманов орманшылығының, 10 және 14 кварталдарына қауіп төніп тұрған өрт шыққаны табылды. Жамбыл авиациялық бөлімшесі мен Мойынқұм ҚМУ-нің күштері мен құралдары өрт апытын күреске тасталы. Бірлесіп жаттыққан іс-әрекеттердің арасын өрт тоқтатылды, Мемлекеттік орман қорына қауіп алынды. Өртті сөндіруге Жамбыл авиациялық бөлімінің тікұшағы мен 5 адамы, Мойынқұм ҚМУ 8 адамы және 3 техника жұмылдырылды. Өрт алаңы анықталуда.


2019 жылғы 4 қазанда өрт жойылды

2019 жылдың 4 қазанында Қарқаралы МҰТП, Таулы орманшылықтың 60 кварталы аумағында өрт шыққаны табылды. Өрт апатымен күреске Қарқаралы авиациялық бөлімшесінің және Қарқаралы МҰТП күштері мен құралдары жұмылдырылды. Жедел қабылданған шаралардың арқасында өрт 0.0015 га аумақта жойылды. Өртті оқшаулауға және жоюға тікұшақтар мен Қарқаралы авиациялық бөлімшесінің 2 өрт сөндіруші-десантшысы, Қарқаралы МҰТП-ның 10 адамы, 5 бірлік техника жұмылдырылды.



2019 жылы 4 қазанда Өскемен авиациялық бөлімінің қызметкері профилактикалық дәріс өткізді

2019 жылғы 4 қазанда халықты ақпараттандыру бағдарламасы аясында Өскемен авиациялық бөлімінің АПГ нұсқаушысы М. В. Воробьевпен "Миржанова Кенжехан Смаилқызы" ЖК-де "Ормандағы өрттердің алдын алу" тақырыбында профилактикалық дәріс өткізілді. Ұйым қызметкерлері орманда отты пайдалану кезіндегі сақтық шараларымен, орман өртін байқаған кездегі іс-әрекеттермен, орманда адасқан іс-әрекеттермен, орман алқаптарына барғанда санитарлық нормаларды сақтаумен танысты.


2019 жылғы 3 қазанда өрт табылды

2019 жылы 3 қазанда мемлекеттік қор жерлерінің аумағында Мойынқұм ҚМУ-нің Қарашардин орманшылығының, 71 кварталына қауіп төніп тұрған өрт шыққаны табылды. Жамбыл авиациялық бөлімшесі мен Мойынқұм ҚМУ-нің күштері мен құралдары өрт апытын күреске тасталы. Өртті сөндіру (10 м/с дейін) қатты желмен күрделенді. Бірлесіп жаттыққан іс-әрекеттердің арасын өрт тоқтатылды, Мемлекеттік орман қорына қауіп алынды. Өртті сөндіруге Жамбыл авиациялық бөлімінің 5 қызметкері мен тікұшағы, Мойынқұм ҚМУ 10 адамы және 6 техникасы жұмылдырылды. Өрт алаңы 15 га.


2019 жылы 1 қазанда Қостанай авиация бөлімінің қызметкерлерімен профилактикалық дәріс өткізілді

2019 жылы 1 қазанда Қостанай авиациялық бөлімшесінің өрт сөндіруші десантшысы В. А. Валл халықты ақпараттандыру бағдарламасы аясында Әулиекөл ауылшаруашылық колледжінің оқушылары арасында өртке қарсы тақырыпта профилактикалық дәріс өткізді. Колледж оқушылары орманда отты пайдалану кезіндегі сақтық шараларымен, орман өртін байқаған кездегі іс-әрекеттермен, орманда адасқан іс-әрекеттермен, орман алқаптарына барғанда санитарлық нормаларды сақтаумен танысты.


Семейде ТМД орман шаруашылығы Үкіметаралық кеңестің XIX отырысы өтті



2019 жылы 1 қазанда Көкшетау авиациялық бөлімінде Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тақырыбында әңгіме өткізілді

2019 жылдың 1 қазанында Көкшетау авиациялық бөлімінде "Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алу және болдырмау" тақырыбында әңгіме өткізілді. ІІМ ИПБ Зеренді ауданының ПБ аға лейтенанты Ж. О. Булатовпен келесі сұрқтар түсіндірілді:

- "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы"  Қазақстан Республикасы Заңының жалпы ережелері;

- Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл шаралары;

- Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық салдарын жою мәселелері;

- Антикоррупционная стратегия Республики Казахстан на 2015-2025 гг.



2019 жылы 30 қыркүйекте Катонқарағай авиациялық бөлімінің қызметкері профилактикалық дәріс өткізді

2019 жылдың 30 қыркүйегінде халықты ақпараттандыру бағдарламасы аясында Катонқарағай авиациялық бөлімшесінің радиооператоры Ю. М. Котельниковпен Катонқарағай ауылының коммуналдық шаруашылық қызметкерлері арасында "Жаңғақтар мен жидектерді жинау кезіндегі ормандағы қауіпсіздік техникасы" тақырыбында профилактикалық дәріс өткізілді. Ұйым қызметкерлері жаңғақ пен жидектерді жинау кезіндегі қауіпсіздік техникасымен, орманда отты пайдалану кезіндегі сақтық шараларымен, орман өртін байқаған кездегі іс-әрекеттермен, орманда адасқан іс-әрекеттермен, орман алқаптарына бару кезіндегі санитарлық нормаларды сақтаумен танысты.


БРАКОНЬЕРЛІККЕ ҚАРСЫ ӘУЕ РЕЙДТЕРІ ӨТКІЗІЛДІ

Заңсыз аң аулау салдарынан бюджетке шамамен бір жарым миллиард теңге көлемінде шығын келтірілген. Бұл орман шаруашылығы мен жануарлар дүниесі аймақтық инспекциясының мәліметтері. Браконьерлерге қатысты 10 қылмыстық іс қозғалды. Заңның қатаңдатқанына қарамастан, өкінішке орай, бұзушылықтар саны азаймайды.

Бұл жолы табиғат қорғау қызметкерлері біздің телеарнаның қызметкерлерімен бірлесіп авиарейд өткізуді шешті. Құс ұшуының биіктігінен көлдер мен ормандардың, Оқжетпес таулары мен Жұмбақтас жартастарының барлығының кереметін өз көзіңмен көруге болады. Бірақ, бұл табиғи тыныштықты бұзуға батылдығы барлар табылады. Рейдтің басты мақсаты-табиғатқа залал келтіретін браконьерлерді анықтау.

Юрий Хиляй-тәжірибелі аңшы. Аң аулау үшін барлық қажетті құжаттарды жинап, тиісті рұқсат алды. 5 үйрек, 3 қаз-бәрі заң бойынша өндірілген. Ол, өзіне сұрақ қояды: флора мен фаунаны бақылаусыз жойа отыып, болашақ ұрпаққа не қалдыра аламыз?

ЮРИЙ ХИЛЯЙ, АҢШЫ

Мен аңшлықпен 8 жыл шұғыданам. Әр маусым сайын рұқсат аламын. Аңшылық қару заңға сәйкес сақталады. Биылғы жылы 5 үйрек рұқсат етілді. Маған бұл жеткілікті.

Бұл күні Кенесары ауылы маңындағы Хан көлінде 20 мың мөңке балық мен карптер жіберіді. Биылғы жылы облыста су қоймаларына балық жіберу жұмыстары жалғастырылуда.

САНСЫЗБАЙ ЫДЫРЫСОВ, ОБЛЫСТЫҚ ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ АУМАҚТЫҚ ИНСПЕКЦИЯСЫ БӨЛІМІНІҢ БАСШЫСЫ

Бүгінгі күні заңсыз балық аулау бойынша 257 көшірме ресімделді. 3 миллион 563 мың теңгеге айыппұл салынды. Рейд барысында 59 балық аулау торлары мен 3 жүзу құралы тәркіленді.

Еске сала кетейік, жануарларды бақылаусыз ату және балық аулау заңмен жазаланады.

НУРСУЛТАН ИБРАЕВ, БЕРИК КАЙДАРУЛЫ, ДАРХАН МУЖУБАЕВ, КОКШЕ АКПАРАТ
https://kokshetautv.kz/ru/news/society/proveden-aviareid-protiv-brakonerstva

Назад    Вперед